# Bitu Mustafa Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitu_Mustafa_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bitu Mustafa Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bitu_Mustafa_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

- **Babası:** İdar Mirza Temruko
- **Annesi:** Nazcan Hatun
- **Hanedan:** İnalid
- **Doğum tarihi:** 1490
- **Doğum yeri:** İdarey, Kabarda (Çerkesya)
- **Ölüm tarihi:** 15 Haziran 1537
- **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu

**Çerkes Bitu Mustafa Paşa** veya **Bitu-Murza İdaroviç Çerkassky** (1490, İdarey - 15 Haziran 1537, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamıdır.

[Kabardey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabardeyler) prensi [İdar Mirza Temruko](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dar_Mirza_Temruko)'nun en büyük oğlu, Sultan [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın kayınbiraderi ve [Mahidevran Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahidevran_Sultan)'ın ağabeyidir.

## Hayatı

Bitu Mustafa 1490 yılında Kuzey Kafkasya'da doğdu. Babası [Kabardey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabardeyler) prensi [İdar Mirza Temruko](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dar_Mirza_Temruko) ve annesi Mengli Giray'ın büyük kızı [Nazcan Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazcan_Hatun)'dur. Nazcan Hatun'un küçük kardeşi [Ayşe Hatun Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C5%9Fe_Hatun_%28I._Selim%27in_e%C5%9Fi%29) da [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) ile evliydi. Bu bağlantı sayesinde Bitu Mustafa'nın ablası Fatı Şahidevran Hatun 1508/09 yılında Anadolu Eyaleti beylerbeyi [Karagöz Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karag%C3%B6z_Ahmed_Pa%C5%9Fa) ile evlendirildi. Gelin alayı Bahçesaray'dan gemi ile Trabzon'a geçti. Fatı Şahidevran Hatun'un yanında nedime olarak küçük kız kardeşi Akile Hatun'da bulunuyordu. Gelin alayına Bitu Mustafa'da refakat etti.

Ocak 1512 yılında Bitu Mustafa'nın diğer kız kardeşi [Mahidevran Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahidevran_Sultan)'da [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) sancakbeyi olan Şehzade [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) ile evlendirildi.

1525 yılında İdar-Murza Çerkes Hükümdarı oldu ve Bitu Mustafa'da veliaht ilan edildi. İstanbul'da kız kardeşi Mahidevran'ın Saray'da ki durumunun Hürrem yüzünden kötüye gitmesi yüzünden 1535 yılında Sadrazam [Pargalı İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pargal%C4%B1_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa)'nın da desteği ile Çerkes elçisi olarak İstanbul'a geldi. Aynı sene kendisine Vezir payesi tevcih edildi ve 1536 yılında İkinci Vezir olarak Kubbe Veziri oldu. Pargalı İbrahim Paşa'nın öldürülmesinden sonra Saray'daki durumu sallantıya uğradı. Kendisine Çerkes topraklarına geri dönmesi tavsiye edildiği hâlde kardeşi Mahidevran ve yeğeni [Şehzade Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Mustafa) için İstanbul'da kalmayı seçti. İbrahim Paşa'nın öldürülmesinden bir sene sonra 15 Haziran 1537 tarihinde Eyüp tarafında bulunan Sarayında kısa bir rahatsızlıktan sonra 47 yaşında aniden öldü. [Hürrem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrrem_Sultan)'ın entrikaları yüzünden zehirletildiği söylentisi bir süre devam etmesine rağmen bir araştırma yapılmadı. Ölümünden sonra bütün malı Devlet Hazinesine intikal edildi. Babası İdar-Murza 1540 yılında ölünce Çerkesya tahtına üvey kardeşi (İdar-Murza'nın ikinci eşinden olan oğlu) Temruk-Murza geçti.