# Bayındır boyu

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1nd%C4%B1r_boyu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bayındır boyu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bay%C4%B1nd%C4%B1r_boyu (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Bayundur.svg/1280px-Bayundur.svg.png)
* (Ruzgar, public-domain)*

- **Tamga:** Bayundur.svg
- **Federasyon:** Kimek-Kıpçaklar; Oğuzlar
- **Günümüz:** Azerbaycan; Türkmenistan; Türkiye
- **Ongun:** Laçın / Sunkur kuşu
- **Kol:** Üçoklar
- **Hanedan:** Akkoyunlular
- **Sinonim:** Bayandur, Bayındur

**Bayundur boyu**, [Oğuz Kağan Destanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Ka%C4%9Fan_Destan%C4%B1)'na göre [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)ın 24 boyundan biri ve [Kaşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud)'a göre [Divân-ı Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'teki yirmi iki Oğuz bölüğünden üçüncüsü; "Bayundur"lardır. Belgeleri şudur :[^1] diye tanımladığı bir Oğuz boyudur. Bu boyların [Üçoklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7oklar) kolundan (sol kolundan) [Oğuz Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Ka%C4%9Fan)'ın oğlu [Gök Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6k_Han)'ın soyundan geldikleri kabul edilir.

[Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) hanedanı Bayındır boyundan çıkmıştır.

## Etimoloji

Türk şahıs adı olan, *Bayundır* ile eş kökenlidir.

Bay+u(n)+dır

Eski Türkçedeki; bay- "zengin" sözcüğünden +u sonekiyle türetilmiş; bayu- "zenginleşmek, müreffeh olmak" fiilinden ise (+dır) yapım ekiyle türetilmiş bir kelimedir.[^2]

Günümüz Türkçesinde kelime, *bayındır* halini almıştır. Günümüz Türkçesinde sıfat olarak kullanılmaktadır. **Bayındır**, Gelişip güzelleşmesi ve hayat şartlarının uygun duruma getirilmesi için üzerinde çalışılmış olan, mamur (yer), abat anlamında kullanılmaktadır.[^3] Şahıs ve özel ad olarak da yaygın bir şekilde kullanılmıştır.

## Hakkında

Bayundur boyu, 11'inci yüzyılın ilk yarısında [Kimek-Kıpçak Konfederasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kimek-K%C4%B1p%C3%A7ak_Konfederasyonu)nu oluşturan ana boylardandı. Ancak daha sonra bir kısmı Kimeklerden ayrılarak Oğuzlara katıldı. Bir kısmı da [Kumanlarla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumanlar) birlikte Batı'ya gitti.[^4]

Kâşgarlı Mahmud tarafından Dîvânü lugati't-Türk'te Bayundur şeklinde yer alır, Oğuzların 24 Boyu içerisinde üçüncü sırada zikredilir ve damgasının şekli de verilir.[^5] Reşîdüddin ise boyun adını Bayındır şeklinde göstermiş ve bu ismin “daima nimetle dolu olan yer” mânasına geldiğini belirtmiştir. Yine ona göre Bayındır Oğuzlar'ın Üçok kolunun birinci boyudur.[^6]

XV. ve XVI. yüzyıllara ait tahrir defterlerinde elli iki kadar köy ve mezraa Bayındır adını taşıdığı, dolayısıyla Anadolu'nun orta ve batı bölgelerinde bulunan bu yer adları, Selçuklular devrinde Anadolu nüfusunun Türkleşmesinde, Bayındırlar'ın mühim bir rol oynadığı tahmin edilmektedir.[^7]

Bayındırlar'ın Anadolu'nun fetih ve iskânına katılmasından sonra Türk tarihindeki en mühim rolleri Akkoyunlu Devleti'ni kurmalarıdır. Bundan dolayı Akkoyunlu hânedanına Türk kaynaklarında Bayındırlu, Farsça eserlerde Bayındıriyye adı verilir. Bayındır boyunun damgasını devletlerinin resmî alâmeti kabul etmişlerdir. Böylece Akkoyunlu paralarında, resmî vesikalarında, silâhlarında ve bayraklarında Bayındır damgası görülür.[^8]

## Ayrıca bakınız

- [Türk Boylarının Tamgaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Damga_%28i%C5%9Faret%29)
- [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular)

[^1]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 56
[^2]: Bayındır Kelime Kökeni, Kelimesinin Anlamı. <http://www.etimolojiturkce.com/kelime/bay%C4%B1nd%C4%B1r>
[^3]: Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlük. <http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&view=bts>
[^4]: Boĭkova, Elena Vladimirovna. Kinship in the Altaic World: Proceedings of the 48th Permanent International Altaistic Conference, Moscow 10-15 July, 2005. Otto Harrassowitz Verlag, 2006. <https://books.google.com.tr/books?id=vqxGWCXaMBUC&pg=PA54&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false>
[^5]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 56
[^6]: Kaşgarlı Dîvânü lugāti’t-Türk Tercümesi Londra 1927, 47. sayfa ve Reşîdüddin, Câmiu’t-tevârîħ Petersburg 1861, 32-38. sayfaları referanslı, Türkiye Diyanet Ansiklopedisi. <http://www.tdvia.org/dia/ayrmetin.php?idno=050245>
[^7]: Kaşgarlı Dîvânü lugāti’t-Türk Tercümesi Londra 1927, 47. sayfa ve Reşîdüddin, Câmiu’t-tevârîħ Petersburg 1861, 32-38. sayfaları referanslı, Türkiye Diyanet Ansiklopedisi. <http://www.tdvia.org/dia/ayrmetin.php?idno=050245>
[^8]: Faruk Sümer Kitapları referanslı Türkiye Diyanet Ansiklopedisi Bayındır maddesi ikinci kısmı. <http://www.tdvia.org/dia/ayrmetin.php?idno=050246>
