# Batum Antlaşması

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum_Antla%C5%9Fmas%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Batum Antlaşması, https://tr.wikipedia.org/wiki/Batum_Antla%C5%9Fmas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![Kafkasya'da 1918 yılı, Osmanlı ordusunun ileri harekâtı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Batum_Treaty.svg/1280px-Batum_Treaty.svg.png)
*Kafkasya'da 1918 yılı, Osmanlı ordusunun ileri harekâtı (Peachy1621, CC0-1.0)*

- **Adı:** Batum Antlaşması
- **Çeşit:** Barış Antlaşması
- **Taraflar:** Osmanlı İmparatorluğu; Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti; Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti; Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti

**Batum Konferansı ve Antlaşması**, 11 Mayıs – 4 Haziran 1918 tarihleri arasında [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum)'da yapılan konferans ve sonucunda 4 Haziran 1918'de [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile Kasım 1917'deki [Bolşevik ihtilali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekim_Devrimi)nden sonra [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'da kurulan devletlerle, yani [Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan_Demokratik_Cumhuriyeti), [Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan_Demokratik_Cumhuriyeti) ve [Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan_Demokratik_Cumhuriyeti) arasında imzalanmış anlaşma. 14 maddeden oluşan bu anlaşma, [Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan_Demokratik_Cumhuriyeti)'nin imzaladığı ilk uluslararası sözleşmedir.

## Arka plan

Polonya'nın Brest-Litovsk kasabasında barış heyeti toplanmıştır. Osmanlı Devleti'ni Sadrazam [Talat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talat_Pa%C5%9Fa) temsil etmiştir. Konferansın sonunda imzalanan [Brest Litovsk Barış Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brest-Litovsk_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'na göre; Rusya Kars, Ardahan ve Batum'u Osmanlı devletine geri vermiş ve bütün Doğu Anadolu'dan da çekilmiştir.

Bu sırada bu bölgede yaşayan Azeri-Türk, Gürcü ve Ermeni unsurlardan oluşan bir Mavera-i Kafkas (Kafkas Ötesi) Cumhuriyeti kurulmuştur. Doğuda Ermeni mezalimi başlayınca Osmanlı devleti, bu cumhuriyetlerle plebisitten (halkoylaması) önce Trabzon'da bir konferans düzenlemiştir. Bir aydan fazla süren konferanstan hiçbir netice alınmayınca da Osmanlı ordusu doğuda ilerlemeye devam ederek Batum, Kars ve Ardahan'ı geri almıştır. 15 Eylül 1918 tarihinde Bakü'ye kadar bütün bölge ele geçirilmiştir.

## Konferans

11 Mayıs–4 Haziran 1918 tarihleri arasında [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum)'da yapılan konferanstaki görüşmeler sonucunda; Osmanlı Devleti ile Kasım 1917'deki Bolşevik ihtilalinden sonra Kafkasya'da kurulan devletlerle, yani Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti, Gürcistan Cumhuriyeti ve Azerbaycan Millî Şurası (Cumhuriyeti) arasında 4 Haziran'da Batum Antlaşması imzalanmıştır. Üç Kafkas devleti, Osmanlı Devleti ile görüşmelere *Maverâ-yı Kafkasya* adı altında birlikte katılmış ancak konferans sırasındaki gelişmeler sonucunda ayrı ayrı antlaşmalar imzalanmıştır.[^1] Bu antlaşma ile [Ayastefanos Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayastefanos_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ve Berlin antlaşmaları ile kaybedilen Batum dâhil diğer topraklar geri alınmıştır. 15 Ağustos 1918 tarihinde Padişah [VI. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed) de bir beyanname yayınlayarak, [Elviye-i Selâse](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elviye-i_Sel%C3%A2se)'nin (Kars, Ardahan ve Batum'un) resmen Anavatan'a bağlılığını ilan etmiştir.

Batum Antlaşması ile Kars, Ardahan ve Batum sancakları geri alındıktan sonra, Trabzon'daki barış heyeti bu durum üzerine [plebisit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Referandum)e razı olmuştur. Plebisit sonunda çoğunlukla halk, Osmanlı Devleti'ni istediğinden; Batum, Kars ve Ardahan Osmanlı devletine katılmıştır.

## Sonrası

[Mondros Ateşkes Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi) ile Osmanlı Devleti 1914 sınırlarına çekilmek zorunda kalmıştır. Daha sonra 13 Ekim 1921 tarihli Kars Antlaşması ile Kars, Ardahan [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de kalmış, Batum [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan_Demokratik_Cumhuriyeti)'a verilmiştir.

[^1]: Türkiye ve Maverâ-yı Kafkasya İlişkileri İçerisinde Trabzon ve Batum Konferansları ve Antlaşmaları (1917-1918), Enis Şahin, 2002, Ankara, Türk Tarih Kurumu Yayınları, ISBN 975-16-1543-7.