# Birinci Göktürk-Sasani Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_G%C3%B6kt%C3%BCrk-Sasani_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Birinci Göktürk-Sasani Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Birinci_G%C3%B6kt%C3%BCrk-Sasani_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Çatışma:** Birinci Göktürk-Sasani Savaşı
- **Parçası:** Göktürk-Sasani Savaşları
- **Tarih:** 588-589
- **Yer:** Horasan - Mâverâünnehir
- **Bölge:** (Orta Asya)
- **Sonuç:** Kesin Sasani zaferi
- **Savaşan:** 25px Sasani İmparatorluğu; 25px Göktürk Kağanlığı; 25px Ak Hun İmparatorluğu (beylikler)
- **Komutan:** 25px Behrâm-ı Çûbîn; 25px Yang-su Tegin; 25px Birmudha
- **Güç:** Sınırda 70.000 Sasani askeri; Behram Çubin'in komutasında 12.000 Sasani askeri; 12.000 süvari
- **Coğrafi değişiklikler:** Sasaniler, Türklerin elde ettikleri topraklarını geri aldılar

**Birinci Göktürk-Sasani Savaşı**, [Batı Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile [Sasaniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sasani_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında 588-589 yılları arasında yapılan savaştır.

## Savaş

![Behrâm-ı Çûbîn ve Baga Kağan (İran'da Sava Şah olarak bilinir) arasında çatışma](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/The_Battle_between_Bahram_Chubina_and_Sava_Shah_LACMA_M.2009.44.1_%283_of_9%29.jpg/1280px-The_Battle_between_Bahram_Chubina_and_Sava_Shah_LACMA_M.2009.44.1_%283_of_9%29.jpg)
*Behrâm-ı Çûbîn ve Baga Kağan (İran'da Sava Şah olarak bilinir) arasında çatışma (Image: http://collections.lacma.org/sites/default/files/remote\_images/piction/ma-1417892-O3.jpg Gallery: http://collections.lacma.org/node/219854 archive copy at the Wayback Machine, public-domain)*

M.S. 587-588 yıllarının kışında [Doğu Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Hükümdarı [Baga Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baga_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29), [Batı Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) üzerine bir sefer düzenlemiştir. Baga Kağan bu sefer sırasında ok ile alnından vurularak hayatını kaybetmiştir.[^1] Batı Göktürk Kağanı Tardu, Doğu Göktürkler tarafından gerçekleştirilen taarruzu püskürtmeyi başarmıştır. Bu gelişmenin ardından Tardu, oğlu [Yang-su Tegin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yangsu)'i 12.000 kişilik bir askerî birlik ile Sasani topraklarına sevk etmiştir. Göktürk kuvvetlerinin yaklaşmakta olduğunu öğrenen yaklaşık 70.000 kişilik Sasani ordusu ise bölgeden geri çekilmiştir.[^2][^3][^4] Bunun üzerine Göktürk ordusu ciddi bir direnişle karşılaşmadan [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat) ve [Badgis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Badgis) bölgelerini ele geçirmiştir.[^5] Savaşın devamında Göktürkler ile [Sasani İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sasani_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında barış müzakereleri başlatılmıştır. Ancak müzakereler sürerken Sasani İmparatorluğu, [Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan) genel valiliğini yürüten [Mihranîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihran%C3%AEler) hanedanına mensup [Behram Çubin](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Behr%C3%A2m) komutasında 12.000 kişilik bir orduyu harekete geçirmiştir.[^6] Bu gelişme üzerine öfkeye kapılan Yang-su Tegin, emrindeki 12.000 kişilik süvari birliğiyle Sasani kuvvetlerine karşı taarruza geçmiştir. Ancak Sasani komutanı Behram Çubin, Göktürk ordusunu Baroron Geçidi olarak bilinen dar bir bölgede pusuya düşürerek kuşatma altına almıştır.[^7] Yaklaşık 12 kilometrelik bir alana yayılan savaş sahası,[^8] dağlarla çevrili ve oldukça dardı; bu durum her iki taraf için de geri çekilme imkânını ortadan kaldırmış, manevra kabiliyetini sınırlamıştır. Göktürk birliklerinin savaş tecrübesinin sınırlı olması da bu çarpışmada önemli bir dezavantaj oluşturmuştur. Türk ordusundaki kişilerin daha savaş başlamadan ölüme hazır olduğunu haykırması, Sasani ordusunda bir panik havası yaşanmasına neden olduysa da Behram, tam zamanında müdahale ederek bir bozgunu önleyebilmiştir.[^9] Sasani ordusunun psikolojik bozgunluğunun kaybolmaya başladığını gören Yang-su Tegin, sol cenahı bozulmuş olan Sasani ordusuna karşı tüm gücüyle bir süvari hücumu başlatmıştır. Türklerin [saldırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sald%C4%B1r%C4%B1)sı öylesine şiddetli olmuştur ki, kumandan Behram'ın kendisi dahi kaçmayı düşünmüştür.[^10] [Firdevsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Firdevs%C3%AE), Behram'ın kaçmaya çalışmasının gerçek bir firar denemesi olduğunu kaydeder.[^11] Behram kaçmaya çalışmışsa da Herat Vadisi sadece Türkler için değil, Sasaniler için dahi bir kapan oluşturmuştur. Bu denemenin ardından Behram, elit askerleri de dahil olmak üzere tüm gücüyle karşı saldırıya geçmiştir. Neticede Behram'ın karşı saldırısı yoğun uğraşlar sonucu başarılı olmuş, Yang-su Tegin savaşta Behram'ın attığı bir okla öldürülünce Türklerin düzeni bozulmuş ve artık yenilgi kaçınılmaz hale gelmiştir. Nihayetinde Sasaniler çok zorlu da olsa bir zafer kazanmışlardır ancak savaş henüz orada bitmemiştir. Yel Tegin sürekli Behram'ın ordusuna karşı vurkaç yapmış, hatta bir defasında da Behram'ı ele geçirmeye yaklaşmıştır.[^12] Behram Yel Tegin'den çekinmiştir ve onunla savaşmak istememiştir. Bu yüzden de Behram, Yel Tegin'e bir mektup göndererek:

"Şüphesiz, sizin Hakanlılar (yani Eftalitler) ile yakınlığınız vardır. Siz, hükümdarımız Firuz'u öldürünce, kan davasında bulunmamış, barış yapmayı tercih etmiştik. Şimdi siz de bizim daha önce yaptığımız gibi yapın."[^13]demiştir. Ancak yine de iki tarafın karşı karşıya gelmesi kaçınılmaz hale gelmiş, Yel Tegin bir gece çarpışmasında mağlup olmuş ve Paykend kalesine sığınmıştır.[^14] Fakat Behram bu kaleyi kuşatınca teslim olmuş, Sasani Şahı Hürmüz de onu nezaketle karşılamıştır. Teslim olan Yel Tegin, barış anlaşması karşılığıyla serbest bırakılmış ve ülkesine dönmüştür. Barış anlaşmasının ardından ise iki ülke arasında 603 yılına kadar herhangi bir çatışma olmamıştır.

## Ordu

Yang-su Tegin'in ordusu [Taberi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taber%C3%AE)'ye göre; 300.000,[^15] Firdevsî'ye göre; 400.000[^16] kişiden oluşsa da bu sayıların abartılmış olduğu düşünülmektedir. Göktürkler, [Mukan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mukan) döneminde dahi 400.000 kişilik bir orduya sahip olamamıştır ve bölünmüş bir kağanlığın tek kanadının 400.000 gibi o dönem için imkansız sayılabilecek bir ordu kapasitesine ulaşması mümkün değildir. Türk ordu kültüründe her askere en az 3 at düşerdi.[^17] Bu hesaba göre Türk ordusunun 1.200.000 atlık bir hayvana sahip olması gerekmektedir. Ancak bu denli büyük bir sürünün beslenmesi için gerekli coğrafi ve lojistik koşulların, özellikle İran coğrafyasında, mevcut olmadığı belirtilmektedir. Ayrıca her savaşçının atlarının bakımından sorumlu bir hizmetkâr (ispir) bulundurduğu dikkate alındığında, bu büyüklükte bir ordunun beraberinde getirmesi gereken insan sayısının da gerçekçi olmadığı vurgulanmaktadır. Savaş alanının yaklaşık 12 kilometrelik bir genişliğe sahip olması, dönemin Göktürk savaş düzeninde bu ölçekte bir ordunun alana sığmasının ve nizam içinde yerleşmesinin mümkün olmadığını göstermektedir. Bu nedenlerle, kaynaklarda verilen ordu büyüklüklerinin abartılı olduğu; Baroron Vadisi civarında gerçekleştiği düşünülen muharebede Türk ve Pers ordularının sayıca birbirine denk olduğu yönünde görüşler öne sürülmektedir.[^18][^19][^20]

## Ayrıca bakınız

- [İkinci Göktürk-Sasani Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_G%C3%B6kt%C3%BCrk-Sasani_Sava%C5%9F%C4%B1)
- [Üçüncü Göktürk-Sasani Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_G%C3%B6kt%C3%BCrk-Sasani_Sava%C5%9F%C4%B1)
- [Göktürk-Sasani Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrk-Sasani_sava%C5%9Flar%C4%B1)

[^1]: Ahmet Taşağıl, Gök-Türkler-1, s. 49.
[^2]: Tabari, Chronique, ll/248-249.
[^3]: Larissa Baratova, "Turkish Khaganate in Central Asia (600-800 AD) Turks C. II, p. 90.
[^4]: Ahsen Batur, Kürdoloji Yalanları, s. 108.
[^5]: İbrahim Kafesoğlu, Türk Milli Kültürü. s. 109.
[^6]: Akbulut, Dursun A. Arap Fütuhatına Kadar Maveraünnehir ve Horasan’da Türkler (MÖ II- MS VII. Yy), (Doktora Tezi), Erzurum Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü. 1984. s. 121.
[^7]: Ahsen Batur, Kürdoloji Yalanları. s. 109.
[^8]: Lev Gumilëv, Eski Türkler, 2. Baskı, çev. Ahsen Batur, İstanbul: Selenge Yayınları. 2002. s. 167.
[^9]: Lev Gumilëv, Eski Türkler, 2. Baskı, çev. Ahsen Batur, İstanbul: Selenge Yayınları. 2002. s. 167.
[^10]: Lev Gumilëv, Eski Türkler, 2. Baskı, çev. Ahsen Batur, İstanbul: Selenge Yayınları. 2002. s. 167.
[^11]: Firdousi, Le livre des rois, VI/ 566.
[^12]: Tha'alibi, Histoire. s. 651.
[^13]: Akbulut, Dursun A. Arap Fütuhatına Kadar Maveraünnehir ve Horasan’da Türkler (MÖ II- MS VII. Yy), (Doktora Tezi), Erzurum Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü. 1984. s. 123.
[^14]: Lev Gumilev, Eski Türkler, s. 170.
[^15]: Târih-i Taberi. s. 269.
[^16]: Firdousi, Le livre des rois, VI/ 566.
[^17]: Ahsen Batur, Kürdoloji Yalanları. s. 109.
[^18]: Ahsen Batur, Kürdoloji Yalanları. s. 109.
[^19]: Lev Gumilëv, Eski Türkler, 2. Baskı, çev. Ahsen Batur, İstanbul: Selenge Yayınları. 2002. s. 167.
[^20]: Ahmet Bircan Ercilasun, Türk Kağanlığı ve Bengütaşları.