# Baruthane

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Baruthane
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Baruthane, https://tr.wikipedia.org/wiki/Baruthane (CC-BY-SA-4.0)

**Baruthane** [barut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barut) üretilen veya depolanan yere verilen isimdir. Baruthaneler devletlerin ithal baruttan bağımsız olmasını sağladığından, ateşli silahların önem kazanmaya başladığı 14. asırdan itibaren devletlerin önem verdiği tesisler olmuşlardır.

## Osmanlı'da Baruthaneler

[Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) baruthaneleri tek bir merkezde toplamak yerine, ülke çapında büyük baruthaneler tesis etmeyi tercih etmiştir, birçok şehirde "Baruthane-i Amire" adıyla bu yapılardan kurulmuştur. Bu durum [eyalet ordularının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyalet_askerleri), bir savaş veya isyan halinde merkeze bağlı kalmadan kendi kaynakları ile mücadele etmelerini mümkün kılmıştır.

İlk önceleri sadece [toplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top_%28silah%29) için barut üretilirken, [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lerin ve [sipahi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sipahi)lerin [tüfek](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCfek)le donatılması da, daha büyük çaplı barut üretim tesislerinin kurulmasını gerektirmiştir. Barut üretiminden ilk başlarda [Cebeci Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cebeci_Oca%C4%9F%C4%B1)'ndan *Serbaruti* (Barutçubaşı) sorumlu iken yeniçerilerin ateşli silahlarla donatılmasından sonra [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'nda da Barutçubaşı idaresinde bir barutçu birliği kuruldu. On sekizinci yüzyıla kadar, düşük kaliteli barut (*tüfekotu* veya *fitilotu* da denir) üretilirken, getirilen yabancı uzmanlar sayesinde İngiliz tipi kaliteli barut da üretilmeye başlandı.

Osmanlı Devleti'nin baruthane inşa ettirdiği büyük şehirler şunlardır:

- [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)
- [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)
- [Bor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bor%2C_Ni%C4%9Fde)
- [Buda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budape%C5%9Fte)
- [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)
- [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)
- [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)
- [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)
- [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)
- [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)
- [Temeşvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teme%C5%9Fvar)

Bunların dışında birçok bölgede küçük çaplı baruthaneler kurulmuştur.Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla baruthaneler de kalkmıştır.