# Bandırma Vapuru

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Band%C4%B1rma_Vapuru
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bandırma Vapuru, https://tr.wikipedia.org/wiki/Band%C4%B1rma_Vapuru (CC-BY-SA-4.0)

**Bandırma Vapuru** [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ü *9. Ordu Müfettişi* olarak kurmayları ile birlikte [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan [Samsun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun)'a getiren gemidir.

## Vapurun tarihi

Gemi 1878 yılında [İskoçya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sko%C3%A7ya)'nın [Glasgow](https://turkipedia.org/tr/wiki/Glasgow) kentinde *Mac. Intyre Paisley - Huston and Cardett* tersanesinde 21 sıra numarası ile 279 grostonluk yolcu ve yük vapuru olarak inşa edilmiştir.[^1] Geminin ilk sahibi *Dussey and Robinson* şirketi gemiyi *Trocadero* adı altında 5 yıl çalıştırdı. 1883 yılında [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan)'daki *H. Psicha Preus* Firmasına satıldı. *Kymi* adını alarak, geminin [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra)'da olan kaydı [Pire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pire_%28il%29) Limanına alınmıştır. 1890 yılında *H. Psicha Preus* firması gemiyi başka bir Yunan firması olan *Cap. Andereadis* firmasına satmış, 12 Aralık 1891 tarihinde kaza sonucu batmış, aynı yıl içerisinde yüzdürülüp *Kymi* adı ile *İstanbul Rama Derasimo* firmasına satılarak *İstanbul Limanına* kayıt edilmiştir.

1894 yılında o zamanki Deniz Yolları İşletmesi anlamına gelen *İdare-i Mahsusa****ya nakledilmiş ve ***[***Türk bayrağı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_bayra%C4%9F%C4%B1)*** çekilerek, adı *****Panderma***** olarak değiştirilmiştir. ***[***Marmara Denizi***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marmara_Denizi)*** kıyılarında, ***[***Tekirdağ***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekirda%C4%9F)***, ***[***Mürefte***](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCrefte%2C_%C5%9Eark%C3%B6y)***, ***[***Şarköy***](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eark%C3%B6y)***, ***[***Karabiga***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karabiga%2C_Biga)***, ***[***Erdek***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdek)*** arasında yük ve yolcu seferleri yapmıştır. *****İdare-i Mahsusa*****nın statü değiştirerek 28 Ekim 1910 yılında *****Osmanlı Seyrüsefain İdaresi***** *****(Osmanlı Denizcilik İşletmesi)***** olunca geminin adı *****Bandırma***** olarak değiştirilerek posta vapuru haline getirilmiştir.***

19 Mayıs 1919 tarihinde [Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ve Silah Arkadaşlarını [Samsun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun)'a getirdikten sonra yine posta hizmetlerine devam etmiştir. 1924 yılında *Türkiye Seyrüsefain İdaresi* tarafından hizmet dışı bırakılmıştır. 1925 yılında gemi *Bozmacı İlhami* isimli [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) armatöre satılmış ve aynı armatör tarafından 4 ay içinde hurda olarak parçalanmıştır.

[Hasan Hüseyin Ceylan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_H%C3%BCseyin_Ceylan), 5 Nisan 1995 tarihinde [Atv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atv_%28T%C3%BCrkiye%29)'de yayımlanan *İktidar Oyunu* adlı programda, *Bandırma* vapurunun resmî tarihte yazıldığı gibi bir taka olmadığını, 236 metre boyunda ve bacasının 19 metre yüksekliğinde olduğunu öne sürmüş, ekranlara da başka bir geminin fotoğrafını göstermiştir (daha sonraları inşa edilmiş yine Bandırma adındaki bir gemi). H.H. Ceylan'ın gösterdiği fotoğraftaki geminin sahibi olan Türk Denizcilik İşletmelerinin, Lloyd ve kendi kayıtlarına dayanarak yaptığı açıklamaya dayanarak [Milliyet Gazetesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milliyet_%28gazete%29)nin 7 Mayıs 1995 tarihli yayınının 5. sayfasında [Hasan Pulur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Pulur), ikinci Bandırma'nın boyunun da 236 metre değil 68.59 metre, baca yüksekliğinin ise 8.40 metre olduğunu belirtmiştir.[^2] Atatürk'ün Samsun'a çıktığı Bandırma Vapuru'nun boyu ise 48 metre baca yüksekliği 6 metredir.[^3]

## Samsun yolculuğu

![Vapurun Mersin Deniz Müzesinde sergilenmekte olan modeli.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/SS_Band%C4%B1rma_tam_gemi_modeli_%282%29.JPG/1280px-SS_Band%C4%B1rma_tam_gemi_modeli_%282%29.JPG)
*Vapurun Mersin Deniz Müzesinde sergilenmekte olan modeli. (Cobija, CC0-1.0)*

Ana|Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı Bandırma Vapuru'nun, [Türkiye Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) tarihinde önemli yeri vardır. [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) 9. Ordu Genel Müfettişi vazifesiyle ve mahiyeti ile birlikte İstanbul'dan Samsun'a Bandırma Vapuru ile gitmiştir. Mustafa Kemal Paşa, [VI. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed)'in buyruğuyla [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)'nun dağıtılması sürecini denetleme ve asayiş için görevlendirilmişti. Bunun üzerine 18 silah arkadaşıyla birlikte Samsun yoluna koyulmuştur.

## Vapurun yeniden inşası

Ana|Bandırma Vapuru ve Millî Mücadele Parkı Açık Hava Müzesi 1999 yılında Samsun'da vapurun birebir replikasının inşa edilmesi projesi başlatılmış, 2001 yılında inşası tamamlanan vapur 18 Mayıs 2003 tarihinde müze olarak hizmete açılmıştır.

## Vapurun kronolojisi

- 1878 **SS Trocadero**, İngiltere, *Dussey and Robinson*
- 1883 **SS Kymi**, Yunanistan, *H. Psicha Preus*
- 1890 **SS Kymi**, Yunanistan, *Cap. Andreadis*
- 1894 **Panderma**, Osmanlı İmparatorluğu, *İdare-i Mahsusa*
- 1910 **Bandırma**, Osmanlı İmparatorluğu, *Osmanlı Seyrüsefain İdaresi*
- 1919 Mustafa Kemal Paşa ve silâh arkadaşlarını Samsun'a getirdi.
- 1924 Hizmet dışı bırakıldı.
- 1925 Parçalanıp hurda hâline getirildi.
- 2001 Benzeri inşa edildi.
- 2003 [Bandırma Vapuru Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Band%C4%B1rma_Vapuru_ve_Mill%C3%AE_M%C3%BCcadele_Park%C4%B1_A%C3%A7%C4%B1k_Hava_M%C3%BCzesi) olarak açıldı.

[^1]: İlkadım'ın Simgesi: Bandırma Gemisi. samsun2019.com.tr. <https://www.samsun2019.com.tr/icerik/378/ilkadim-in-simgesi-bandirma-gemisi/>
[^2]: Vahidettin, Mustafa Kemal ve Millî Mücadele, 7.basım, sayfa 285-287, Bilgi Yayınevi, Turgut Özakman)
[^3]: T.Özakman Vahdettin Mustafa Kemal ve Millî Mücadele sayfa 291, dipnot 250
