Bigalı Mehmet Çavuş

Bigalı Mehmet Çavuş (1878 - 3 Şubat 1964), Türk asker.

I. Dünya Savaşı'nda Çanakkale cephesinde çavuş rütbesiyle Osmanlı ordusunda görev yaptı. 4 Mart 1915 tarihinde İngiliz birliklerinin çıkarma yaptığı Sed­dülbahir Kalesi önünde gösterdiği kahramanlıkla literatüre gir­di.

Çatışma sıra­sında tüfeği tutukluk yapınca, düşmana taş atarak savaşı sürdüren Mehmet Çavuş, bir istihkam küreğiyle askerlerini hücuma kaldırmış; 20 ölü, 25 yaralı zayiat veren İngiliz güçleri çekilmek zorunda kalmıştı.^{[1]Göncü, Gürsel. Çanakkale kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş yeniden canlanıyor. Mayıs 2021.} Osmanlı ve Türk askeri için kullanılan “Mehmetçik" ifadesinin onun adından geldiği düşünülür.^{[2]Arslan, Ömer. Çanakkale Fedakârı Bigalı Mehmet Çavuş. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2021.}

Yaşamı

1878'de Bulgaristan'ın Filibe kentinde doğdu.^{[3]Seddülbahir Kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş. Biga Belediyesi.} 93 Harbi'nin gerçekleştiği sırada Mehmet'in ailesi Anadolu'ya göç etti ve Osmanlı İmparatorluğu sınırlarında Çanakkale'nin Biga Bahçeli köyüne yerleşti.^{[3]Seddülbahir Kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş. Biga Belediyesi.[4]About Plovdiv - History - Revival. Plovdiv Municipality.} Mehmet, Balkan Savaşları'na katılmak için gönüllü oldu.^{[3]Seddülbahir Kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş. Biga Belediyesi.}

Çanakkale Savaşı

Mehmet Çavuş, Seddülbahir Kalesi ve Gelibolu Yarımadası'nda gerçekleşen Çanakkale Savaşı(1915-1916)'ndaki topçu birliklerine katıldı.^{[5]Gezen, Burak & Mustafa Suiçmez. Seddülbahir Kalesi'ne dolgulu koruma. Hürriyet, 2 Ekim 2017.[6]Susam Uyar, Fikriye. "Bigalı Mehmet Çavuş" Çanakkale'de 30 Kişiyle Destan Yazdı. Haberler, 15 Mart 2013.} Burada Britanya Ordusu ile savaştı.^{[7]Tarı Güner, Safiye. Bigalı Mehmet Çavuş mezarı başında anıldı. Hürriyet, 4 Şubat 2017.}

4 Mart 1915'te (yerel saatle 14.45'te), beş dretnot ve İtilaf Devletleri'ne ait yedi torpido botundan bir filoyu (Seddülbahir) bombaladı. Seddülbahir'deki üç tekneye, askeri kuvvetlerinin Çanakkale Boğazı'ndan geçişini sağlamak ve Osmanlı surlarını ele geçirmek üzere mitralyöz ve bir zırhlıdan altmış asker indirdiler.^{[5]Gezen, Burak & Mustafa Suiçmez. Seddülbahir Kalesi'ne dolgulu koruma. Hürriyet, 2 Ekim 2017.[8]4 Mart 1915 Çıkarması. Kültür ve Turizm Bakanlığı - Çanakkale Halk Kütüphanesi.} Seddülbahir'deki topçu bataryalarının Osmanlılar tarafından boşaltılmasına rağmen, Bigalı Mehmet Çavuş liderliğindeki bir ekip Seddülbahir Hisarı'na konuşlandırıldı. Bölgenin savunmasından sorumlu Albay Halil Sami tarafından yönetilen 10. bölük, 3. tabur, 27. Alay'ın bir parçası olarak yer aldı. 30 Türk askerini tüfek ve el bombası ile silahlandırdı. Üç saat süren şiddetli savaş sırasında Türkler, kaledeki konumlarını sürekli olarak değiştirdiler. Bu taktik sayesinde Müttefik birlikleri iniş gerçekleştiremedi.

Savaş sırasında Mehmet Çavuş'un tüfek namlusu parçalara ayrıldı, bu yüzden kırık tüfeğini düşmana fırlattı ve bunun yerine onlara taşlarla saldırmaya başladı. Bu saldırısı sonrası başından ve sağ göğsünden yaralandı. Mehmet Çavuş'un yoldaşları onu fark ettiklerinde düşmanları üzerine ateş açtılar. Sonunda karaya inmeyi başaran Müttefik birlikleri, Türkler tarafından başlatılan bir kılıç süngüsü baskısının ardından zırhlılarına geri çekilmek zorunda kaldı. O günün akşamında Osmanlı askerleri arasında 6 ölü, 13 yaralı vardı.^{[6]Susam Uyar, Fikriye. "Bigalı Mehmet Çavuş" Çanakkale'de 30 Kişiyle Destan Yazdı. Haberler, 15 Mart 2013.[9]David Nicolle, (Illustrated by Christa Hook), Ottoman Infantryman 1914-18, Osprey Publishing, 2010, s. 38.}

Haraptepe 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal, Çanakkale surlarının komutanı Cevat Çobanlı'ya bir rapor gönderdi ve Mehmet Çavuş'un madalya ile ödüllendirmesini istedi. Başkomutan Yardımcısı Enver Paşa, Çanakkale'deki askerî hastaneyi ziyaret ettiği sırada Mehmet Çavuş'u Harp Madalyası ile ödüllendirdi.^{[6]Susam Uyar, Fikriye. "Bigalı Mehmet Çavuş" Çanakkale'de 30 Kişiyle Destan Yazdı. Haberler, 15 Mart 2013.}

Mehmet Çavuş, tedavisi bittikten sonra kendisine verilen izin süresini kullanmayarak tekrar cepheye döndü ve Arıburnu'nda savaştı.^{[1]Göncü, Gürsel. Çanakkale kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş yeniden canlanıyor. Mayıs 2021.} 25 Nisan 1915'teki çıkarma sıra­sında 27. Alay'la birlikte düşma­nı karşılayan ilk askerler arasında bulundu. Arıburnu bölgesinde ikinci defa yaralanan Mehmet Çavuş, düşman birliklerinin tahliyesinin yapıldığı 9 Ocak 1916 tarihine kadar bu bölgede savaşmayı sürdürdü.^{[1]Göncü, Gürsel. Çanakkale kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş yeniden canlanıyor. Mayıs 2021.}

Savaştan sonra

Orduda toplam 16 yıl görev yapan Mehmet Çavuş,^{[3]Seddülbahir Kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş. Biga Belediyesi.[10]Mehmetçik'in isim babasına anıt mezar. Çanakkale Olay, 22 Mayıs 2017.} savaştan sonra Çanakkale'nin Biga ilçesinde mütevazı bir hayat yaşadı; para için değil, ülkesi için savaştığını söyleyerek mali yardımı reddetti.^{[3]Seddülbahir Kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş. Biga Belediyesi.[11]Seddülbahir Kahramanı Bigalı mehmet Çavuş Mezarı Başında Anıldı. Milliyet, 13 Mart 2016.} 3 Şubat 1964'te 86 yaşında öldü ve karısının köyündeki mezarının yanına gömüldü.^{[3]Seddülbahir Kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş. Biga Belediyesi.[7]Tarı Güner, Safiye. Bigalı Mehmet Çavuş mezarı başında anıldı. Hürriyet, 4 Şubat 2017.[11]Seddülbahir Kahramanı Bigalı mehmet Çavuş Mezarı Başında Anıldı. Milliyet, 13 Mart 2016.}

Hatırası

Bigalı Mehmet Çavuş, bir kahraman olarak hatırlanmaktadır.^{[3]Seddülbahir Kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş. Biga Belediyesi.} 2001 yılında Çanakkale Boğaz Komutanı'nın Emir Astsubayı Ekrem Boz'un teşviki ve Çanakkale Turizm Tanıtma Derneği'nin gayretleriyle 2001 yılında Bahçeli Köyü'nde anma töreni düzenlenmiştir.^{[2]Arslan, Ömer. Çanakkale Fedakârı Bigalı Mehmet Çavuş. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2021.} Aynı yıl köy kahvesinde “Bigalı Mehmet Çavuş” köşesi oluşturuldu.

2015'te anıt-mezara dönüştürülen^{[10]Mehmetçik'in isim babasına anıt mezar. Çanakkale Olay, 22 Mayıs 2017.} mezarı bazı üst düzey askeri subaylar ve yerel siyasetçiler tarafından saygılarını göstermek için ziyaret edilmektedir.^{[7]Tarı Güner, Safiye. Bigalı Mehmet Çavuş mezarı başında anıldı. Hürriyet, 4 Şubat 2017.[12]Tarı Güner, Safiye. İlker Başbuğ, Bigalı Mehmet Çavuş'un mezarını ziyaret etti. Hürriyet, 19 Ocak 2017.}

Hatırası, 2015 yılında eski köy okulunun restore edilmesi ile kurulan "Bigalı Mehmet Çavuş Sanat Galerisi"nde yaşatılır. Kahramanlığından ötürü kazandığı madalya da bu galeride sergilenmektedir.^{[11]Seddülbahir Kahramanı Bigalı mehmet Çavuş Mezarı Başında Anıldı. Milliyet, 13 Mart 2016.}

Dış bağlantılar

• Bigalı Mehmet Çavuş Belgeseli, 2021