# Bilâd-ı Rûm > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bil%C3%A2d-%C4%B1_R%C3%BBm > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Bilâd-ı Rûm, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bil%C3%A2d-%C4%B1_R%C3%BBm (CC-BY-SA-4.0) **Bilâd-ı Rûm**[^1] ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) **بلادي رُم**) ya da **Bilâdu'r-Rûm**[^2] ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): **بلاد الرم**), Arap coğrafyacılar tarafından önce [Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), sonra [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarına ve en son olarak da Selçuklu [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'suna 9. ve 10. yüzyıllardan başlayarak verilen isim olup harfiyen *Rûmların beldeleri/memleketi* demektir. Aynı anlamda **Diyâr-ı Rûm** (Farsça **ديار روم**) terkibi de kullanılır.[^3] ![11. yy sonu 1097 yılındaki Akdeniz ülkeleri haritasına göre Anadolu Selçuklu Devleti (Sultanate of Roum)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Europe_mediterranean_1097.jpg/1280px-Europe_mediterranean_1097.jpg) *11. yy sonu 1097 yılındaki Akdeniz ülkeleri haritasına göre Anadolu Selçuklu Devleti (Sultanate of Roum) (public-domain)* *Rûm* Arapların Romalılara verdiği isimdir. Selçuklara Araplar *Rum Sultanlığı* derlerdi, çünkü o uzun zamandır Romalı düşünülen bölgede Müslüman ordular tarafından kurulmuştu.[^4] *Rûm* kavramı, Arap İslam coğrafyacıları tarafından bilinmekte olan bir bölge ve halkın adıdır. Bunların yaşadıkları ya da sahip oldukları topraklar *Bilâd er-Rûm* olarak adlandırılmış olup buna [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) de dahildir.[^5] Öte yandan *Bilâd er-Rûm* tabirinin daha dar anlamda Anadolu'yu kastettiği de genel olarak kabul edilmiştir. [Türkiye Selçukluları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) zamanında Anadolu'ya hakim olan Türklerden bahsederken ‘Konya Rum sultanlığı’, ‘Rum sultanı’ gibi isimlerin yanı sıra, [Mevlana Celaleddin Rûmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE), [Eşrefoğlu Rûmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Frefo%C4%9Flu_R%C3%BBm%C3%AE) gibi tarihi simâların taşıdıkları adlar Türklerin bu isim zarfında, Akdeniz dünyasına dahil edilmiş olduklarını gösterir.[^6] [İdrisî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dr%C3%AEs%C3%AE) (12. yy), [İbn-i Hurdazbih](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Hurd%C3%A2zbih) (9-10. yy), [İbn Havkal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Havkal) (10. yy), [Istahrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stahr%C3%AE) (10. yy) gibi kimi Müslüman coğrafyacıların eserlerinde, haritalarında *Bahr er-Rûm* tabiri ile Akdeniz'in aynı zamanda bir Rûm/Roma denizi olduğu kabul edilmekte, ancak aynı denizin *Bahr eş-Şâm* tabiriyle de zikredilmesi, bu denizin Müslümanlarca da sahiplenildiğini göstermektedir.[^7] Suriyeli Arap coğrafyacı [Yâkût el-Hamavî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%A2k%C3%BBt_el-Hamev%C3%AE) el Rûmî tarafından 1224-1228 yıllarında yazılan [Mucemü’l-Büldân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mucem%C3%BC%E2%80%99l-B%C3%BCld%C3%A2n) adlı ansiklopedik kitapta İslam coğrafyacılarındaki [yedi iklim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yedi_iklim) (الأقاليم السبعة) anlayışına bağlı olarak *5. İklim bölgesi*[^8] için *er-Rûm* terimi kullanılır ve "Mısır körfezi, Mağrib, Bahrü’l-Ahdar (yeşil deniz), Türk Yecüc, Irak, Nusaybin, Endülüs arasında" olarak tanımlanır.[^9] Yâkût'un bu kitabında *Bilâdu’r-Rûm*’a dair iki önemli madde bulunmaktadır. Biri “er-Rûm” maddesi; diğeri ise “Rûmiye” maddesidir. Rûm tabiri ile, öncelikle bir halk kastedilir (“Bilâd er-Rûm denen çok büyük bir ülkede yaşayan bir kavimdir”), sonra da onların ülkesine bu ad verilerek ondan bahsedilir ki bu ülke, içinde [Konstantiniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)’nin merkez olarak yer aldığı [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya) ve [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) ile Anadolu bölgesini kapsar; Rûmiye ile, [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma) şehri kastedilerek “bu Rûmların başkenti ve alemi olan şehirdir” denmektedir.[^10] 9. yy [Farslı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) coğrafyacı [İbn-i Hurdazbih](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Hurd%C3%A2zbih)'in Arapça kaleme aldığı *Kitabü’l-Mesâlik ve’l-Memâlik* adlı coğrafya kitabından *Rumların dârülmülkleri (payitaht/başkent) Rûmiye (Roma) idi, orada on dokuz kral hüküm sürdü, iki kral Amûriye’de konaklamıştır. Amûriye, Haliç’in altındadır, Kostantîniyye ile Amuriye arası altmış mildir. Bu iki kraldan sonra iki kral daha Rûmiye’de kaldı. Sonra Büyük Kostantin Rûmiye’de hüküm sürdü, sonra Bizentiye’ye intikal etti, oraya bir sur yaptırarak Kostantîniyye adını verdi. Burası bugüne kadar Rumların dârülmülkleridir, buranın ismi Istanbûl’dur* biçiminde pasaj aktaran Yâkût, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) adının oldukça erken denilebilecek bir dönemde kullanımda olduğunu da kanıtlar.[^11] [İbn Batûta](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Battuta) Anadolu'yu işaret ederek “[Ahîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahilik), Bilâd-ı Rum’da sâkin [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrkmenleri) akvâmının her vilâyet, belde ve karyesinde mevcuttur” demiştir.[^12] ## Ayrıca bakınız - [Rum Suresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum_Suresi) - [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) - [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum)lar ve [Rumca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca) - [Romeika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus_Rumcas%C4%B1) - [Rumeyler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeyler) ve [Rumeyce](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeyce) - [Urumlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urumlar) ve [Urumca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urumca) ile [Urımlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesya_Rumlar%C4%B1) [^1]: Yaniç, Sema (2010). XIV. asrın ilk yarısında Anadolu'da Mehdî bekleme temâyülü ve Timurtaş'ın mehdiliği meselesi . Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Güz 2010, 30, sayfa: 181-195 [^2]: Gök, H. İbrahim (2011). Ortaçağ Arap Kaynaklarında 'Bilâd-ı Rûm' ve Komşuları . Büyük Selçuklu Devletinden Türkiye Selçuklu Devletine Mehmet Altay Köymen Armağanı, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları: 5, Konya 2011, sayfa: 249-262 [^3]: Beyatlı, Yahya Kenal (1974). Diyâr-ı Rûm Ne Demektir?, Kubbealtı Akademi Mecmûası, Mevlânâ ve Fâruk Nâfiz Çamlıbel özel sayısı, 1974, yıl: 3, sayı: 1, sayfa: 16 [^4]: Clifford Edmund Bosworth (2004). The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual ISBN 0-7486-2137-7 . Edinburgh University Press. [^5]: Gök, H. İbrahim (2011). Ortaçağ Arap Kaynaklarında 'Bilâd-ı Rûm' ve Komşuları . Büyük Selçuklu Devletinden Türkiye Selçuklu Devletine Mehmet Altay Köymen Armağanı, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları: 5, Konya 2011, sayfa: 249-262 [^6]: Gök, H. İbrahim (2011). Ortaçağ Arap Kaynaklarında 'Bilâd-ı Rûm' ve Komşuları . Büyük Selçuklu Devletinden Türkiye Selçuklu Devletine Mehmet Altay Köymen Armağanı, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları: 5, Konya 2011, sayfa: 249-262 [^7]: Gök, H. İbrahim (2011). Ortaçağ Arap Kaynaklarında 'Bilâd-ı Rûm' ve Komşuları . Büyük Selçuklu Devletinden Türkiye Selçuklu Devletine Mehmet Altay Köymen Armağanı, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları: 5, Konya 2011, sayfa: 249-262 [^8]: Ağarı, Murat (2006). İslam Coğrafyacılarında Yedi İklim Anlayışı . AÜİFD 47 (2006), sayı 2, s. 195-214 [^9]: Gök, H. İbrahim (2011). Ortaçağ Arap Kaynaklarında 'Bilâd-ı Rûm' ve Komşuları . Büyük Selçuklu Devletinden Türkiye Selçuklu Devletine Mehmet Altay Köymen Armağanı, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları: 5, Konya 2011, sayfa: 249-262 [^10]: Gök, H. İbrahim (2011). Ortaçağ Arap Kaynaklarında 'Bilâd-ı Rûm' ve Komşuları . Büyük Selçuklu Devletinden Türkiye Selçuklu Devletine Mehmet Altay Köymen Armağanı, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları: 5, Konya 2011, sayfa: 249-262 [^11]: Gök, H. İbrahim (2011). Ortaçağ Arap Kaynaklarında 'Bilâd-ı Rûm' ve Komşuları . Büyük Selçuklu Devletinden Türkiye Selçuklu Devletine Mehmet Altay Köymen Armağanı, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları: 5, Konya 2011, sayfa: 249-262 [^12]: Öngören, Reşat (1999). Osmanlı'nın Kuruluş Yıllarında Anadolu'nun Tasavvufi Durumu , Diyanet aylık dergi, Şubat 1999 Sayı 98