# Birinci Meşrutiyet > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Me%C5%9Frutiyet > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Birinci Meşrutiyet, https://tr.wikipedia.org/wiki/Birinci_Me%C5%9Frutiyet (CC-BY-SA-4.0) **Birinci Meşrutiyet**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda 23 Aralık 1876'da [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) tarafından ilan edilen, [anayasal monarşi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Frutiyet) rejiminin ilk dönemi. Bu dönemin anayasası [Kanun-ı Esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE), yürütme organı padişah [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid), yasama organı ise [Meclis-i Umumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Um%C3%BBm%C3%AE)'dir. ## Arka plan [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun ekonomik sorunları, [17. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._y%C3%BCzy%C4%B1l)dan itibaren toprak kaybetmesi ve sürekli bütçe açığı vermesiyle başladı. [Avrupa devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa_%C3%BClkeleri_listesi)yle imzalanan serbest ticaret antlaşmalarıyla ülkeye giren mallardan düşük [gümrük](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCmr%C3%BCk) vergileri alınıyordu. Bu hem devletin gelirlerini azaltmış hem de yerli sanayinin gerilemesine yol açmıştı. Ekonomik sıkıntıların yanı sıra, özellikle 1789 [Fransız Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1z_Devrimi)'nin etkisiyle yayılan özgürlükçü düşünceler ve [milliyetçilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milliyet%C3%A7ilik) akımı, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu da sarstı. [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'da [19. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._y%C3%BCzy%C4%B1l)da bağımsızlık talebiyle ayaklanmalar çıktı. [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)da ve [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'da çıkar çatışmaları içindeki [Avrupa devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa_%C3%BClkeleri_listesi) ile [Rusya Çarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'da da zaman zaman bu hareketleri desteklediler. [Osmanlı sınırları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) içindeki [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) olmayan halkların durumlarının düzeltilmesi gerekçesiyle [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu reformlar yapmaya zorladılar. 1839'daki [Tanzimat Fermanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat_Ferman%C4%B1) ile 1856'daki [Islahat Fermanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Islahat_Ferman%C4%B1)'nın ilanları bu tür koşullarda gerçekleşti. Bu nedenle Osmanlı Devleti'ne kanun gücü girmiş, halkın can, mal, namus güvenlikleri sağlanmış, Islahat Fermanıyla da gayrimüslimlere birtakım haklar verilmişti.[^1] ## Gelişimi 1860'larda bir aydın hareketi olarak [Genç Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Osmanl%C4%B1lar)lar ortaya çıktı.[^2] [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal) ve [Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziy%C3%A2_Pa%C5%9Fa) gibi aydınlar, [Avrupa ülkeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa_%C3%BClkeleri_listesi)ndeki [anayasal monarşi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Frutiyet)lerden etkilenerek [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Frutiyet) ile yönetilmesi gerektiğini savundular. [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Kırım Savaşı'ndan](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1) itibaren dış borç almaya başlamıştı ve 1870'lere gelindiğinde devlet hem ekonomik hem de siyasal bunalıma sürüklenmişti. Bu bunalım sırasında [Mithat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midhat_Pa%C5%9Fa) ve arkadaşları 30 Mayıs 1876'da [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz)'i tahttan indirerek yerine [V. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Murad)'ı geçirdiler. Ne var ki, V. Murad aydınların ve ilerici devlet adamlarının istediği reformları yapabilecek biri olmasına rağmen ruh sağlığı bozulduğu için tahttan indirildi. Yerine [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid), meşrutiyeti ilan edeceği sözünü vererek tahta oturtuldu. ![Meclis-i Mebusan'ın açılışı, 1876.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/London_news_c1877_-_scanned_constantinopole%281996%29-Opening_of_the_first_parlement.png) *Meclis-i Mebusan'ın açılışı, 1876. (The Illustrated London News, 7 April 1877., public-domain)* ![Meclisin açılış töreni, Dolmabahçe Sarayı, 1876.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Opening_ceremony_of_the_First_Ottoman_Parliament_at_the_Dolmabahce_Palace_in_1876.jpg/1280px-Opening_ceremony_of_the_First_Ottoman_Parliament_at_the_Dolmabahce_Palace_in_1876.jpg) *Meclisin açılış töreni, Dolmabahçe Sarayı, 1876. (public-domain)* ![Meclisin Çırağan Sarayındaki toplantı salonu, 1877.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f9/Ottoman_Parliament_1877.jpg) *Meclisin Çırağan Sarayındaki toplantı salonu, 1877. (The Graphic, public-domain)* ## İlanı ![Birinci Meşrutiyet'in 23 Aralık 1876'da II. Abdülhamid tarafından ilanına ilişkin meclis oturumu.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/SPRY%281895%29_p733_-_THE_OTTOMAN_PARLIAMENT%2C_1877.jpg/1280px-SPRY%281895%29_p733_-_THE_OTTOMAN_PARLIAMENT%2C_1877.jpg) *Birinci Meşrutiyet'in 23 Aralık 1876'da II. Abdülhamid tarafından ilanına ilişkin meclis oturumu. (This file is from the Mechanical Curator collection , a set of over 1 million images scanned from out-of-copyright books and released to Flickr Commons by the British Library in London, England. View image on Flickr View all images from book View catalogue entry for book ., public-domain)* [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) tahta çıktığında [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'da ayaklanmalar başlamış, [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), Osmanlı'ya bir [ültimatom](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cltimatom) vermişti. Büyük [Avrupa devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa_%C3%BClkeleri_listesi)nin [Haliç tersanelerinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7_Tersaneleri) toplanarak bir [konferans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane_Konferans%C4%B1)ta [Balkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) sorununu tartıştıkları ve [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ndan reformlar yapmasını istedikleri sırada, [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) siyasal bir manevrayla 23 Aralık 1876'da [Kanun-i Esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE)'yi ilan etti. Böylece Birinci Meşrutiyet dönemi başladı. [1876 Anayasası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE) olarak da bilinen [Kanun-i Esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE), aslında padişahın egemenlik haklarına bir kısıtlama getirmiyordu. Yürütme yetkisini tümüyle elinde tutan [padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah), [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) ve vekilleri (bakanları) istediği gibi atayıp görevden alabiliyordu. Meclisin vekiller üzerinde denetim yetkisi yoktu. [Padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah), savaş ve barış yapma, istediğinde meclisi kapatma ve yeniden seçimlere götürme yetkisine de sahipti. Ayrıca padişahın, "kamu yararı için" polis soruşturması sonucunda kişiyi sürgün etme yetkisi vardı. Hükümdara tanınan haklara rağmen anayasa, Avrupa etkilerinin Osmanlı bürokrasisinin bir bölümü içerisinde ne derecelere ulaştığının göstergesiydi.[^3] ## Rejimin yeni organları [Kanun-i Esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE) uyarınca iki kanatlı bir parlamento oluşturuldu.[^4] Üyeleri seçim yoluyla belirlenen meclise [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan), üyeleri atama yoluyla belirlenen meclise de [Âyan Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) deniyordu. İki meclisin oluşturduğu parlamento [Meclis-i Umumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Um%C3%BBm%C3%AE) (Genel Meclis) olarak adlandırılmıştı. [Âyan Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan)'nin başkan ve üyeleri doğrudan padişah tarafından atanıyordu. Anayasaya göre Genel Meclis [padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah)ın buyruğuyla kasımda açılıyor, mart başında çalışmalarını tamamlıyordu. ## Sonlanması Birinci Meşrutiyet, II. Abdülhamid'in [1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'ndaki yenilgiyi gerekçe göstererek [Meclis-i Mebusan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'ı kapatmasıyla 1878'de son bulmuştur. 1878'de Meclis-i Mebusan'ın kapanması ile başlayan ve 1908 yılında İkinci Meşrutiyetin ilanına kadar sürecek olan döneme [İstibdat dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stibdat_d%C3%B6nemi) adı verilmiştir.[^5] ## Ayrıca bakınız - [İkinci Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) [^1]: İslam Ansiklopedisi - Islahat Fermanı. [^2]: Eğitim Sözlüğü 2022. 14 Ocak 2022. [^3]: "Modern Ortadoğu Tarihi". 2008. [^4]: MECLİS-i MEBUSAN(1876) Osmanlı Devleti’nde seçimle oluşturulan ilk meclis.. Türk Maarif Ansiklopedisi. [^5]: Eğitim Sözlüğü 2022. 14 Ocak 2022.