# Bezeklik Mağaraları > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bezeklik_Ma%C4%9Faralar%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Bezeklik Mağaraları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bezeklik_Ma%C4%9Faralar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) - **Photo:** Turpan-bezeklik-cuevas-d01.jpg **Bezeklik Bin Buda Mağaraları** , [Çin'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) [Turfan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan) ve [Piçan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pi%C3%A7an_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ([Loulan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Loulan)) kentleri arasında yer alan ve 5. yüzyıldan 14. yüzyıla tarihlenen Budist [grotto](https://turkipedia.org/tr/wiki/Grotto)lardan oluşan bir komplekstir. Mağaralar kuzeydoğu [Taklamakan Çölü'nde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taklamakan_%C3%87%C3%B6l%C3%BC), [Karahoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahoca) antik kalıntılarının da bulunduğu [Yanan Dağlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanan_Da%C4%9Flar)'ın Mutou Vadisi'nde yer alır. Batı Mutou Vadisi'ndeki kayalıklarda yer alan mağaraların ayakta kalanlarının çoğu 10. ila 13. yüzyıllar arasında [Batı Uygur Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahoca_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ndan kalmadır.[^1][^2] ## Duvar resimleri ![Diz çökmüş ve Buda'ya dua eden figürler (Prandhi Sahnesi), Mağara 20. Albert von Le Coq, bu figürleri Kafkas ırkı özellikleri ve yeşil gözleri yüzünden Fars olarak tanımlamıştır. Fakat modern düşünce figürlerin etnik olarak bir Doğu İran halkı olan Soğd oldukları yönündedir.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d9/Bezeklik_caves%2C_Pranidhi_scene_14%2C_temple_9.JPG) *Diz çökmüş ve Buda'ya dua eden figürler (Prandhi Sahnesi), Mağara 20. Albert von Le Coq, bu figürleri Kafkas ırkı özellikleri ve yeşil gözleri yüzünden Fars olarak tanımlamıştır. Fakat modern düşünce figürlerin etnik olarak bir Doğu İran halkı olan Soğd oldukları yönündedir. (public-domain)* Bölgede 77 adet oyularak oluşturulmuş mağara bulunmaktadır. Çoğu mağara, genellikle dört dikdörtgen bölüme ayrılmış [kemerli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemer_%28mimarl%C4%B1k%29) [tavan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tavan)lara sahiptir ve bu ayrılmış alanların her biri [Buda'yı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gotama_Buda) tasvir eden [duvar resimlerini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Duvar_resmi) barındırır. Bunun sonucunda her tavan yüzlerce Buda duvar resmi ile kaplıdır. Bazı duvar resimleri, [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler), [Hintler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hintler) ve [Avrupalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)lar da dahil olmak üzere diğer figürlerle çevrili büyük bir Buda tasvir ederler. Duvar resimlerinin bazıları sanatsal açıdan basit olmakla birlikte, bazıları dini sanatın başyapıtları olarak sınfılandırılmaktadır.[^3] Bezeklik Bin Buda Mağaralarını en iyi temsil eden duvar resimleri, “Praṇidhi Sahnesi” olarak adlandırılan ve [Sakyamuni’nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gotama_Buda) geçmiş hayatını tasvir eden büyük boy resimlerdir.[^4] Profesör James A. Millward, [orijinal Uygurların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) fiziksel olarak Mongoloid olduklarını ve Tarım Havzası'nın [Hint-Avrupalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_Hint-Avrupal%C4%B1lar) yerlileri [Toharlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toharlar) ile karışarak modern Uygurları oluşturduklarını, Mağara 9'da yer alan Uygur resimlerini kanıt göstererek savunmuştur.[^5] Budist Uygurların ürettiği bu resimler [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_sanat%C4%B1) ve [İran sanatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_sanat%C4%B1)ndan büyük oranda etkilenmiş ve [Soğdlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdya) gibi [beyaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkas_%C4%B1rk%C4%B1) Budist halkaları da tasvir etmişlerdir.[^6][^7][^8] [Karahoca Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahoca_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve Turfan'nın Budist Uygurları, Müslüman [Çağatay Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fatay_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) hükümdarı Khizr Hoca'nın (r. 1389-1399) dini bir savaş sonucunda bölgeyi ele geçirmesi sonucunda İslam inancına geçtiler.[^9] İslam'a geçtikten sonra, [Turfan'daki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahoca_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) eski [Budist Uygurların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahoca_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) torunları, atalarının inşa ettiği eserleri unutarak yanlış bir şekilde Budist anıtların [Kalmuklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalmuklar) ([Cungarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cungarlar)) tarafından inşa edildiğine inanmaya başladılar.[^10] Bezeklik'teki duvar resimleri tarih boyunca büyük zararlar görmüştür. Tapınakların çoğuna, figür tasvirinin İslam'da yasak olmasından ötürü yerel Müslüman nüfus tarafından hasar verilmiş, tüm heykeller yıkılmış, bazı resimler kazınmış ve diğerleri çamurla kaplanmıştır.[^11] Tasvirlerin gözleri ve ağızları, figürlerin geceleri canlanabileceği konusundaki yerel inanç nedeniyle oyulmuştur.[^12] On dokuzuncu yüzyılın sonlarında ve yirminci yüzyılın başlarında, Avrupalı ve Japon kaşifler kuma gömülmüş sağlam duvar resimleri buldu ve bu resimlerin birçoğu çıkartılarak dünyanın pek çok yerine dağıtıldı. En iyi korunmuş duvar resimlerinden bazıları Alman kâşif [Albert von Le Coq](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albert_von_Le_Coq) tarafından bulundu ve Almanya'ya taşındı. Praṇidhi sahnesini gösterenler gibi büyük parçalar kalıcı olarak Berlin'deki Etnoloji Müzesi'ndeki duvarlara sabitlendi. [İkinci Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında, [Müttefik Devletler](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCttefik_Devletler) tarafından gerçekleştirilmiş Berlin Bombalaması sonucunda müzenin yıkılması ile bu resimler yok edildi.[^13] Günümüzde St. Petersburg'daki [Ermitaj Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermitaj_M%C3%BCzesi), Japonya'daki [Tokyo Ulusal Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokyo_Ulusal_M%C3%BCzesi), Londra'daki [British Museum](https://turkipedia.org/tr/wiki/British_Museum) ve [Kore](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kore_Ulusal_M%C3%BCzesi) ile Hindistan'ın ulusal müzeleri gibi dünyadaki çeşitli müzelerde resimlerin bazıları sergilenmektedir. ## Ayrıca bakınız - [Mogao Mağaraları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mogao_Ma%C4%9Faralar%C4%B1) - [Kızıl Mağaraları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Ma%C4%9Faralar%C4%B1) - [Tianlongshan Mağaraları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tianlongshan_Ma%C4%9Faralar%C4%B1) [^1]: Reconstruction of Bezeklik murals at Ryukoku Museum. [^2]: Bizaklik Thousand Buddha Caves. travelchinaguide.com. [^3]: Bizaklik Thousand Buddha Caves. showcaves.com. [^4]: The Lost Murals of Bezeklik Thousand Buddha Caves. [^5]: Millward, James A.. Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang. Columbia University Press, 2007, s. 43. [^6]: Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960-1368 AD). BRILL, 8 Aralık 2014, s. 895-. [^7]: Sims, Eleanor, Boris I. Marshak, Ernst J. Grube, (2002), Peerless Images: Persian Painting and Its Sources, New Haven and London: Yale University Press, p. 154, . [^8]: Gasparini, Mariachiara. "A Mathematic Expression of Art: Sino-Iranian and Uighur Textile Interactions and the Turfan Textile Collection in Berlin, " in Rudolf G. Wagner and Monica Juneja (eds), Transcultural Studies, Ruprecht-Karls Universität Heidelberg, No 1 (2014), pp 134-163. . See also endnote #32 . (Accessed 3 September 2016.) [^9]: James A. Millward. Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang. Columbia University Press, 2007, s. 69-. [^10]: The Encyclopaedia of Islam. Brill, 1998, s. 677. [^11]: Whitfield, Susan. Conservation of ancient sites on the Silk Road: proceedings of the second International Conference on the Conservation of Grotto Sites, Mogao Grottoes, Dunhuang, People's Republic of China. Getty Publications, 2010, s. 95-106. [^12]: Hopkirk, Peter. Foreign Devils on the Silk Road: The Search for the Lost Treasures of Central Asia. Oxford University Press, 2001, s. 118. [^13]: Whitfield, Susan. Conservation of ancient sites on the Silk Road: proceedings of the second International Conference on the Conservation of Grotto Sites, Mogao Grottoes, Dunhuang, People's Republic of China. Getty Publications, 2010, s. 95-106.