Bayındır boyu

Bayundur boyu, Oğuz Kağan Destanı'na göre Oğuzların 24 boyundan biri ve Kaşgarlı Mahmud'a göre Divân-ı Lügati't-Türk'teki yirmi iki Oğuz bölüğünden üçüncüsü; "Bayundur"lardır. Belgeleri şudur :^{[1]Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 56} diye tanımladığı bir Oğuz boyudur. Bu boyların Üçoklar kolundan (sol kolundan) Oğuz Kağan'ın oğlu Gök Han'ın soyundan geldikleri kabul edilir.

Akkoyunlu hanedanı Bayındır boyundan çıkmıştır.

Etimoloji

Türk şahıs adı olan, Bayundır ile eş kökenlidir.

Bay+u(n)+dır

Eski Türkçedeki; bay- "zengin" sözcüğünden +u sonekiyle türetilmiş; bayu- "zenginleşmek, müreffeh olmak" fiilinden ise (+dır) yapım ekiyle türetilmiş bir kelimedir.^{[2]Bayındır Kelime Kökeni, Kelimesinin Anlamı.}

Günümüz Türkçesinde kelime, bayındır halini almıştır. Günümüz Türkçesinde sıfat olarak kullanılmaktadır. Bayındır, Gelişip güzelleşmesi ve hayat şartlarının uygun duruma getirilmesi için üzerinde çalışılmış olan, mamur (yer), abat anlamında kullanılmaktadır.^{[3]Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlük.} Şahıs ve özel ad olarak da yaygın bir şekilde kullanılmıştır.

Hakkında

Bayundur boyu, 11'inci yüzyılın ilk yarısında Kimek-Kıpçak Konfederasyonunu oluşturan ana boylardandı. Ancak daha sonra bir kısmı Kimeklerden ayrılarak Oğuzlara katıldı. Bir kısmı da Kumanlarla birlikte Batı'ya gitti.^{[4]Boĭkova, Elena Vladimirovna. Kinship in the Altaic World: Proceedings of the 48th Permanent International Altaistic Conference, Moscow 10-15 July, 2005. Otto Harrassowitz Verlag, 2006.}

Kâşgarlı Mahmud tarafından Dîvânü lugati't-Türk'te Bayundur şeklinde yer alır, Oğuzların 24 Boyu içerisinde üçüncü sırada zikredilir ve damgasının şekli de verilir.^{[1]Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 56} Reşîdüddin ise boyun adını Bayındır şeklinde göstermiş ve bu ismin “daima nimetle dolu olan yer” mânasına geldiğini belirtmiştir. Yine ona göre Bayındır Oğuzlar'ın Üçok kolunun birinci boyudur.^{[5]Kaşgarlı Dîvânü lugāti’t-Türk Tercümesi Londra 1927, 47. sayfa ve Reşîdüddin, Câmiu’t-tevârîħ Petersburg 1861, 32-38. sayfaları referanslı, Türkiye Diyanet Ansiklopedisi.}

XV. ve XVI. yüzyıllara ait tahrir defterlerinde elli iki kadar köy ve mezraa Bayındır adını taşıdığı, dolayısıyla Anadolu'nun orta ve batı bölgelerinde bulunan bu yer adları, Selçuklular devrinde Anadolu nüfusunun Türkleşmesinde, Bayındırlar'ın mühim bir rol oynadığı tahmin edilmektedir.^{[5]Kaşgarlı Dîvânü lugāti’t-Türk Tercümesi Londra 1927, 47. sayfa ve Reşîdüddin, Câmiu’t-tevârîħ Petersburg 1861, 32-38. sayfaları referanslı, Türkiye Diyanet Ansiklopedisi.}

Bayındırlar'ın Anadolu'nun fetih ve iskânına katılmasından sonra Türk tarihindeki en mühim rolleri Akkoyunlu Devleti'ni kurmalarıdır. Bundan dolayı Akkoyunlu hânedanına Türk kaynaklarında Bayındırlu, Farsça eserlerde Bayındıriyye adı verilir. Bayındır boyunun damgasını devletlerinin resmî alâmeti kabul etmişlerdir. Böylece Akkoyunlu paralarında, resmî vesikalarında, silâhlarında ve bayraklarında Bayındır damgası görülür.^{[6]Faruk Sümer Kitapları referanslı Türkiye Diyanet Ansiklopedisi Bayındır maddesi ikinci kısmı.}

Ayrıca bakınız

• Türk Boylarının Tamgaları

• Akkoyunlular