# Batur > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Batur > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Batur, https://tr.wikipedia.org/wiki/Batur (CC-BY-SA-4.0) **Batur** (**Bahadır**), *kahraman ve yiğit savaşçı* anlamına gelen, Türk ve Moğol dili kökenli onursal ünvan. Bu ünvan, cengâverlerlik ve yiğitlik yapmış askeri komutanlar ve destansı kahramanlar için kullanılan bir Altay terimidir. **Batır, Badır, Bağatur, Bagatur, Bogatur, Bagatır, Batar, Bağatar, Bahadır** olarak da söylenir. ## Anlam ve içerik ![Viktor Vasnetsov'ın yağlı boya çalışması, Bogatyrlar ( (1898), (soldan sağa): Dobrynya Nikitich, Ilya Muromets, Alyosha Popovich, (Rus Müzesi)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Die_drei_Bogatyr.jpg/1280px-Die_drei_Bogatyr.jpg) *Viktor Vasnetsov'ın yağlı boya çalışması, Bogatyrlar ( (1898), (soldan sağa): Dobrynya Nikitich, Ilya Muromets, Alyosha Popovich, (Rus Müzesi) (Viktor Vasnetsov, public-domain)* *Bağatur* şeklinde telaffuz edilen kelime, Çin'in Sui Hanedanlığı (589-619) tarihçesine göre 7. yüzyılda Çin'in batısında ve kuzeyindeki yaşayan Moğol ve Türk step kavimleri arasında kullanıldı. Bundan bir yüzyıl sonra Göktürk Hanlığı devrinde eski Türkçede Batur kelimesinin kullanılmakta olduğu tespit edilmiştir. Batıda ise 9. yüzyılda Ön Bulgarlar, *bağatur* kelimesini kullanıyorlardı. Babası *Yesügey Bağatur* olarak anılan [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han), 13. yüzyılda maiyetindeki kuvvetler arasından yiğitlik ve üstün hizmetleri görülen bin kişiye bu onursal lakabı bahşetmişti. Bahadır (veya bağator) ünvan kelimesinin kullanımı Cengiz Han'dan sonra gelen [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) devletlerinde de sürdü. [Babürler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bab%C3%BCrl%C3%BCler), [İlhanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lhanl%C4%B1lar) ve [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) hanlığı gibi Müslüman Moğol - Türk devletlerinde bağatur (bahadır) kelimesi, hanlara ait bir saltanat ünvanı olarak kullanıldı. 14. yüzyılda İlhanlılar devletinin hanı [Ebu Said Bahadır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Said_Bahad%C4%B1r), resmi evraklarda *El-Sultan El-Adil Ebu Said Bahadır Han* mührünü saltanat ünvanını olarak kullanmaktaydı.[^1][^2] ## Farklı dillerde Değişik dillerde batur, bağator, bahadır, baghadur biçimde farklılıklar gösteren bu kelime her dilde aynı veya benzer anlamlardadır. - [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) *Богатырь (*[*Bogatyr*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bogatyr)*)* - Türkçe *Batur, Bahadır* - [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a), [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarca), [Özbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek%C3%A7e) lehçelerinde *Батыр (Batyr)* - [Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca) *Baatar* ([Ulan Batur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulan_Batur) şehri Moğolca Ulaanbaatar) - [Lehçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leh%C3%A7e) *diller arası bağlantı|Bohater|pl* (Kahraman anlamındadır) - [Ukraynaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukraynaca) *Богатир (Bohatyr)* - [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) ve [Sanskritçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sanskrit) *Bahadur* - [Gürcüce](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCce) *Bagatur* - [Macarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarca) *Bátor* - [Mançuca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Man%C3%A7uca) *Baturu* Türkçede Batur ve Bahadır kişi ismi olarak kullanılmaktadır. Macarcada Bátor kelimesi cesur anlamına; 'hadúr' ise savaş komutanı anlamına gelmektedir.[^3] ## Hükümdarlar Farklı dillerde önemli tarihi kişilikler *Bahadır*, *Baghadur*, *Bagatur* ve Batur gibi isimler almışlardı. 1. [Yesugey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yesugey), [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)'ın babası 2. [Bahadır Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahad%C4%B1r_Ka%C4%9Fan), [Hazarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarlar)'ın [Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan)ı, 8. yüzyıl. 3. Moğol general [Subutay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Subutay) [*Moğolların Gizli Tarihi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar%C4%B1n_Gizli_Tarihi)*nde* *ba'tur* olarak geçer. 4. [İlhanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lhanl%C4%B1lar) [Ebu Said](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu_Said) [Özbek hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek_hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Altın Orda Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti)'ni yendiğinde bahadır ünvanını aldı. 5. İki [Babür İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bab%C3%BCrl%C3%BCler) imparatoru Bahadır Şah adını aldı: [I. Bahadır Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bahad%C4%B1r_%C5%9Eah) ve [II. Bahadır Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bahad%C4%B1r_%C5%9Eah). 6. [Banda Singh Bahadur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Banda_Singh_Bahadur), büyük [sih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sihler) savaşçı ve general 7. [Stephen IX Báthory](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stephen_IX_B%C3%A1thory) (1533-1586), [Transylvania](https://turkipedia.org/tr/wiki/Transylvania_County) prensi ve Polonya kralı. 8. Field Marshal [Sam Manekshaw](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sam_Manekshaw), ikinci Hint asker "Sam Bahadur" adıyla onurlandırıldı. ## Etimoloji [Bağatur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fatur) sözcüğünden "ğa" hecesinin düşmesi ve kısa söylenmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Vurmak, kırmak, yıkmak, yere sermek, devirmek gibi anlamları içeren Türkçe (bat-) kökünden türemiştir.[^4] Türkçe (bat-) fiil kökünden türediği için Türkçe kökenli bir kelime olarak kabul edilmektedir.[^5] Böke köküyle de bağlantılıdır. Böke, daima kazanan demektir. Batur kelimesi Türkçeden Farsçaya geçmiş ve Bahadır biçimine dönüşmüştür. Daha sonra Türkçeye Bahadır şeklinde tekrar geçmiştir. [^1]: C. Fleischer, "Bahādor", Encyclopaedia Iranica [^2]: Grousset 194. [^3]: Macarca'da hadur kelimesi. [^4]: İsmet Zeki Eyüpoğlu, Türk dilinin etimoloji sözlüğü, Sosyal Yayınları, 1991, s.66 [^5]: Hasan Eren, Türk dilinin etimolojik sözlüğü, Bizim Büro Basım Evi, 1999, s.33