# Balaban (çalgı)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Balaban_(%C3%A7alg%C4%B1)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Balaban (çalgı), https://tr.wikipedia.org/wiki/Balaban_%28%C3%A7alg%C4%B1%29 (CC-BY-SA-4.0)

![Balaban ve defin müşayəti ilə musiki meclisi, minyatür](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Miniatur_zweiten_Schah_der_Safawidendynastie_Tahmasib_I_T%C3%A4briz.JPG/1280px-Miniatur_zweiten_Schah_der_Safawidendynastie_Tahmasib_I_T%C3%A4briz.JPG)
*Balaban ve defin müşayəti ilə musiki meclisi, minyatür (Photographed by MrArifnajafov , own work, 2012-04-02, CC-BY-SA-3.0)*

- **Ülkeler:** Türkiye ve Azerbaycan
- **Link:** https://ich.unesco.org/en/RL/craftsmanship-and-performing-art-of-balaban-mey-01704
- **ID:** 01704
- **Yıl:** 2023
- **Oturum:** 18.

**Balaban** veya **balaman**, [Güney Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Kafkasya) ve [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya) ülkelerinin birçoğunda kullanılan [nefesli çalgılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nefesli_%C3%A7alg%C4%B1lar) grubuna ait bir çalgıdır. 9-10 adet ses perdeli[^1] olanları [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) ve [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan)’da kullanılmaktadır. [Gürgen](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrgen), [ceviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceviz), [erik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erik) ve benzeri sert ağaçlardan yapılanları varsa da en makbulü [kayısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1s%C4%B1) ağacından yapılanıdır.

Bir gövde (*govda*) ve ağız tarafına takılan ses çıkarıcı yassı kamış ağızlıktan ibaret olan Balaban, 280-300 milimetre uzunluğunda ve 20-22 milimetre çapındadır. Sesi mat ve hafiftir, sesi zayıf olduğu için daha çok kapalı mekanlarda ve oda toplantılarında çalınmaktadır. Kamış üzerindeki kıskaç sayesinde ses inceltilip kalınlaştırılabilmektedir. Özel bir yöntemle yassılaştırılan kamış, kıskaç ve gövdeden meydana gelir. Kıskacın kamış üzerinde aşağı veya yukarı doğru itilmesiyle yaklaşık bir perdelik ses değişimi yapılabilmekte ve bu özelliği ile çalgı gruplarına hemen uyum sağlayabilmektedir.

Azeri sanatçı [Hüseynkulu Sarabski](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseynkulu_Sarabski)'ye göre avcılar balaban çalarak [bıldırcın](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C4%B1ld%C4%B1rc%C4%B1n)ları çekerler. Balaban'ın başka bir türü [aşık](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1k) musikinde kullanılır.[^2]

## Ayrıca bakınız

- [Alihan Samedov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alihan_Samedov)

[^1]: İnsan kulağının algıladığı biçimiyle herhangi bir notanın ses frekansı değeri. BSTS / Gitar Terimleri Sözlüğü <http://tdkterim.gov.tr/bts/?kategori=verilst&kelime=perde&ayn=tam>
[^2]: Abdullayeva, Saadet. ENCHANTING SOUNDS OF BALABAN. IRS. <http://irs-az.com/new/pdf/201109/1316434545765618670.pdf>