Brankoviç Bölgesi

Brankoviç Bölgesi (Oblast Brankovića), Sırp İmparatorluğu'nun dağılmasının ardından 14. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan yarı bağımsız bir Sırp beyliğiydi. Yaklaşık 1371-1397 yılları arasında Vuk Branković tarafından yönetilen bölge; Priştine, Vıçıtırın, Prizren, İpek ve Üsküp gibi önemli şehirleri kapsıyordu.^{[1]Serbian Medieval Coins.[2]Ivanović, Miloš. Militarization of the Serbian State under Ottoman Pressure. 1 Ocak 2019.} Ekonomisi büyük ölçüde madencilik faaliyetlerine dayanıyordu.^{[1]Serbian Medieval Coins.}

Vuk Branković, Lazar Hrebelyanoviç'in kızı Mara ile evlenerek nüfuzunu artırdı^{[2]Ivanović, Miloš. Militarization of the Serbian State under Ottoman Pressure. 1 Ocak 2019.} ve zamanla Raşka, Prizren ve Metohiya'yı hakimiyeti altına aldı. 1389'daki I. Kosova Muharebesi'nde Lazar'ın yanında Osmanlılara karşı savaşan Vuk, daha sonraki Sırp destanlarında hain olarak tasvir edilse de çağdaş kaynaklar onun savaşta yer aldığını ve ardından direnişini sürdürdüğünü göstermektedir.

Osmanlıların 1392'de Üsküp'ü ele geçirmesinden sonra Branković'in konumu zayıfladı. Topraklarının büyük bölümü 1396 yılında Osmanlılar tarafından ele geçirildi ve Vuk Branković 1397'de öldü. Bölgenin adı, Osmanlı idaresi döneminde de kullanılmaya devam etmiş ve 1455 tarihli Osmanlı tahrir defterinde kayıt altına alınmıştır.^{[1]Serbian Medieval Coins.}

Tarihi

Brankoviç Bölgesi, 1371 yılında Sırp İmparatoru V. Stefan Uroş'un ölümünün ardından ortaya çıkan bölgesel Sırp devletlerinden biriydi. Bölgenin kurucusu olan Vuk Branković, sebastokrator Branko Mladenović'in oğluydu ve başlangıçta İpek, Prizren ve çevresindeki toprakları yönetimi altına aldı.^{[3]SERBIA. Foundation for Medieval Genealogy.[4]Emmert, Thomas A.. Prologue to Kosovo: The Era of Prince Lazar.} Vuk Branković, Priştine ve Kosova Ovası merkezli topraklar üzerinde hakimiyet kurarken, bölge Sırp prensleri arasındaki nüfuz mücadelelerine de sahne oldu.

1370'ler ve 1380'ler boyunca Branković, batı sınırlarında Arnavut beyleriyle ve Osmanlı nüfuzu altındaki komşu bölgelerle çeşitli çatışmalara girdi. Bölgenin savunması, özellikle Metohiya'daki geçitler ve Priştine çevresindeki kaleler üzerinden yürütülüyordu.^{[5]Kinđić, Zoran. Vuk Branković - the biggest Serbian traitor or slandered patriot?. 2024, s. 223-239.[6]Kindersley, Anne. The Battle of Kosovo, 1389. 10 Eylül 2013.}

Vuk Branković, 1373 yılında Seniçe, İzveçan ve Lim Vadisi'nin bazı kesimlerini ele geçirerek topraklarını genişletti. 1378'de Prizren'i de hakimiyeti altına aldı. Böylece Priştine, Vıçıtırın, Trepça ve Üsküp'e kadar uzanan geniş bir bölgeyi kontrol etmeye başladı.^{[4]Emmert, Thomas A.. Prologue to Kosovo: The Era of Prince Lazar.} Lazar Hrebelyanoviç'in kızı Mara ile evlenmesi, Brankoviç hanedanının siyasi konumunu güçlendirdi.^{[3]SERBIA. Foundation for Medieval Genealogy.} Her ne kadar Vuk Branković, Mara ile evlenerek Lazar hanedanı ile akrabalık bağı kurmuş olsa da, iki hükümdar arasında eski Sırp İmparatorluğu toprakları üzerindeki rekabet zaman zaman devam etti.^{[7]Royal, Web. Prince Lazar Hrebeljanovic.}

Bölgenin ekonomisi büyük ölçüde Trepça ve Novo Brdo gibi önemli madencilik merkezlerine dayanıyordu. Vuk Branković döneminde gümüş üretimi ve ticaret gelişmiş, Dubrovnik Cumhuriyeti ile ticari ilişkiler sürdürülmüştür.^{[8]Fund, Blago. Serbian History Through Coinage.}

1389'daki I. Kosova Muharebesi'nden sonra bölgedeki Osmanlı baskısı giderek arttı. Muharebe, Vuk Branković'in toprakları içerisinde yer alan Kosova Ovası'nda meydana geldi ve Vuk, Lazar'ın oluşturduğu Hristiyan ittifakına kuvvetleriyle katıldı.^{[6]Kindersley, Anne. The Battle of Kosovo, 1389. 10 Eylül 2013.[9]The Battle of Kosovo (1389): Circumstances and Tactical Analysis.} Savaşın Osmanlı zaferiyle sonuçlanmasının ardından Lazar öldürülürken, Vuk Branković kuvvetlerinin önemli bir bölümünü koruyarak savaş alanından çekilmeyi başardı.^{[6]Kindersley, Anne. The Battle of Kosovo, 1389. 10 Eylül 2013.[9]The Battle of Kosovo (1389): Circumstances and Tactical Analysis.} Vuk Branković 1397 yılında öldü ve yerine oğulları geçti.^{[3]SERBIA. Foundation for Medieval Genealogy.}

Daha sonraki yüzyıllarda ortaya çıkan Sırp destanlarında Vuk Branković, I. Kosova Muharebesi sırasında Lazar'a ihanet etmekle suçlanmıştır. Ancak çağdaş kaynaklarda böyle bir ihanet iddiası yer almamaktadır. Modern tarihçilerin büyük bölümü, Branković'in savaşın kaybedilmesi üzerine kuvvetlerini geri çekerek bölgesinin savunmasını sürdürmeye çalıştığı görüşündedir.^{[10]Ređep, Jelka. The Legend of Kosovo. 1991, s. 253-265.[11]Kindjic, Zoran. Vuk Brankovic - the biggest Serbian traitor or slandered patriot?. ResearchGate, 2024.}

Vuk'un ölümünün ardından bölge, oğulları Đurađ, Grgur ve Lazar Brankoviç arasında paylaşıldı.^{[3]SERBIA. Foundation for Medieval Genealogy.} Osmanlıların Balkanlar'daki ilerleyişi karşısında Đurađ Branković, Macaristan Krallığı ile yakın ilişkiler kurarak konumunu güçlendirmeye çalıştı.^{[12]Gnjatović, Dragana. Disintegration of Monetry System of Medieval Serbia.} 1402'deki Ankara Muharebesi sonrasında ortaya çıkan karışıklıklardan yararlanarak bazı eski aile topraklarını yeniden ele geçirmeyi başardı.^{[12]Gnjatović, Dragana. Disintegration of Monetry System of Medieval Serbia.}

Ancak 15. yüzyılın başlarında Brankoviç Bölgesi üzerindeki Osmanlı nüfuzu yeniden güçlendi. Đurađ Branković, sonunda Stefan Lazareviç ile uzlaşarak onun varisi olarak kabul edildi.^{[8]Fund, Blago. Serbian History Through Coinage.} Bu gelişme, Brankoviç hanedanının bölgesel bir lordluktan Sırp Despotluğu'nun yönetici hanedanına dönüşmesinin önünü açtı.^{[8]Fund, Blago. Serbian History Through Coinage.}

Coğrafya

Bölge, günümüz Kosova'sının büyük bölümünü ve batıda Metohiya'yı kapsıyordu.^{[2]Ivanović, Miloš. Militarization of the Serbian State under Ottoman Pressure. 1 Ocak 2019.} Kuzeyde Lazar'ın yönettiği Moravya Sırbistanı ile komşu olan bölge, güneybatıda ise Zeta'daki Balşa ailesi gibi Arnavut prenslikleriyle sınırdaş durumdaydı.^{[2]Ivanović, Miloš. Militarization of the Serbian State under Ottoman Pressure. 1 Ocak 2019.} Vuk Brankoviç'in ölümü (1397) sonrasında, toprakları ailesi arasında paylaştırıldı.

Kültür

Brankoviç döneminde bölgedeki manastır mimarisi gelişim göstermiştir. Dečani Manastırı ve Graçanitsa Manastırı bu dönemin kültürel zenginliğini yansıtır.^{[13]Subotić, Gojko. Serbian Medieval Art in Kosovo and Metohija.} Sırp Ortodoks Kilisesi, bölgedeki siyasal kimliğin korunmasında temel rol oynamıştır.

Ayrıca bakınız

• Brankoviç Hanedanı

• Sırp Despotluğu

• Kosova Muharebesi

• Nobırda

• Vıçıtırın