# Beğdili boyu

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C4%9Fdili_boyu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Beğdili boyu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Be%C4%9Fdili_boyu (CC-BY-SA-4.0)

- **Diller:** İran Türkçesi (Çoğunluk), Farsça (Çoğunluk), Türkiye Türkçesi; Nispeten Daha Az Yaygın Diller; Şahseven Türkçesi, Kürtçe, Türkmence, Kuzey Azerbaycan Türkçesi
- **Dinler:** Alevilik, Şia İslam, Sunni İslam (Azınlık)
- **Yerel ismi:** Bəydili; بیگدیلی
- **Bölgeler:** İran; Türkiye; Azerbaycan; Türkmenistan

## Beğdili İsminin Anlamı

![Beğdili'nin de dahil olduğu Oğuz Türkleri'nin atası Oğuz Kağan'ın Türkmenistan banknotunda tasviri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Oghuz_Khagan_portrait%2C_Turkmenistan_banknote_%282014%29.jpg/1280px-Oghuz_Khagan_portrait%2C_Turkmenistan_banknote_%282014%29.jpg)
*Beğdili'nin de dahil olduğu Oğuz Türkleri'nin atası Oğuz Kağan'ın Türkmenistan banknotunda tasviri (Michel Bakni, public-domain)*

**Beğdili boyu**, [Oğuz Kağan Destanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Ka%C4%9Fan_Destan%C4%B1)'na göre [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)ın [24 boyundan](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_boylar%C4%B1_listesi) biri ve [Kaşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud)'a göre [Divân-ı Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'teki yirmi iki Oğuz bölüğünden yedincisi şeklinde tanımladığı bir Oğuz boyudur. (Tamgaları:[^1] )

Şeçere-î Terâkime'ye göre (Türkmenlerin Soyağacı/Genealogy of Turkmens) Hive Hanlığı hükümdarı ve tarihçi Ebu'l-Gazi Bahadır Han, Begdili'yi Oğuz Han'ın doğrudan soyundan gelen 24 Oğuz boyundan biri olarak zikreder,[^2] Beydili ismi, "Beyler gibi aziz" manasına gelir.[^3]

Bu isim Baydili, Bagdeli, Beğdili, Beğdilü, Beğdilli, Beğdillü, Badıllı, Begdeli, Bagtilü şeklinde de görülmüştür.[^4][^5]

## Begdili Yerleşim Yerleri

[Boz-Oklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozoklar)'a mensup olan *Beğdili, Beg-Dili* şeklinde de ifade edilmiştir. Begtili boyunun ongunları altın [kartal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartal)dır. Kuzey orta Anadolu bölgesinde Beğdilī isminde çok yerleşim yerlerine bulunur. Günümüz [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'da da Beydili ve Beydilli isminde iki yer vardır. Kuzeydoğu [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da da [Astarābād](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrgan)'da Atrak ve Rūd-e Gorgān nehirleri arasında *Gökleng Beğdili* (*Čāqū Beğdili* de denilir.) isminde yerleşim yeride vardır. Bunların alt oymakları Pank, *Aman-Koca* (*Aman-Ḵōja*), Boran (*Borān*) ve Kareşmaz (*Qarešmaz*) olarak adlandırılır.[^6] Pierre Oberling'e göre, güney [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da iki küçük Bigdeli boyu [Kaşkaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fkaylar) birliğindeki Kaşküli (*Keşkölli*) kabilesine aittir.[^7]

## Tarihi Boyutta Beydili

Beğdili boyu, [Selçuklu Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1)'yla birlikte 5. ila 11. yüzyılları arasında [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'nun fethinde büyük rol oynamıştır. Diğerleri de 7. ila 13. yüzyılları arasında Moğol istilasından kaçmışlar, olasılıkla [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'ye ulaşmışlar ve [Memluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) ile güçlerini birleştirdikleri görülmüştür. [Harezmşahlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2rezm%C5%9F%C3%A2h) adı altında 1077'den 1231'e kadar Orta Asya'nın geniş bir bölümünü yöneten [Anuşteginler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti_h%C3%BCk%C3%BCmdarlar%C4%B1_listesi); Begdili boyundan gelmektedir. Moğolları Ayn Calut muharebesinde Komutanı [Baybars](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Baybars) ile mağlup eden Memluk Sultanı Seyfeddin Kutuz da Beğdili boyuna mensuptur.

Beğdili boyu [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'den güney ve doğu [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya ve daha sonra [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a yayılan [Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) ve [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'in kuruluşunda ve yönetiminde yer almışlardır. Ünlü tarihçi [Yusuf Halaçoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Hala%C3%A7o%C4%9Flu)'na göre [Hazar Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nı da bu boy kurmuştur.[^8]

![Beğdili Boyunun 1694-1712 yılları arasında Suriye'nin Rakka şehrine sürgün edilme fermanı.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/S%C3%BCrg%C3%BCn_Belgesi.jpeg)
*Beğdili Boyunun 1694-1712 yılları arasında Suriye'nin Rakka şehrine sürgün edilme fermanı. (Azrail4456, CC-BY-SA-4.0)*

8. ila 14. yüzyılın ikinci yarısında Beğdili boyu Taşkun Oğulları komutası altında varlık göstermiştir. 9. ila 15. ve 11. ila 17. yüzyılları arasında [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) ve [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) arasındaki bölgede en iyi meralarda büyük bir Beğdili topluluğu yaşamıştır. 11. ila 17. yüzyıllar arasında yaşamış olan bu ilk 12.000 çadırlı topluluğun [Halep Türkmenlerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye_T%C3%BCrkmenleri) öncülleri olduğu tahmin edilir. 10. ila 16. yüzyılda başka bir topluluk da [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_%28il%29) ve [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya) arasındaki bölgeye yerleşmiş ve bazıları daha sonra güneye doğru [Rakka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rakka) civarına geçmiştir.[^9] 10. ile 16. yüzyıla ait Osmanlı vergi kayıtlarında 23 Beğdili yer adı görülür. Bugün yaygın olarak Sivas, Nallıhan, Balâ, Kahramanmaraş, Malatya, Elazığ, Konya, Nevşehir, Niğde, Mersin, Gaziantep, Rakka, Maraş, Tunceli ve [Aşkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fkale)'de varlığını sürdüren boy mensuplarının çoğu Türklük özelliği göstermekle birlikte bir kısmı diğer toplumlara katılarak entegre olmuştur.

Cumhuriyet zamanında en yoğun Konya Ereğli ile Niğde Altunhisar arasında bulunan ovalardaki köylere yerleştirilmişlerdir.[^10]

### Beydili Boyunun Safevîler için Önemi

Beydili boyu, diğer Türk boylarının [Safevî Devletine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) gitmesini sağladığı için Safevîler devleti için önemli bir yere sahip olmuştur.[^11] Beydili boyu ahalisi, Şah Tahmasb devrinden başlayacak şekilde Safevî devletinde hep yüksek mevkilere gelmiştir. Özellikle [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas) ve [Şah Safî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saf%C3%AE) döneminde Beydili boyundan rey valileri atanmıştır.[^12] Ayrıca [Şahseven Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahsevenler) de büyük oranda Beydili ve [Afşar boyu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Far_boyu) etkisiyle kurulmuştur.

### Begdili'nin Safevi Dostluğu ve Osmanlı Düşmanlığı

![Azar Bigdeli gibi kişiler, İran'ın tarihinde önemli yere sahip Türkmenlerdendir.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/%DA%A9%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AF.png)
*Azar Bigdeli gibi kişiler, İran'ın tarihinde önemli yere sahip Türkmenlerdendir. (public-domain)*

Anadolu'dan ve kuzey Suriye'den gelen bir Türkmen grubu olan Beydililer, Safevi devletinin kurulmasında önemli rol oynamışlardır. Osmanlı-karşıtlığı ile bilinen Beydili Türkmenleri, [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) devleti kurulmadan önce bile Şah İsmail'in babası Şeyh Haydar için mürit olmuşlardır. İlk başta üç ana aşiretin (Beydili, İnallu ve Kodabandalu'nun) oluşturduğu Beydili Türkmenleri, ileride diğer Türkmen gruplarını da saflarına katmışlardır. Beydili Türkmenleri, Safevi ordusunun büyüyüşünde çok önemli role sahiplerdir. Özellikle Oğuz Türkleri'nin Safevi topraklarına gitmelerinde etkili olmuşlardır.[^13]

### Begdili ve Rakka

Begdili boyu, Osmanlıyla en çok uğraşan boylardan biriydi. Genelde mezhepsel ve Osmanlı'nın göçebe aşiretlerden vergi toplamakta zorlanıyor olması gibi sebeplerden ötürü pek çok çatışma dönüyordu.[^14] Bunlardan en klasiği Kadıoğlu Yusuf Paşa ve Begdili çatışmasıdır.

*"Kadıoğlu Yusuf Paşa gelende,* Yalan dünya benim derdi Beydili. *Seksen bin haneyle Rakka’ya iskân olanda,* *Tay’ı, Muvâli’yi kırdı Beydili."*[^15]

Beydili Aşiretinin lideri Firuz Bey (Perozbeg, Peroz Beg, Firûz Beg gibi isimlerle de anılır), Rakka'nın yaşamak için epey zor bir yer olduğuna karar verir ve o dönemde aşiretin kalan kısmını da İran'a götürür. Zaten halihazırda popülasyonunun ciddi kısmını İranda tutan Begdilinin Anadolu kısmı da büyük oranda İran'a göçmüş olur.[^16]

## Kültürel boyutta Beydili

### Begdili Boyunda Din

Beğdili boyu, büyük oranda [Şia](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik), [Alevilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) gibi mezheplere ve kültürlere sahiptir. Bunda [Şamlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamlu), [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ve [Şeyh Haydar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Haydar)'ın etkisi büyüktür.[^17]

Ancak, Anadoluda kalan kesimde [Hanefilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hanefilik) mezhebine sahip kişilere de rastlamak mümkündür.

### Oymakları

Sıraç[^18], Badıllı[^19], [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)[^20][^21], [Şamlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamlu), Akkaş, Arablû, Beğdili, Beğmişli, Buraklı, Ceceli, Cihanbeğli, Cırıklı, Dengizli, Denizler, Diğer, Döğer, Dimlekli, Elbeğli, Gündüşlü, Hubyarlı, Kadirli, Karaşeyh, Kasımlı, Kayaslı, Kılıçbeğli, Kırgıllı, [Kızılkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lkoyunlu%2C_Haymana), Kotanlı, Kömecli, Mîrzâ, Perdeltâcirlisi, Tecerli Pardal, Ulaşlı ve Yâdigârlı Oymakları, Begdili'ye bağlı oymaklardır.[^22][^23]

### Begdili Boyunda Giyim

Begdililer arasında köynek, pelerin, içlik, şalvar ve kuşak gibi yöresel kıyafetlerin giyildiği görülür[^24]

## Bahsetmeye Değer

- [İskender Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender_Bey), Beydili'lerin [Şamlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamlu)'nun güçlü bir grubu olduğunu dile getirir.[^25]
- Bugünki Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Beydili Türkleri İran'a göçmeden önce büyük oranda Türkmen yerleşimi idi. Osmanlı, giden Beydili'lerin yerini [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) grupları ile doldurdu.[^26][^27]
- [I. İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in eşi [Taçlı Begüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C3%A7l%C4%B1_Beg%C3%BCm), Begdili boyunun Şamlu oymağına bağlıdır.[^28]

## Ayrıca Bakınız

- [Taçlı Begüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C3%A7l%C4%B1_Beg%C3%BCm)
- [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)
- [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)
- [Safiyüddin Erdebilî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiy%C3%BCddin_Erdebil%C3%AE)
- [İran Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_T%C3%BCrkleri)
- [Suriye Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye_T%C3%BCrkmenleri)
- [Şamlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamlu)
- [Şahsevenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahsevenler)
- [Harezmşahlar Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti)
- [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)

[^1]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 56
[^2]: АБУ-Л-ГАЗИ->РОДОСЛОВНАЯ ТУРКМЕН->ЧАСТЬ 1. <https://www.vostlit.info/Texts/rus6/Abulgazi/frametext1.htm>
[^3]: Abu al-Ghazi. Genealogy of Turkmens. <http://www.vostlit.info/Texts/rus6/Abulgazi/frametext1.htm>
[^4]: The Bīgdelī of Anatolia, Syria, and Iran. Encyclopædia Iranica. <https://www.iranicaonline.org/articles/bigdeli-or-begdeli-also-bagdilu-a-former-turkish-tribe>
[^5]: Uysal, İdris Nebi. BEYDILI BOYUNUN AĞIZ ÖZELLIKLERINE DAIR NOTLAR. 2022, s. 201-216. <https://tdkbelleten.gov.tr/tam-metin/1067/tur>
[^6]: Faruk Sümer, “Bozoklu Oğuz boylarına dair,” Dil ve tarih-coğrafya fakültesi dergisi 11/1, 1953.
[^7]: Pierre Oberling, The Qashqai Nomads of Fars, The Hague, 1974.
[^8]: Arşivlenmiş kopya. <https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/355736>
[^9]: BĪGDELĪ (or Bēgdelī, also Bagdīlū), a former Turkish tribe Encyclopædia Iranica <http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v4f3/v4f3a020.html>
[^10]: Ortaç, Hülya Serpil. NİĞDE KIZILCA KASABASI DÜZ DOKUMA ÖRNEKLERİ. 2020, s. 4-25. <https://aris.gov.tr/ozet/885/tur>
[^11]: The Bīgdelī of Anatolia, Syria, and Iran. Encyclopædia Iranica. <https://www.iranicaonline.org/articles/bigdeli-or-begdeli-also-bagdilu-a-former-turkish-tribe>
[^12]: BEYDİLİ. <https://islamansiklopedisi.org.tr/beydili>
[^13]: The Bīgdelī of Anatolia, Syria, and Iran. Encyclopædia Iranica. <https://www.iranicaonline.org/articles/bigdeli-or-begdeli-also-bagdilu-a-former-turkish-tribe>
[^14]: Ömer Özbaş, Gaziantep dolaylarında Türkmenler ve Baraklar, Gaziantep Kültür Derneği Yayınları, Gaziantep 1958, s. 6
[^15]: Ömer Özbaş, Gaziantep dolaylarında Türkmenler ve Baraklar, Gaziantep Kültür Derneği Yayınları, Gaziantep 1958, s. 6
[^16]: Ali Şahin, Güney Anadolu’da Beğ-Dili Türkmenleri ve Baraklar, Ankara 1962, s. 30-35.
[^17]: The Bīgdelī of Anatolia, Syria, and Iran. Encyclopædia Iranica. <https://www.iranicaonline.org/articles/bigdeli-or-begdeli-also-bagdilu-a-former-turkish-tribe>
[^18]: Admin, A.. Sıraçlar kimdir, kimlere Sıraç denir?. 27 Kasım 2016. <https://pirha.org/siraclar-kimdir-kimlere-sirac-denir-16177.html/27/11/2016/>
[^19]: Gülensoy, 2015, s. 615; Erol, 2019, s. 216
[^20]: The Role of Azerbaijani Turkish in Safavid Iran, Willem Floor and Hasan Javadi, I. S. 46
[^21]: Grigoriev, Sergei (2000). "Об этнической принадлежности шиитов Афганистана" [On the ethnicity of the Shiites of Afghanistan]. Восток: история и культура (in Russian). Saint Petersburg: 32–46. Кызылбаши, первоначально состоявшие из представителей семи малоазиатских тюркоязычных племен румлу, шамлу, устаджлу, афшар, каджар, текелю и зулкадар, говоривших на азербайджанском языке, были с XV в. одной из главных военно-политических опор Сефевидского государства.
[^22]: Cevdet Türkay, Başbakanlık Arşivi Belgelerine Göre Osmanlı İmparatorluğunda Oymak, Aşiret ve Cemaatler, İşaret Yayınları, İstanbul 2001, s.164-635.
[^23]: "Geçmişten Günümüze Beydili Aşireti Siyasi, Sosyal ve Kültürel yapısı", İksad Yayınevi, Mehmet Nuri Şanda, S. 13
[^24]: Geçmişten Günümüze Siyasi, Begdili Aşireti Sosyal ve Kültürel Yapısı, Mehmet Nuri ŞANDA, s.171, İdris Karahancı, Görüşme, 25 Ağustos 2017.
[^25]: The Bīgdelī of Anatolia, Syria, and Iran. Encyclopædia Iranica. <https://www.iranicaonline.org/articles/bigdeli-or-begdeli-also-bagdilu-a-former-turkish-tribe>
[^26]: The Bīgdelī of Anatolia, Syria, and Iran. Encyclopædia Iranica. <https://www.iranicaonline.org/articles/bigdeli-or-begdeli-also-bagdilu-a-former-turkish-tribe>
[^27]: İdris-î Bitlisî. İslam Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/idris-i-bitlisi>
[^28]: [http http://www.akademiktarihvedusunce.org/ Taçlı Begüm’ ün Hayatı hakkında Yeni Olgular, Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt:1/Sayı:4/Aralık/2014, Minahanım Tekleli, Feride Aliyeva] <http://www.akademiktarihvedusunce.org/>
