# Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bostanc%C4%B1ba%C5%9F%C4%B1_Haf%C4%B1z_%C4%B0smail_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bostanc%C4%B1ba%C5%9F%C4%B1_Haf%C4%B1z_%C4%B0smail_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

- **Makam:** Osmanlı Sadrazamı
- **Dönembaşı:** 24 Nisan 1805
- **Dönemsonu:** 14 Kasım 1806
- **Hükümdar:** III. Selim
- **Öncegelen:** Kör Yusuf Ziyaüddin Paşa
- **Sonragelen:** İbrahim Hilmi Paşa
- **Doğum tarihi:** 1758
- **Doğum yeri:** İstanbul
- **Ölüm yeri:** Çanakkale

**Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa** (1758-1807), [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) saltanatında 24 Nisan 1805 - 14 Kasım 1806 tarihleri arasında bir yıl altı ay yirmi gün [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lık yapmış bir [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamı.

## Hayatı

İstanbul'da "Zernisan'lı Haseki" lakabıyla anılan babası [Bostancı Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bostanc%C4%B1_Oca%C4%9F%C4%B1)'na mensuptu.[^1] Hafız lakabı [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'ı ezberlemesiyle ilgilidir. Babasının mensup olduğu Bostancı Ocağı'nda yetişti. Bir süre sonra yol hasekisi, ardından yeniçeri ağası karakulağı, tebdil hasekisi (1793) ve haseki ağa (1797) oldu. 1 Ağustos 1798'de bostancıbaşılığa getirildi. Dürüst ve çalışkan bir izlenim verdiğinden [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)'in dikkatini çekti.[^2]

Altı yıl bostancıbaşı olarak kaldıktan sonra 24 Ekim 1804'te [kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya)lığa getirilerek saraydan ayrıldı, ancak III. Selim'in yakın çevresi içinde yer almaya devam etti. Kaptan-ı deryalığı beş ay sürdü.[^3]

Sadrazam [Kör Yusuf Ziyaüddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa) [Nizam-ı Cedid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd) aleyhtarlarına karşı mücadele etmeyi göze alamadığı için 4 Nisan 1805'te sağlık nedenleri ileri sürerek görevden istifa ettiği zaman sadrazam görevine geçirildi. Sedaretinin başlangıcında, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da hüküm süren pahalılığa ve haksız kazanç sağlayanlara karşı sert bir şekilde mücadele etti. Bu konudaki icraatı ile halk arasında iyi bir şöhret kazandı. Fakat sonra fikrini değiştirdi ve Nizam-ı Cedid aleyhtarları ile iş birliği yapmaya koyuldu. Bu hedefle Rumeli ayanlarından Rusçuk Ayanı [Tirsinikli İsmail Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tirsinikli_%C4%B0smail_A%C4%9Fa) ile [Pazavandoğlu Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pazavando%C4%9Flu_Osman) ve Şehzade [Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mustafa) adamlarıyla gizli görüşmeler yaptı. 1806'da Nizam-ı Cedid uygulaması Kadı Abdurahman Paşa komutasındaki Rumeli ordusunda uygulanması kararı verilince, bu kurulamakta olan orduya karşı muhalefeti; ortaya çıkan ciddi çatışmaları ve buna karşı çıkan Rumeli ayanını el altından destekleyip bu eylemleri koordine etmeye başladı. Bu yeni ordu kurulması girişiminin başarısız kalmasına başlıca amil oldu. Bu icraatı bir devlete hıyanet suçu idi ve idamı gerektiren bir suçtu. Fakat yeniçeriler tarafından çok tutulmaktaydı ve bunun için canına dokunulması uygun görülmemekteydi. Bununla beraber bu siyasi rekabet ve saray enterikaları cezasız bırakılamayacağı için neticesinde 14 Eylül 1806'da sadrazamlıktan azledildi.[^4]

[Keçiboynuzu İbrahim Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Hilmi_Pa%C5%9Fa)'nın sadrazamlık görevine gelmesinin ardından, önce [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'da ikamete mecbur edildi. Fakat sonra sürgün yeri [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos)'a çevrildi. Hazırlanan bir körvete bindirilerek ailesiyle birlikte [Enez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enez)'den gizlice yola çıkarıldı. İzmir'e çıkarılan İsmail Paşa, İzmir kadısı marifetiyle Ali Dede isimli bir reisin teknesiyle [Sakız Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sak%C4%B1z_Adas%C4%B1)'na götürülüp sürgün yeri bu adaya dönüştürüldü.[^5]

[IV. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mustafa)'nın tahta çıkarılması ve şehzade iken yeni padişaha yaptığı hizmetlerden ötürü tekrar sadârete getirilmeyi ümit eden İsmail Paşa, yalnızca vezâreti iade edilmiş olarak, 18 Haziran 1807'de [Karaman Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman_%28eyalet%29) ilâvesiyle Akdeniz Boğazı Çanakkale Muhafızlığı'na gönderildi. Ancak bu görevdeyken dört ay sonra Çanakkale'de öldü.[^6]

İsmail Paşa'nın, Şeyhülislâm [Atâullah Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/At%C3%A2ullah_Efendi) ve [Kabakçı Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabak%C3%A7%C4%B1_Mustafa) tarafından desteklendiği ve sadaret kaymakamlığına getirilmek istendiği, ancak bu gelişmeyi kendi makamı için tehlikeli gören [Nizâm-i Cedid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd)'in önde gelen aleyhtarlarından olan sadâret kaymakamı Tayyar Paşa tarafından zehirlenerek ortadan kaldırıldığı ileri sürülmüştür.[^7]

## Ayrıca bakınız

- [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)
- [Dağılma Dönemi Osmanlı Sadrazamları listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1lma_d%C3%B6nemi_Osmanl%C4%B1_sadrazamlar%C4%B1_listesi)

## Konuyla ilgili yayınlar

- Beydilli, Kemal "İsmail Paşa (Hafız, Bostancıbaşı)" (1999), *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.676-677 ISBN 975-08-0072-9
- Buz, Ayhan (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
- Danışmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul: Türkiye Yayınevi.

## Dış bağlantılar

- Tektaş, Nazım (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books: [http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ&](http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ&)
- Beydilli, Kemal (2000), "İsmail Paşa, Hafız) " *Türkiye Diyanet İşleri Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:23, Sayfa:116-117*, Ankara:TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, Online: [http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c23/c230059.pdf](http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c23/c230059.pdf)

[^1]: Beydilli, Kemal "İsmail Paşa (Hafız, Bostancıbaşı)" (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.676-677 ISBN 975-08-0072-9
[^2]: Beydilli, Kemal "İsmail Paşa (Hafız, Bostancıbaşı)" (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.676-677 ISBN 975-08-0072-9
[^3]: Beydilli, Kemal "İsmail Paşa (Hafız, Bostancıbaşı)" (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.676-677 ISBN 975-08-0072-9
[^4]: Beydilli, Kemal "İsmail Paşa (Hafız, Bostancıbaşı)" (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.676-677 ISBN 975-08-0072-9
[^5]: Beydilli, Kemal "İsmail Paşa (Hafız, Bostancıbaşı)" (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.676-677 ISBN 975-08-0072-9
[^6]: Beydilli, Kemal "İsmail Paşa (Hafız, Bostancıbaşı)" (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.676-677 ISBN 975-08-0072-9
[^7]: Beydilli, Kemal "İsmail Paşa (Hafız, Bostancıbaşı)" (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.676-677 ISBN 975-08-0072-9