# Bezmiâlem Valide Sultan > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bezmi%C3%A2lem_Valide_Sultan > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Bezmiâlem Valide Sultan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bezmi%C3%A2lem_Valide_Sultan (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e1/Bezmialem%27in_m%C3%BChr%C3%BC.jpg) * (public-domain)* - **Doğum adı:** (?) - **Doğum tarihi:** y. 1807 - **Ölüm tarihi:** 2 Mayıs 1853 - **Ölüm yeri:** Dolmabahçe Sarayı, İstanbul - **Yattığı yer:** II. Mahmut Türbesi, Divanyolu, İstanbul - **Unvan:** Valide Sultan - **Dönem:** Haseki Sultan - **Önceki:** Nükhet-Seda Hanımefendi - **Sonraki:** Pertevniyal Haseki Sultan - **Din:** İslâm - **Eş:** II. Mahmud - **Çocukları:** Abdülmecid **Bezmiâlem Valide Sultan** (y. 1807 - 2 Mayıs 1853[^1]), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Padişahı [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un ikinci eşi ve padişah [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid)'in annesi. *Bezm-i-Âlem* "Dünya meclisi" anlamına gelir. [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarihinin en tanınmış valide sultanlarından biridir. Hayırseverlik için yaptığı çalışmalardan dolayı sevilen ve saygı duyulan bir Valide sultan olarak tarihe geçmiştir. ## Hayatı Doğum yeri ve tarihi hakkında kesin bilgi bulunmamasına[^2] rağmen küçük yaşta esirciler tarafından saraya câriye olarak getirilen bir [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) kızı olduğu iddia edilmektedir.[^3][^4] [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) tahta çıktığında 16 yaşında, kendisi de 32 yaşındaydı. Oğlunun hükümdarlığı döneminde, öldüğü tarihe kadar 14 yıl süreyle (1839-1853) Valide Sultan oldu. Oğluna [Tanzimat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat)'ın ilanı konusunda [Mustafa Reşit Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Re%C5%9Fid_Pa%C5%9Fa)'ya güvenmesini tavsiye ettiği söylenir. Ayrıca, [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid)'in hükûmetteki nazırları (bakan) seçerken annesine danıştığı bilinmektedir. Abdülmecit, çok sevdiği annesine "" ünvanı vermiştir. Bezmialem'in görünümü hakkında Sultan Abülmecit'in doktoru Spitzer detaylı bilgi vermektedir:[^5] “Nim şeffaf yaşmağın altında, şâtırâne bir allığın yanaklarında cüşan olduğu görülüyordu; kendisine muhterem oğlunun sıhhatleri hakkında ibrâz buyurdukları nâzikâne ihtimamlardan bahsettim. Tıbbi suallerime kemâli sükünet ve suhületle cevab verdi. Takriben 36 yaşında vücudunu gayet iyi muhâfaza etmiş bu Gürcü kızının göz kamaştıracak derecede beyaz ve nâzik ellerinin hârikulâde güzelliği, hutüti vechiyesinin intizam ve metâneti nazarı dikkatimi celbetti. Çıkarken bana son derece lutufkâr davrandı, kendisine icâb eden ilâcları bizzat yapmaklığımı emretti, ferâcesinin cebinden bir kese altın çıkardı, yukarda zikri geçen harem ağası ile bana gönderdi” ![II. Mahmud, Bezm-i Âlem Valide Sultan'ın kocası.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/52/SultanMahmud_II.jpg) *II. Mahmud, Bezm-i Âlem Valide Sultan'ın kocası. (Caneristanli, CC-BY-SA-3.0)* ![Bezm-î Âlem Valide Sultan'ın oğlu I. Abdülmecid (Abdü’l-Mecîd-i evvel, عبد المجيد اول).](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Sultan_Abd%C3%BClmecid_-_Google_Art_Project.jpg/1280px-Sultan_Abd%C3%BClmecid_-_Google_Art_Project.jpg) *Bezm-î Âlem Valide Sultan'ın oğlu I. Abdülmecid (Abdü’l-Mecîd-i evvel, عبد المجيد اول). (public-domain)* ### Ölümü ![Bezm-î Âlem Sultan, Çemberlitaş, Eminönü, İstanbul'da Divanyolu Caddesi'nde bulunan II. Mahmud Türbesi'ne defnedilmiştir.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Sultan_tombs_Divan_Yolu_March_2008.JPG) *Bezm-î Âlem Sultan, Çemberlitaş, Eminönü, İstanbul'da Divanyolu Caddesi'nde bulunan II. Mahmud Türbesi'ne defnedilmiştir. (Gryffindor, CC-BY-SA-4.0)* Bezmialem Sultan 2 Mayıs 1853 tarihinde [Dolmabahçe Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Saray%C4%B1)'nda öldü ve [Divanyolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divanyolu)'ndaki [II. Mahmud Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud_T%C3%BCrbesi)ne gömüldü. [Garabet Balyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garabet_Amira_Balyan)'ın mimarlığı altında inşaatına başlattırdığı [Dolmabahçe Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Camii) henüz bitmemişti. Camiyi oğlu Sultan [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) annesinin anısına 1855 yılında tamamlattırarak [Bezmialem Valide Sultan Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Camii) adı altında hizmete açtı. Cami zamanla [Dolmabahçe Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Saray%C4%B1)na yakınlığı nedeniyle [Dolmabahçe Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Camii) olarak anılmaya başlandı. ## Eserleri ![Bezm-î Âlem Sultan tarafından yaptırılan Dolmabahçe Camii.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/41/Bezm-i_%C3%82lem_Valide_Sultan_Camii_%28Dolmabah%C3%A7e_Mosque%29.jpg) *Bezm-î Âlem Sultan tarafından yaptırılan Dolmabahçe Camii. (Photo by Radomil, CC-BY-SA-3.0)* Bezm-î Âlem Sultan birçok mimari eserlerin yapılmasına öncülük etmiştir. Bu eserlerden bazıları şunlardır: - Yıldız Sarayı'ndaki Dilkuşa Kasrı (1842) - [Maçka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A7ka) (1839), [Topkapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1) (1843) ve [Yıldız Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1z_Saray%C4%B1)'nda (1843) üç değişik Bezm-î-Âlem Valide Sultan Çeşmesi - [Bezm-î-Âlem Valide Sultan Vakıf Gureba Hastanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bezmi%C3%A2lem_Vak%C4%B1f_%C3%9Cniversitesi_T%C4%B1p_Fak%C3%BCltesi_Hastanesi) (1843) - Günümüzde [Cağaloğlu Anadolu Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ca%C4%9Falo%C4%9Flu_Anadolu_Lisesi)'nin binası olarak kullanılan Mekteb-i Maarif ve [Valide Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_K%C4%B1z_Lisesi) (1850) - [Haliç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7) üzerinde yapılan ilk ahşap [Galata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galata) köprüsü (1845) - [Dolmabahçe Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Camii) (1853) - Gureba Hastahanesi Camii (1845) - [Sultanahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultanahmet_Meydan%C4%B1)'te Üçler Çeşmesi (1843) - [Silivrikapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silivrikap%C4%B1) Uzunyusuf Mahallesinde Bezmialem Çeşmesi (1841) - Gureba-yi Müslimin Hastahanesi Çeşmesi (1845) - Tarabya'da Bezmialem Çeşmesi (1852-53) - [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'de Bezmialem Sebili (1851) - [Kerbela](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerbela)'da Bezmialem Sebili (1847)[^6] ## Bibliyografya - Peirce, Leslie P., The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, [Oxford University Press](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oxford_University_Press), 1993, ISBN 0-19-508677-5 (paperback). - Bahadıroğlu, Yavuz, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları *(Ottoman History with Illustrations, Nesil Publications)*, 15th Ed., 2009, ISBN 978-975-269-299-2 (Hardcover). - Meram, Ali Kemal, Resimli Osmanlı Padişah Anaları, Toplumsal Dönüşüm Yayınları * ( ottaman History with Illustrations, Toplumsal Dönüşüm Publications)*,17th Ed., 2009, ISBN 975-7244-33-3 (Hardcover). [^1]: E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, Martijn Theodoor Houtsma, 1987 [^2]: TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 6, sayfa: 108 [^3]: Bezmi Alem Valide Sultan, Gürcistan Dostluk Derneği. [^4]: Bezmiâlem Valide Sultan, Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi. [^5]: Koçu, Reşad Ekrem. İstanbul Ansiklopedisi. 1958, s. 2732. [^6]: TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 6, sayfa: 109-12