# Bane Muharebesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bane_Muharebesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bane Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bane_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1d/Mamluke.jpg)
* (Jean Pierre Marie Jazet / After Carle Vernet, public-domain)*

- **Çatışma:** Bane Muharebesi
- **Parçası:** 1774-1779 Osmanlı-İran Savaşı
- **Tarih:** 21 Nisan 1777
- **Yer:** Bane, İran
- **Sonuç:** Osmanlı zaferi
- **Savaşan:** Osmanlı Devleti; Zend Hanedanı
- **Komutan:** Babanlı Mehmed Paşa; Salih Han

**Bane Muharebesi**, [1774-1779 Osmanlı-İran Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-%C4%B0ran_Sava%C5%9F%C4%B1_%281774-1779%29)'nda evre.

[Baban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baban_Prensli%C4%9Fi) [Mutasarrıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasarr%C4%B1f)ı [Babanlı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babanl%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı birliği, 21 Nisan 1777 tarihinde (1751'den beri [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a hakim olan) [Zend Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zend_Hanedan%C4%B1)'nın [Erdelan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdelan) Valisi [Salih Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Han) komutasındaki İran ordusunu [Bane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bane)'de büyük bir yenilgiye uğrattı.

## Muharebe öncesi

![1830'lara gelirken Osmanlı Irak'ı ile İran sınırı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Kurdish_states_1835.png/1280px-Kurdish_states_1835.png)
*1830'lara gelirken Osmanlı Irak'ı ile İran sınırı (WikiEditor2004, public-domain)*

[İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'daki [Zend Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zend_Hanedan%C4%B1)'nın 1774 yılında [Baban Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baban_Prensli%C4%9Fi) üzerine taarruzu ve 1775 yılında [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'yı kuşatarak 16 Nisan 1776'da işgal etmesi üzerine, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) da 2 Mayıs 1776'da [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a resmen savaş açmıştı.[^1]

Osmanlı başkenti, bu çerçevede 1776-1777 döneminde önce [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'taki eyalet idaresi üzerindeki nüfuzunu güçlendirmeye çalıştı. Bu bağlamda, Bağdat Valiliğine önce [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya) Valisi Abdî Paşa'yı atadıysa da, adıgeçenin [Kölemenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Hanedan%C4%B1_%28Irak%29) üzerinde otorite kuramaması üzerine kısa sürede azlederek yerine bir önceki Vali Ömer Paşa'nın [kethüda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keth%C3%BCda)sı Abdullah Paşa'yı tayin etti. Ayrıca [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin) Voyvodası Hasan Ağa'yı Kerkük ve Şehrizor Valisi olarak atadı. Ardından ise [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'ta sefer mevsimi için en uygun zaman olan ilkbaharı bekledi.

## Muharebe

Osmanlılar 1777 ilkbaharında [Baban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baban_Prensli%C4%9Fi) tarafından [Erdelan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdelan)'a taarruz etti. 1776 sonunda [Kerim Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerim_Han_Zend)'ın komutanı [Nazar Ali Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazar_Ali_Han) [Kirmanşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirman%C5%9Fah)'tan başkent [Şiraz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiraz)'a çekilmişti.

Öte yandan, *Serasker* tayin edilen [Bağdat Valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_%28eyalet%29) Abdullah Paşa'nın göndermesi gereken birlik de 1777 ilkbaharı itibarıyla henüz [Baban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baban_Prensli%C4%9Fi)'a ulaşmamıştı.

Kerkük ve Şehrizor Valisi Hasan Paşa ise bunun üzerine Abdullah Paşa'yı beklemeden ve Osmanlı başkentinden aldığı izinle, Musul cephesi üzerinden taarruza geçti. Hasan Paşa; komutası altındaki kuvvet içinde Baban Sancağı Mutasarrıfı [Babanlı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babanl%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa) (1774'te [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a sığınmış, ancak daha sonra affedilerek sancağına dönmüştü) ile kardeşi, Köy ve Harir Sancağı Mutasarrıfı [Babanlı Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babanl%C4%B1_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'ya da (1774'te [Çemçemal Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87em%C3%A7emal_Muharebesi)'nde İran ordusunu mağlup etmişti) görev verdi. Ahmed Paşa'yı [Zohab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zohab) kolundan [Kirmanşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirman%C5%9Fah) üzerine, Mehmed Paşa'yı ise Kara Çulan üzerinden [Sine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Senendec) tarafına yolladı. Bununla birlikte; bu defa 1774 yılındaki durumun tersi oldu ve bu defa Ahmed Paşa İran tarafına iltica ederken,[^2] Mehmed Paşa emre itaat ederek komutasındaki birliklerle [Bane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bane)'ye ilerledi.[^3]

Osmanlı birliği 22 Nisan'da [Bane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bane)'nin İranlı Valisi [Salih Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Han)'ın birlikleriyle karşılaştı. Üç saat süren muharebenin sonunda Osmanlı Birliği İran eyalet ordusunu yenilgiye uğrattı.[^4] Ardından ise [Bane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bane)'yi istila ederek [Sine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Senendec)'ye ilerledi.

## Muharebe sonrası

Babanlı Mehmed Paşa'nın 21 Nisan'da İran kolordusuna karşı kazandığı zafer [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'ın bölgedeki askerî gücü açısından sarsıcı oldu. İran topraklarında ilerleyen Osmanlı birliğinin önünü kesmek için bu defa İran hâkimi [Kerim Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerim_Han_Zend)'ın en değerli komutanlarından [Sine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Senendec) Valisi [Hüsrev Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsrev_Han) harekete geçti. Bununla birlikte 5 Mayıs'taki [Sine Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sine_Muharebesi)'nde İran ordusu daha büyük bir yenilgiye uğradı.

## Ayrıca bakınız

- [Sine Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sine_Muharebesi)

[^1]: Osmanlı Tarihi", Ziya Nur Aksun, Ötüken Yayınları, İstanbul (1994), c.2, s.427
[^2]: "Osmanlı Tarihi", İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Türk Tarih Kurumu, Ankara (1994), c.4/1, s.461
[^3]: XIX. Yüzyılın ilk yarısında Osmanlı-İran Siyasî İlişkileri (1774-1848), Sıtkı Uluerler, Fırat Üniversitesi, Elazığ (2009), s.57
[^4]: "Karim Khan Zand: A History of Iran, 1747-1779", John R. Perry, University of Chicago Press (2015), s.190