# Binbir Gece Masalları > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Binbir_Gece_Masallar%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Binbir Gece Masalları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Binbir_Gece_Masallar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Şehrazad ve Pers şehinşahı Şehriyar](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/95/Ferdinand_Keller_-_Scheherazade_und_Sultan_Schariar_%281880%29.jpg) *Şehrazad ve Pers şehinşahı Şehriyar (Ferdinand Keller, public-domain)* **Binbir Gece Masalları** (kısaca **Binbir Gece**; [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): **كتاب ألف ليلة وليلة**, *Kitāb 'Alf Layla wa-Layla*; [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): **هزار و یک شب**, *Hazâr-o Yak Šab*), [Orta Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F)'da kaleme alınmış olan [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu) kökenli [edebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edebiyat) eserdir. Prenses [Şehrazad](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehr%C3%A2z%C3%A2d)'ın hükümdar kocası Şehriyar'a anlattığı hikâyelerden oluşur. [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a)ya çevrildikten sonra yayılmıştır. ## Tarihçe ![Binbir Gece Masalları'nın 14. yüzyıldan kalma Arapça el yazması](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/41/Arabian_nights_manuscript.jpg) *Binbir Gece Masalları'nın 14. yüzyıldan kalma Arapça el yazması (public-domain)* [8. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._y%C3%BCzy%C4%B1l)da, [Abbasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) [Halifesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) [Harun Reşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harun_Re%C5%9Fid) zamanında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) önemli bir kozmopolit şehirdi ve [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran), [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan), [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in), [Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afrika) ve [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'dan gelen tüccarlar ve âlimlerle dolup taşmaktaydı. Bu dönemde şehrin kültürel yapısı da gelişmiş ve [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) kültürü, özellikle diğer Doğu kültürleriyle harmanlanmıştı. Binbir Gece Masalları'ndaki hikâyeler işte bu dönemde, halk hikâyeleri olarak ortaya çıkmıştır. Sözle aktarılan bu hikâyeler, sonunda tek bir eserde derlenmiştir. Hikâyelerin çekirdeğini, eski bir [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) kitabı olan *Hazâr Afsâna* (Bin Efsane) oluşturmuştur. [9. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/9._y%C3%BCzy%C4%B1l) dolaylarında hikâyeleri derleyenin ve Arapçaya çevirenin masalcı Ebu Abdullah Muhammed el-Gahşigar olduğu söylenmektedir. Eserdeki hikâyelerin çerçevesini oluşturan [Şehrazad](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehr%C3%A2z%C3%A2d) öyküsünün ise, esere [14. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._y%C3%BCzy%C4%B1l) dolaylarında katıldığı düşünülmektedir. Eserin yabancı bir dile ilk çevirisi, [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)ye [15. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [Abdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%AE) tarafından yapılır. Bu çeviriden sonra bu hikâyeler, *Binbir Gece Masalları* olarak anılmaya başlanır. Eser, [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca)ya 1704 yılında çevrilmiş, ilk modern Arapça derlemesi ise 1835'te [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de yapılmıştır. Fransızcaya 1704'te çevrilmişse de, eserin ve ihtiva ettiği hikâyelerin bir kısmının daha önceden Batı'ya geldiği düşünülmektedir. ## Konusu ![Prenses Parizade ve Sihirli Ağacın Öyküsü (Maxfield Parrish, 1906)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d9/Princess_Parizade_Bringing_Home_the_Singing_Tree.jpg) *Prenses Parizade ve Sihirli Ağacın Öyküsü (Maxfield Parrish, 1906) (Maxfield Parrish, public-domain)* Binbir Gece Masalları, [Arap edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_edebiyat%C4%B1)nın en güzel eserlerinden biri olarak görülür. Gerek eskiliği gerekse [anonim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anonim) oluşu, bu masalların hızla yayılmasına yol açmıştır. Hatta çok sonraları "[Binbir Gündüz Masalları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Binbir_G%C3%BCnd%C3%BCz_Masallar%C4%B1)" adında başka bir seri de ortaya çıkmıştır. Hemen hemen tüm dünya dillerine çevrilen masallar arasında "[Ali Baba ve Kırk Haramiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Baba_ve_K%C4%B1rk_Haramiler)" ve "[Alaaddin'in Sihirli Lambası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alaaddin%27in_Sihirli_Lambas%C4%B1)" da yer almaktadır. Hikâyeye göre [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) kralı [Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah) Şehriyar, [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan) ile [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) arasındaki bir adada hüküm sürer. Şehriyar, karısının kendisini aldattığını öğrenir, öfkelenir ve tüm kadınların sadakatsiz, nankör olduğuna inanmaya başlar. Kadınlardan intikam alma düşüncesiyle önce karısını öldürtür, sonra da vezirine her gece kendisine yeni bir hanım bulmasını emreder. Her gece yeni bir kadın alan Şehriyar, geceyi hanımıyla geçirdikten sonra, [tan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alacakaranl%C4%B1k) vaktinde hanımını idam ettirir. Bir süre bu böyle devam eder. Vezirin akıllı kızı [Şehrazad](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehr%C3%A2z%C3%A2d), bu kötü gidişata son vermek için bir plan kurar ve Şehriyar'ın bir sonraki eşi olmaya aday olur. Evlendikleri geceden başlayarak, kardeşi Dünyazad'ın hikâye dinlemeden uyuyamadığını söyler ve her gece Dünyazad'ın da yardımıyla çok güzel ve heyecanlı hikâyeler anlatmaya başlar; ama tam şafak vakti geldiğinde, hikâyenin en heyecanlı yerinde, hikâyeyi anlatmayı keser. Hikâyenin sonunu merak eden Şehriyar, Şehrazad'ın hikâyeye ertesi gece devam edebilmesi için, o gecelik Şehrazad'ın idamını erteler. Her gece bir önceki masalın devamını anlatıp yeni bir hikâyeye başlar ve yine tam tan vakti hikâyenin en heyecanlı yerinde anlatmayı bırakır. Kitabın sonuna kadar yer alan hikâyeler, Şehrazad'ın Şehriyar'a anlattığı hikâyelerdir. Sona gelindiğinde, Şehrazad üç erkek çocuğu doğurmuştur ve evliliklerinden uzunca bir süre geçmiştir. Kralın kadınlara olan öfkesi ve kötü düşünceleri dinmiş, Şehrazad'ın sadakatine inanmıştır. ## Farklı basımları ![Binbir Gece Masalları hakkında bir çizim](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6b/One_Thousand_and_One_Nights20.jpg) *Binbir Gece Masalları hakkında bir çizim (Mirza Abolhassan Khan Ghaffari, public-domain)* Eserin bir Avrupa dilindeki ilk baskısı, [Antoine Galland](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antoine_Galland) tarafından yapılmış Fransızca çevirisidir (1704-1717). Bu çeviri eserin daha önce derlenmiş bir Arapça sürümünden yapılmıştır. 12 ciltten oluşan bu ilk çeviri, *Les Mille et une nuits, contes arabes traduits en français *, büyük ihtimalle çevirinin yapıldığı Arapça nüshada bulunmayan fakat çevirmen tarafından bilinen bazı Arapça hikâyeleri de içermekteydi. 850 yılı civarında ortaya çıkan Arapça derleme, *Alf Layla* (Bin Gece) ise büyük ihtimalle, daha önce yazılmış olan *Hazar Afsanah* (Bin Efsane) isimli Fars eserinin özetlenmiş bir tercümesiydi. Eserin günümüzdeki ismi olan *Alf Layla wa-Layla* (Binbir Gece) ise [Orta Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F)'da ortaya çıkmıştır. Bu isim büyük ihtimalle sonsuzluk ötesi sayı düşüncesini sembolize etmekteydi, zira o zamanlar Arap matematik çevrelerinde 1000 sayısı kavram olarak sonsuzluğu sembolize ederdi. Belki de buradan yola çıkarak, eserdeki tüm hikâyeleri okuyan kişinin delireceğine dair bir efsane ortaya çıkmıştır. Eser geleneksel [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar), [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) ve [Hint](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hintler) hikâyelerinin bir derlemesi olarak görülür. Fakat, eserde bulunan ünlü hikâyelerden [Denizci Sinbad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Denizci_Sinbad), [*Alaaddin'in Sihirli Lambası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alaaddin%27in_Sihirli_Lambas%C4%B1) ve [*Ali Baba ve Kırk Haramiler*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Baba_ve_K%C4%B1rk_Haramiler), eserin Avrupa baskısına [Antoine Galland](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antoine_Galland) tarafından eklenmiştir. Galland bu hikâyeleri [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)li, Marunî bir masalcıdan duyduğunu yazmıştır. (Fakat metinde bu üç masala konu ve içerik olarak benzer masalların bulunması, bu üç masalın da aslında daha eskiden orijinal metnin parçası olduklarını göstermektedir.) İngilizceye çevirisi Sir [Richard Francis Burton](https://turkipedia.org/tr/wiki/Richard_Francis_Burton) tarafından *The Arabian Nights* olarak yapılmıştır. Kendinden evvelkilerden farklı olarak bu çeviri özgün malzemeyi sansürlememiştir. [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere) tarihinin muhafazakâr Victoria döneminde yayımlanmasına rağmen bu çeviri, kaynağında bulunan erotik incelikleri ve cinsel tasvirleri içermektedir. Bu çevirinin yanı sıra, daha yakın zamanlarda Fransız doktoru J.C. Mardrus'un da bir çevirisi vardır. Mevcut çevirilerin en doğru ve güzeli olarak değerlendirilen, [Fransa Millî Kütüphanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi)'de bulunan 14. yüzyıldan kalma bir Suriye el yazmasından Hüssain Haddawy'nin yaptığı Arapça derlemedir.Günümüzde Binbir Gece masalları zevkle okunmaktadır. ## Uyarlamalar ### Televizyon ve sinema ![Ali Baba ve Kırk Haramiler'i gösteren bir çizim](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f4/Cassim.jpg) *Ali Baba ve Kırk Haramiler'i gösteren bir çizim (Maxfield Parrish, public-domain)* ![Denizci Sinbad](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Sinbad_the_Sailor_%285th_Voyage%29.jpg) *Denizci Sinbad (Gustave Doré, public-domain)* Binbir Gece Masalları'nın televizyon ve sinemaya pek çok uyarlaması yapılmıştır. Bunların asıl öykülere olan bağlılığı çok değişkendir. Fritz Lang'in 1921 yapımı *Der Müde Tod*, 1924 [Hollywood](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hollywood) yapımı (Douglas Fairbanks'ın başrolünde olduğu) *The Thief of Baghdad* ve onun 1940'taki İngiliz ikinci yapımı, *Binbir Gece Masalları****ndan etkilenmişlerdir.*** Hollywood'un *Binbir Gece Masalları* 'na dayandırılmış ilk konulu filmi 1942 yapımı *Arabian Nights****dır. Başrollerde Şehrazad rolünde ***[***Maria Montez***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maria_Montez)***, Ali Ben Ali rolünde Sabu Dastagır ve Harun Reşid rolünde Jon Hall vardır. Filmin konusunun *****Binbir Gece Masalları***** ile neredeyse hiç ilgisi yoktur. Filmde Şehrazat, Halife Harun Reşid'i devirip kardeşiyle evlenmek isteyen bir dansözdür. Şehrazadın ilk suikast girişimi başarısızlığa uğrar ve esir olarak satılmasının ardından pek çok macera gelişir. Maria Montez ve Jon Hall 1944 yapımı ***[***''Ali Baba ve Kırk Haramiler'' 'de***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Baba_ve_K%C4%B1rk_Haramiler_%28film%2C_1944%29)*** de rol almışlardır. Bu film Moğol istilası sırasında geçmektedir ve Halife'nin oğlu olan Ali Baba'nın Kırk Haramiler'le beraber ***[***Hülagü Han'ın***](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCl%C3%A2g%C3%BB)*** adamlarına karşı mücadelesini anlatmaktadır.*** *1980****li yıllarda Şehrazat rolünde Annette Haven ve Şehriyar rolünde John Leslie'nin oynadığı *****1001 Erotic Nights*****, bütçesi milyon doları aşan ilk porno film sayılır.*** Binbir Gece Masalları'ın en başarılı sinema uyarlaması 1992 [Walt Disney](https://turkipedia.org/tr/wiki/Walt_Disney) yapımı çizgi film *Aladdin* sayılabilir. Filmde Scott Weinger ve [Robin Williams](https://turkipedia.org/tr/wiki/Robin_Williams) seslendirme yapmıştır. Bu filmi devam bölümleri ve televizyon serileri izlemiştir.2019'da Disney, [Guy Ritchie](https://turkipedia.org/tr/wiki/Guy_Ritchie) yönetmenliğinde 1992 yapımı Alaaddin'in [canlı aksiyon yeniden çevirimini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aladdin_%28film%2C_2019%29) yapmış, Baş rollerine [Will Smith](https://turkipedia.org/tr/wiki/Will_Smith), [Mena Massoud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mena_Massoud) ve [Naomi Scott](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naomi_Scott) gibi isimlere vermiştir. Sinbad'ın yolculukları, televizyon ve sinemaya birkaç kere uyarlanmıştır. Bunlardan en sonuncusu, seslendirmesini [Brad Pitt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brad_Pitt) ve [Catherine Zeta-Jones](https://turkipedia.org/tr/wiki/Catherine_Zeta-Jones)'un yaptığı 2003 yapımı animasyon *Sinbad: Legend of the Seven Seas* dir. 1958 yapımı *The Seventh Voyage of Sinbad* en meşhur Sinbad filmi sayılabilir. Japon [Nippon Animation stüdyosu'nun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nippon_Animation) hazırladığı [Sinbad'ın anime serisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinbad_%28anime%29) içerik olarak Sinbad'ın en sadık uyarlamasıdır. İngilizce olmayan uyarlamalar arasında çeşitli Hint (Bollywood) yapımları, İtalyan yönetmen [Pier Paolo Pasolini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pier_Paolo_Pasolini)'nin 1974 yapımı \Il fiore delle mille e una notte\'si ve 1990 yapımı Fransız *Les 1001 nuits* sayılabilir. 1971'de kadrosunda [Hayao Miyazaki'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayao_Miyazaki) de bulunduğu Ali Baba ve Kırk Haramiler'e dayanan bir anime filmi çekilmiştir. Bu filmde Ali Baba'nın Bağdat sultanı olan zalim torunuyla mücadele eden küçük bir hırsızı anlatmaktadır. Bu filmde orijinal masal gölge oyunu sekansında flashback'le anlatılmıştır. Televizyon ve sinema uyarlamaları arasında aslına en sadık kalmış olanı 2000 yılında Amerikan ABC ve İngiliz BBC kanallarında gösterilen *Arabian Nights* dizisi sayılır. [Emmy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emmy_%C3%96d%C3%BClleri) ödülünü alan bu iki bölümlük dizide Şehrazat rolünde Mili Avital, Şehriyar rolünde Dougray Scott oynamıştır. Ayrıca, 2006-2009 yılları arasında [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de [Kanal D](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanal_D) kanalında [*Binbir Gece*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Binbir_Gece_%28dizi%29) adlı Türk [televizyon dizisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dizi_%28televizyon%29) yayınlanmıştır. Dizi, diğer dünya ülkelerinde de yayınlanıp meşhur olmuştur.[^1] ### Müzik Rus bestecisi [Nikolai Rimsky-Korsakov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nikolay_Rimski-Korsakov), 1888'de [Şehrazad](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehr%C3%A2z%C3%A2d) adlı eserini tamamlamıştır. Parça dört masaldan esinlenmiştir: "Deniz ve Sinbad'in Gemisi", "Kalender Prens", "Genç Prens ve Prenses" ve "Bağdat'ta Şenlik". ### Edebiyat XVIII. yüzyılda Binbir Gece ve Binbir Gündüz hikâyelerinden ilham alınarak Aziz Efendi tarafından yazılan [*Muhayyelat-ı Aziz Efendi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhayyel%C3%A2t) hikâyeler külliyatı niteliğinde bir eserdir. ## Dış bağlantılar - [Mısır'da "Binbir Gece Masalları": Şehrazad’a sansür](https://archive.today/20130429081045/http://tr.qantara.de/wcsite.php?wc_c=15371) - [Binbir Gece Masalları'ndan 42 hikâyenin İngilizce çevirisi (1909-14)](http://www.bartleby.com/16/) Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20080509103605/http://www.bartleby.com/16/ |tarih=9 Mayıs 2008 - [Binbir Gece Masalları'nın bazı klasik çevirileri ve eser hakkında bilgi](http://www.wollamshram.ca/1001/index.htm)Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20110705215050/http://www.wollamshram.ca/1001/index.htm |tarih=5 Temmuz 2011 - [Binbir Gece Masalları'nın etkileri ve içeriği üzerine notlar](https://web.archive.org/web/20000511015051/http://www.crock11.freeserve.co.uk/arabian.htm) - [Binbir Gece Masalları için 1001 kaynak ve bağlantı](https://web.archive.org/web/20060219023912/http://www.uh.edu/~cfreelan/courses/HumanSit/1001Resources.htm) - University of Houston Commons kategori-ufak|One Thousand and One Nights [^1]: Turkish series inspire naming trend for newborns in Chile.