# Basmil

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmil
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Basmil, https://tr.wikipedia.org/wiki/Basmil (CC-BY-SA-4.0)

- **İlk:** 603
- **Son:** 11.yy.
- **Ardıl boy:** Karahanlılar

**Basmil** veya **Basmıl** ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 拔悉蜜, Basimi, Baximi) göçebe bir Türk boyu 7.- 8. yüzyıllarında [Cungarya Havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cungarya_havzas%C4%B1) ([Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca): Зүүнгар Züüngar, [Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 準噶爾; *Zhǔngáěr*, [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Джунгария Dzhungariya) (şimdiki Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuzeybatısı) denilen bölgede yaşamışlardır. Basmiller Doğu Türk Kağanlığı zamanında çok önemli rol oynamışlardır hatta bir devir Kağanlar bu boydandır. (Türkiye menşeli tarih kitaplarında Basmiller olarak geçer.) [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) Kağanlığına karşı direnmişlerdir. Ancak belli bir süre sonra yok olup, öbür Türk kavimleriyle karışmışlardır. Güçlü bir boy olan Basmiller, [tarih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarih)e izlerini fazla bırakamamışlardır. Bugünkü Türk cumhuriyetlerinde Basmiller'in hâlâ yaşadığı konusunda bir delil yoktur. Ancak bugünkü Türk boylarının içinde Basmil boyuyla karışmış olan mutlaka bulunur. Çünkü bir halk ya da boy ancak karışarak ve asimile olarak yok olabilir.

Basmiller [Orhun Kitabeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhun_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1)nde geçmektedir.

Eski bir Türk ünvanı olan *qutluγ* (kutluğ), başka ünvanlarla birlikte sık sık kullanılırdı, *ïduq qut* (Basmil boyunun Hakanın ünvanı, sonra [Turfan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan)'nın Uygur kağanı), *qut Tengri xatunï*,[^1] *Bilge qutï* (Uygur beylerine verilen ünvan)[^2]

[Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan) Bengü Taşı 1. yüzünde (Doğu yüzü);

“"Yirmi yaşımda, Basmıl Idıkut soyum (olan) bodun idi. Yüklü deve göndermedi diye ordu saldım. ..... boyun eğdirttim. Varlığını beri getirdim."”

Argular, [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar)ın Orta Jüz ([Kazakca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a): Орта жуз, *Orta Jûz*) dedikleri göçebe boylar birliği olarak bilinen, eski Basmillerdir.

[Kaşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud), [Türk Dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)'nin en eski ve değerli sözlüklerinden [Divân-ı Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te; "*Rûm ülkesine en yakın olan boy Beçenek'dir; sonra *[*Kıpçak*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar)*, *[*Oğuz*](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz)*, *[*yemek*](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C4%B1da)*, Başgırt, Basmıl, Kay (*[*Kayı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1_boyu)*), *[*Yabaku*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yabaku)*, *[*Tatar*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar)*, Kırkız (*[*Kırgız*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar)*) gelir. Kırgızlar Çin ülkesine yakındırlar. Bundan sonra Tavgaç (bkz. *[*Tabgaçlar*](https://g.co/kgs/5gGq7E)*) gelir*. Bunların ülkesi ise Maçindir.[^3] Ayrıca "*Çomul boyunun kendilerinden bulunduğu çöl halkı ayrı bir dile sahiptir, Türkçeyi iyi bilirler. Kay, Yabaku, Tatar, Basmıl boyları da böyledir. Her boyun ayrı bir ağzı vardır; bununla beraber Türkçeyi de iyi konuşurlar. *[*Kırgız*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar)*, *[*Kıpçak*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar)*, *[*Oğuz*](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)*, *[*Toxsı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toxs%C4%B1)* (Tukhs),*[^4]* *[*Yağma*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fma)*, *[*Çiğil*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87i%C4%9Fil)*, *[*Uğrak*](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C4%9Frak)*, *[*Çaruk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aruklu%C4%9F_boyu)* boylarının öztürkçe olarak yalnız bir dilleri vardır. Yemeklerle Başgırtların dilleri bunlara yakındır. .... Dillerin en yeğnisi Oğuzların, en doğrusu da Toxsı ile Yağmaların dilidir.*"[^5] şeklinde tanımlanmıştır.

[^1]: "Drevnetyurkskij Slovar" (Old Turk Dictionary), Leningrad, 1969, p. 110.
[^2]: G. Doerfer. Türkische und Mongolische Elemente in Neupersischen. III. Wiesbaden, 1963-1975, S. 553.
[^3]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 28
[^4]: http://www.kroraina.com/hudud/index.html Hudud al-'Alam, The Regions of the World <http://www.kroraina.com/hudud/index.html>
[^5]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 30
