# Basra Seferi (1701) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_Seferi_(1701) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Basra Seferi (1701), https://tr.wikipedia.org/wiki/Basra_Seferi_%281701%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/AMH-5342-NA_View_of_Basra_and_%27Gordelaan%27_castle.jpg/1280px-AMH-5342-NA_View_of_Basra_and_%27Gordelaan%27_castle.jpg) * (Isaak de Graaf, public-domain)* - **Çatışma:** Basra Seferi - **Parçası:** Osmanlı-İran Savaşları - **Tarih:** 15 Ocak-23 Nisan 1701 - **Yer:** Basra, Irak - **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi - **Coğrafi değişiklikler:** Osmanlı İmparatorluğu, Kurna ve Basra'yı yeniden ele geçirdi - **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; 20px Müntefik aşireti; Safevîler - **Komutan:** Daltaban Mustafa Paşa; 20px Şeyh Mâni; Davud Han; Ferecullah Han - **Güç:** 25-30.000 asker; 70 gemi; 45 top; 30-40.000 bedevi savaşçı; 5-10.000 Safevî askeri - **Kayıp:** Çok hafif; 4.000 ölü; 4-5.000 yaralı; \* Kayıpların tamamı Müntefik savaşçıları **Basra Seferi**, 1701 yılında Osmanlı Serdarı [Daltaban Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Daltaban_Mustafa_Pa%C5%9Fa) (sonradan [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)) komutasındaki Osmanlı ordusunun [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na isyan halindeki [Müntefik](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-M%C3%BCntefik) aşiretini tedip ve karışıklıktan bilistifade [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra) idaresini gaspeden [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)i uzaklaştırmak için icra ettiği askerî harekât. ## Sefer öncesi [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun 1683'ten beri [Kutsal İttifak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Kutsal_%C4%B0ttifak_sava%C5%9Flar%C4%B1)'la yürüttükleri savaşlar nedeniyle uzak eyaletlerdeki denetimi de zayıfladı. Bundan istifade eden [Müntefik](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-M%C3%BCntefik) aşireti önderi [Şeyh Mâni](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_M%C3%A2ni) 1691'de bir baskınla [Basra Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_%28eyalet%29) [Osmanpaşazade Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanpa%C5%9Fazade_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'yı öldürerek [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'ya hâkim oldu. Sonrasında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_%28eyalet%29) ve [Rakka eyaletlerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rakka_%28eyalet%29) gönderilen zayıf kuvvetler de [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'yı geri alamayınca, 1697 yılında [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in [Huveyze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huveyze_%C5%9Fehristan%C4%B1) Valisi Ferecullah Han küçük bir birlikle Basra'yı savaşsız zaptetti.[^1] [I. Hüseyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Mirza) [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'yı elde tutmanın [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla barışı bozmaya değmeyeceği fikriyle kentin anahtarlarını [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderdiyse de, daha sonra bekle ve gör siyasetine başvurarak Ferecullah Han yerine Davut Han'ı Basra Valisi olarak atadı ve kenti Osmanlılara teslim etmedi.[^2] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 1699 yılında imzaladığı [Karlofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'yla batı ve kuzey cephesindeki savaş halini sonlandırdıktan sonra ilk olarak [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'ya yöneldi. Aynı yıl [Rakka Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rakka_%28eyalet%29) olarak atanan Vezir [Daltaban Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Daltaban_Mustafa_Pa%C5%9Fa) 1700 yılında [Bağdat Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_%28eyalet%29)yle birlikte *Basra Seraskerliğine* tayin edildi. ## Sefer Düzenlenecek seferde [Basra Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_%28eyalet%29)'ne atanan Ali Paşa, [Diyarbekir Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbekir_%28eyalet%29) [Bıyık Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C4%B1y%C4%B1k_Mehmed_Pa%C5%9Fa), [Şehrizor Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehrizor_%28eyalet%29) [Topal Yusuf Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topal_Yusuf_Pa%C5%9Fa), [Sivas Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum_%28eyalet%29) [Aşçı Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9F%C3%A7%C4%B1_Mustafa_Pa%C5%9Fa), [Karaman Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman_%28eyalet%29) Eyüp Paşa ile [Birecik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birecik), [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya), [İmadiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0madiye), [Antep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep), [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F) ve [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep_%28eyalet%29)'ten birlikler [Daltaban Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Daltaban_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın emrine verildi. Oluşturulan ordunun sefer hazırlıkları sürerken diğer taraftan da [Birecik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birecik)'te 20 [şayka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eayka) inşa edildi ve [Şat Kaptanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eat_Kaptanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) emrine verildi. Kaptanlığa ise [Tuna Kaptanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna_Kaptanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Aşçıoğlu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9F%C3%A7%C4%B1o%C4%9Flu_Mehmed_Pa%C5%9Fa) getirildi. 1700 Aralık ayında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ta toplanan ordu ve donanma (20 şaykaya ilaveten, 50 [firkete](https://turkipedia.org/tr/wiki/Firkateyn) ile büyük çaplı 15 top, 30 [balyemez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balyemez) ve havan topu taşıyan 30 sal) 1701 Ocak ortasında Bağdat'ın doğusundaki [Karakapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakap%C4%B1)'den hareket etti. 25-30.000 kişilik Osmanlı ordusu 29 Ocak 1701'de [Rumahiye Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumahiye_Muharebesi)'nde [Müntefik](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-M%C3%BCntefik) ordusunu kesin bir yenilgiye uğrattı.[^3] Bunun ardından [Kurna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurne)'daki [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) birliklerinin komutanı Abdurrahim Yüzbaşı teslim oldu ve Haseki Mehmed Ağa komutasında [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lerden oluşan bir birlik 25 Şubat 1701'de anılan kente girdi.[^4] Birlikleriyle [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra) karşısında inşa ettirdiği [Gûrdilan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BBrdilan) kalesinde bulunan Safevî komutanı Davud Han [Kurna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurne)'nın Osmanlılarca zaptedildiğini öğrenince geri çekildi ve Osmanlı karargahına elçi gönderdi. [Huveyze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huveyze) Valisi Ferecullah Han ise [Daltaban Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Daltaban_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın ordugahına gelerek itaatini bildirdi. İranlı elçilerle [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'ya giden Eyüp Ağa Osmanlı ordusunun [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'yı geri almaya kararlı olduğunu anlattı. Davud Han şehri teslim edeceğini açıklayarak biraz süre istedi. Buna mukabil, [Daltaban Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Daltaban_Mustafa_Pa%C5%9Fa) Devrak'ta Safevî kuvvetlerinin toplanmakta olduğunu söyleyerek uzun süre müsaade edilemeyeceğini ve Osmanlı ordusu [Şattülarap](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eatt%C3%BClarap)'ı geçinceye kadar Basra'nın tahliye edilmesini talep etti. Eşzamanlı olarak Basra şeyhlerine ve ileri gelenlerine gönderdiği mektuplarla [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)le ilişkilerini kesmelerini tavsiye etti. 4 Mart 1701 tarihinde Osmanlı ordusu ve [donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Şattülarap](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eatt%C3%BClarap)'ı geçti ve Şereş'e geldi. Ferecullah Han'ın oğlu Es-Seyyid Abdullah da Osmanlı ordusuna katıldı. Ordu ve donanma [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'ya ilerledi. Bunun üzerine [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'daki Safevî birlikleri önce [Gûrdilan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BBrdilan) kalesine çekildiler. Davud Han bir gemiye binerek karşı kıyıya kaçtı. Han'ın kaçtığını gören İran askerleri de düzensiz bir şekilde [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'yı tahliyeye başladılar.[^5] Osmanlı ordusu 10 Mart 1701'de savaşsız [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'ya girdi.[^6] ## Sefer sonrası Serdar [Daltaban Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Daltaban_Mustafa_Pa%C5%9Fa) [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra) halkına aman verdi ve Ali Paşa'yı törenle [Basra Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_%28eyalet%29)ne oturttu. Ayrıca, [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in koyduğu yasakları da kaldırdı. Çevredeki şeyhlere [istimâletnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stim%C3%A2letn%C3%A2me)ler göndererek itaate davet etti. Basra'nın büyük kasabalarındaki şeyhler itaat arzetti. Mustafa Paşa bir takım askerî önlemler de alarak Safevîlerin Basra‘nın karşı yakasına inşa ettikleri Gûrdilan kalesine 100 muhafız ve cephane bıraktı. Ardından ordusunun başında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'e dönüşe geçen Mustafa Paşa 20 Mart 1701'de Ferecullah Han'ı huzuruna kabul etti. İtaatini arzeden Ferecullah Han oğulları komutasındaki birlikleri [Müntefik](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-M%C3%BCntefik) önderi [Şeyh Mâni](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_M%C3%A2ni) üzerine göndermeyi taahhüt etti. Mustafa Paşa, [Kurna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurne) kalesine de 1.004'ü [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) olmak üzere 1.767 muhafız bırakarak kaleyi onarttı. Ordu [Kurna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurne)'da ayrılıp kuzeybatıya yöneldiğinde 24 Mart 1701'de Şeyh Mâni'nin itaat bildiren mektubu ve hediyeleri karargaha ulaştı.[^7] Osmanlı ordusu 23 Nisan 1701'de sevinç gösterileri altında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'a döndü. [^1]: İslam Ansiklopedisi, "Basra" maddesi, Yusuf Halaçoğlu, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (1992), c.5, s.113. [^2]: "Târîh-i Râşid", Raşid, İstanbul (1282), c.II, s.515 [^3]: "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.13, s.33 [^4]: "1701 Basra Seferi: Osmanlı Ordusunun Yürüyüşle Sağladığı İtaat", Funda Demirtaş, İstem (2013), sy.21, s.96 [^5]: "Zübde-i Vekayiât", Defterdar Sarı Mehmed Paşa, haz. Abdülkadir Özcan, Ankara (1995), s.712 [^6]: "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.13, s.34 [^7]: "Nusret-name'nin Kaynaklarından Tarih-i Seferü‘l-Basra", Vahid Çabuk, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Enstitüsü Dergisi, İstanbul (1997), sy.15, s.69b-71a