# Bedreddin Lülü

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedreddin_L%C3%BCl%C3%BC
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bedreddin Lülü, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bedreddin_L%C3%BCl%C3%BC (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Badr_al-Din_Lu%27lu%27_painting.jpg/1280px-Badr_al-Din_Lu%27lu%27_painting.jpg)
* (Richard Ettinghausen, public-domain)*

- **Makam:** Musul Emiri
- **Dönembaşı:** 1234
- **Dönemsonu:** 1259
- **Ölüm tarihi:** 1259
- **Milliyeti:** Ermeni
- **Dini:** İslam

**Bedreddin Lülü** (بَدْر الدِّين لُؤْلُؤ) (ö. 1259) (Lülü adı 'İnci' anlamına gelir, köle kökenli olduğunun göstergesidir), Nasır ad-Din Mahmud'un ölümünün ardından 1234'ten 1259'a kadar çeşitli kapasitelerde hüküm sürdüğü Musul'un [Zengi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeng%C3%AEler) emirlerinin halefiydi. Köleliği aşan ve kendi başına bir [emir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_%28%C3%BCnvan%29) olan ilk [memlûk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk)tü ve [Bahrî Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahr%C3%AE_Meml%C3%BBkler)'inin yirmi yıl içinde Mısır [saltanatına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan) yükselişinin habercisiydi. Çeşitli zamanlarda [Eyyûbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyy%C3%BBb%C3%AEler), [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) ve [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) derebeylerini tanıyan daha büyük komşu güçlere bir dizi taktik teslimiyet yoluyla [El Cezire'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yukar%C4%B1_Mezopotamya) kontrolünü korudu. Moğollara teslim olması, Musul'u Mezopotamya'daki diğer yerleşim yerlerinin yaşadığı yıkımdan kurtardı.

## İktidara yükselmesi

![Bedreddin Lülü Sikkesi, Musul, 1210–1259. British Museum](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/26/Badr_al_Din_Lulu_Mossul_1210_1259.jpg)
*Bedreddin Lülü Sikkesi, Musul, 1210–1259. British Museum (PHGCOM, public-domain)*

Lülü, [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)'a geçen bir [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler)[^1] ve Zengi hükümdarı I. Nureddin Arslan Şah'ın evinde azat edilmiş bir kölesiydi. Bir yönetici olarak yetenekleriyle tanınan [atabeg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atabeg) rütbesine yükseldi ve 1211'den sonra Musul'un ardışık çocuk hükümdarları [II. Nureddin Arslan Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._N%C3%BBreddin_Arslan%C5%9Fah) ve küçük kardeşi Nasıreddin Mahmud'un atabeyliğine atandı. Her iki hükümdar da [Erbil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erbil) Emiri [Gökböri'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muzaffereddin_G%C3%B6kb%C3%B6ri) torunlarıydı ve bu muhtemelen onunla Lülü arasındaki düşmanlığı açıklıyor. 1226'da Gökböri, Şamlı [Muazzam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muazzam_bin_Adil) ile ittifak halinde Musul'a saldırdı. Bu askeri baskı sonucunda Lülü, Muazzam'a boyun eğmek zorunda kaldı. Musul'un son Zengi hükümdarı olan Nasıreddin Mahmud, Gökböri'nin ölümünden kısa bir süre sonra kayıtlardan kaybolur. Lülü tarafından boğularak veya aç bırakılarak öldürüldü ve katili daha sonra resmen Musul'da kendi başına hüküm sürmeye başladı.[^2][^3]

![Amadiya Ulu Camii'nin ahşap kapısı (13. yüzyıl); yazıtta, mutlu padişah ve merhametli kral olan padişah Bedreddin bin Lülü bin Abdullah yazar.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Inscribed_wooden_door_of_the_Great_Mosque_of_Amadiya%2C_Iraq%2C_7th_century_AH._Iraq_Museum.jpg/1280px-Inscribed_wooden_door_of_the_Great_Mosque_of_Amadiya%2C_Iraq%2C_7th_century_AH._Iraq_Museum.jpg)
*Amadiya Ulu Camii'nin ahşap kapısı (13. yüzyıl); yazıtta, mutlu padişah ve merhametli kral olan padişah Bedreddin bin Lülü bin Abdullah yazar. (Osama Shukir Muhammed Amin FRCP(Glasg), CC-BY-SA-4.0)*

## Musul Hükümdarı

1234'te Lülü kendi adına ilk madeni paraları bastı. Gasp etmesinin ardından, Musul hükümdarı olarak yeni konumu, kendisine el-Melik al-Rahim (Merhametli Kral) övgü adını veren [Abbasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) Halifesi [Müstansır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCstans%C4%B1r_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29) tarafından tanındı. Saltanatı sırasında, diğer yerel şehzadelerle olan anlaşmazlıklarında birbirini izleyen [Eyyûbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyy%C3%BBb%C3%AEler) hükümdarlarının yanında yer aldı. 1237'de Lülü, Harezmşahların eski ordusu tarafından savaşta yenildi ve kampı tamamen yağmalandı. Lülü, topraklarında [Yezîdîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yez%C3%AEd%C3%AEler) ile çatışma halindeydi, 1254'te bir Yezidi lideri, Hasan bin Adi ve 200 müridinin idam edilmesini emretti. Mezopotamya'nın [Moğollar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) tarafından kesin [işgalinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281258%29) kısa bir süre sonra öldü.[^4][^5]

Lülü kendi bölgesinde kapsamlı bir şekilde inşa etti, Musul'un tahkimatlarını geliştirdi, düzeneğini taşıyan Sincar Kapısı 20. yüzyıla kadar ayakta kaldı ve dini yapılar ve kervansaraylar inşa etti. İmam Yahya (1239) ve Evnüddin'in (1248) türbelerini yaptırdı. Kara Saray (1233-1259) olarak bilinen saray kompleksinin kalıntıları 1980'lere kadar görülebiliyordu.[^6]

## Ailesi

- Bedreddin Lülü'nün oğlu İsmail bin Lülü, Musul'u sadece üç yıl (1259 - 1262) yönetti ve şehri Moğollar ele geçirdi.[^7]
- Lülü'nün bir kızı, [Şecerüddür](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eecer%C3%BCdd%C3%BCr)'dan sonra ikinci eşi olarak [Aybeg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aybeg) ile nişanlandı. Ancak nikâh gerçekleşmeden Aybeg öldürülmüştür.

## Dış bağlantılar

- [Imam Awn al-Din Mashhad (Musul) ](http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7740)
- [Imam Yahya ibn al-Qasim Mashhad (Musul)](http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=8287)
- [Sittna Zaynab Mausoleum (Sincar)](http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7836)

[^1]: Islamic art and architecture 650-1250 By Richard Ettinghausen, Oleg Grabar, Marilyn Jenkins, pg, 134
[^2]: Gibb, pp. 700-701
[^3]: Patton, pp.152-155
[^4]: Kreyenbroek and Rashow, p. 4
[^5]: Bloom and Blair (eds.), pp. 249, 499
[^6]: Bloom and Blair (eds.), p. 249
[^7]: Spengler and Sayles, p. 140