# Berke (Memlûk sultanı)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Berke_(Meml%C3%BBk_sultan%C4%B1)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Berke (Memlûk sultanı), https://tr.wikipedia.org/wiki/Berke_%28Meml%C3%BBk_sultan%C4%B1%29 (CC-BY-SA-4.0)

- **Veraset:** Mısır Memlûk Sultanı
- **Hüküm süresi:** 1277 – 1279
- **Önce gelen:** I. Baybars
- **Sonra gelen:** Sülemiş
- **Tam ismi:** Melikü's-Said Sultan Nasırüddin Berke
- **Hanedan:** Bahri Hanedanı
- **Babası:** I. Baybars
- **Doğum tarihi:** 1260
- **Ölüm tarihi:** 18 Ağustos 1280

**Muhammed Berke Han** ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): محمد بركة قان) ya da tam adıyla **Melikü's-Said Sultan Nasırüddin Berke** (1260 – ö. 18 Ağustos 1280), [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de 1277 ile 1279 yılları arasında hüküm sürmüş Bahrî [Memlûk Hanedanı'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) beşinci sultanıdır.

## Yaşamı

Bir [Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar) Türkü olan Memlûk sultanı [Baybars](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Baybars)'ın büyük oğlu ve halefidir. Bazı kaynaklarda Sultan Berke'nin annesinin [Altın Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) hükümdarı [Berke Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berke_%28Alt%C4%B1n_Orda_han%C4%B1%29)'ın kızı olduğu ileri sürülse de bu doğru değildir. Öyle olsaydı Sultan Baybars'ın Berke Han'ın kızıyla evlenmiş olması lazım gelirdi. Her ne kadar Altın Ordu hükümdarı Berke Han'la görüşen Memlûk Sultanlığı elçileri, Berke Han'ın hiç oğlu olmadığını, kızları olduğunu açıkça belirtmiş olsalar da Sultan Baybars'ın eşi Altın Ordu hükümdarı Berke Han'ın kızı değil, Harezmli Hüsameddin Berke Han'ın kızıdır. Muhtemelen bazı günümüz araştırmacıları Altın Ordu hükümdarı Berke Han'la Harezmli Hüsameddin Berke Han'ı karıştırmış olmalıdırlar.[^1]

Sultan Baybars ölümünden önce oğlu Berke'yi kendi halefi olarak sultanlığa hazırladı ve 1268 yılında bir kutlama sırasında Berke'yi kendi halefi olarak ilan etti. Baybars oğlunun konumunu güçlendirmek için kendisini zamanının güçlü beylerinden gene Türk kökenli olan [Kalavun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalavun)'un kızı Gaziye Hatun ile evlendirdi.

Babasının 1277 yılında ölümünden sonra Berke, Memlûk tahtına geçti. Sultanlığı iki yıl sürdü. Babasından devir aldığı Memlûk emir ve idarecilerinin güçlerini kırmayı ve kendi idare etmeyi siyaset edindi. Babasının naipliğini yapmış bir idareci şüpheli bir şekilde ölünce bu siyasetin sorunları açığa çıktı. Babasının zamanının en güçlü emirleri olan [Kalavun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalavun) ile Baysari'yi 1279'da emirlerine 10.000 kişilik ordu vererek [Kiliya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiliya)'da Ermeniler üzerine sefer için gönderdi. Bunun hedefinin açıkça onları savaşla uğraştırıp iktidar merkezi olan [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'den uzaklaştırma olduğu herkese aşikârdı. Berke Han'ın plânı bu iki emir savaştan dönünce onları tutuklatıp yok etmekti. Fakat Kuvenduk adlı diğer bir Memlûk emir Kalavun ve Baysari'ye bu plânı açıkladı. Onlar savaştan dönünce 18 Ağustos 1279'da Berke Han'ı tahttan feragate zorladılar. Yerine yedi yaşında olan küçük kardeşi [Sülemiş](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BClemi%C5%9F)'i Memlûk Sultanı ilan ettiler. Fakat ülkede gerçek iktidar gücü Sülemiş'e atabeylik yapan [Kalavun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalavun)'un elinde idi.[^2]

Berke Han tahttan ayrıldıktan sonra eski bir Haçlı kalesi olan (şimdi [Ürdün](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crd%C3%BCn)'de bulunan) Karak'a yerleşti ve bir yıl sonra 1280'de orada öldü.

## Ayrıca bakınız

- [Memlûk Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)
- [Mısır Memlûk sultanlar listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_sultanlar%C4%B1_listesi)

## Dış bağlantılar

- Clot, André
- (çev. Turhan Ilgaz) (2005), *Kölelerin İmparatorluğu Memlüklerin Mısır'ı*, İstanbul:Epsilon Yayınları ISBN 9753317727.
- (2009) *L'Égypte des Mamelouks 1250-1517. L'empire des esclaves*, Paris: Perrin, ISBN 9782262030452.
- Türk Ansiklopedisi, Memlukler (Mısır) maddesi.
- Büyük Larousse Ansiklopedisi, Berke Han maddesi.

[^1]: Muammer Gür, Harezmli Türklerin Anadolu ve Yakındoğu’daki Rolleri ve Tesirleri sh.: 14 / dipnot <http://docs.neu.edu.tr/library/nadir_eserler_el_yazmalari/Dergiler/1_Belletenler/1887.pdf>
[^2]: André Clot (2009) L'Égypte des Mamelouks 1250-1517. L'empire des esclaves Paris:Perrin ISBN 978-2-262-03045-2