# Bakırköy Baruthanesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C4%B1rk%C3%B6y_Baruthanesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Bakırköy Baruthanesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bak%C4%B1rk%C3%B6y_Baruthanesi (CC-BY-SA-4.0) - **Yapı türü:** Baruthane - **Konum:** Bakırköy - **Konum şehir:** İstanbul - **Konum ülke:** Türkiye - **Tamamlanma:** 1700 - **Tanınma nedeni:** Osmanlı İmparatorluğu'nun son devirlerine kadar ordunun barut ihtiyacını karşılayan bir endüstriyel tesistir. **Bakırköy Baruthanesi** (Baruthane-i Âmire, İstanbul Baruthanesi, Âsitâne-i Saadet Baruthanesi), İstanbul'da [Bakırköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C4%B1rk%C3%B6y) ilçesinde bulunan tarihî [baruthane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baruthane) tesisi. 1701 yılından itibaren barut üretimi yapılan tesisin 1 numaralı cephanelik yapısı Bakırköy Belediyesi tarafından 1993'te [Yunus Emre Kültür Merkezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_Emre_K%C3%BClt%C3%BCr_Merkezi)'ne dönüştürülmüştür. Tesisin içine 1917'de inşa edilmiş olan İspirtohane, 2000'de müzik okulu ve kültür merkezi olarak yine Bakırköy Belediyesi tarafından hizmete açılmıştır. Günümüze ulaşabilmiş diğer cephanelik yapıları, sahil bölgesinde bulunan nöbet kulesi, çeşme ile Hünkâr Köşküdür (Baruthana Kulesi). Bu yapılar [İBB Miras](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0BB_Miras) tarafından restore edilerek 2024'te kütüphane, müze gibi kültürel birimler içeren kamusal bir yaşam alanına dönüşmüştür. ## Tarihçe [Şehremini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehremini) semtindeki baruthanenin Eylül 1698'de patlaması üzerine yeni baruthane şehir dışındaki İskender Çelebi Bahçesi'nde (bugünkü [Ataköy s](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atak%C3%B6y%2C_Bak%C4%B1rk%C3%B6y)emti) inşa edilmiştir. *Baruthane-i Âmire* olarak adlandırılan yeni baruthane, iki yıl süren inşaat tamamlandıktan sonra 1701'de barut üretimine başladı.[^1] 22 Ağustos 1707 tarihinde meydana gelen büyük kazada Baruthanenin bütün binaları yıkıldı ve 8 çalışanı hayatını yitirdi.[^2] Fabrika kısa sürede onarılıp, faaliyetine devam etti. 1725'te bir büyük yangın daha geçiren baruthane yeni baştan yapılıp Eylül 1727'de tekrar faaliyete geçti. 1765, 1785 senelerinde geniş çaplı tadilatlar yapıldı. Ekim 1791'de atlattığı yangın tehlikesinden sonra tamamen [kâgir bir yapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2gir_yap%C4%B1) olarak inşa edildi.[^3] 1793 ve 1806'da geniş çaplı tadilatlar oldu. Deniz kıyısındaki *Baruthane Kulesi*, [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) devrindeki tadilat sırasında seyir ve dinlenme köşkü olarak yaptırıldı. Osmanlı padişahlarından [II. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) ve [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) Baruthaneyi ziyarete geldiklerinde bu köşkte oturmuş, kahvelerini içip Baruthane'nin yöneticileriyle sohbet etmişlerdir.[^4] Bartuhane, Cuma hariç her gün çalışmakta idi. Çarkların döndürülmesinde hayvan gücünün kullanılması nedeniyle hem barut kalitesini düşük, hem de üretim maliyeti yüksekti.[^5] Barutçubaşı [Hovahannes Dadyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hovahannes_Dadyan)'ın 1835'teki [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere)'yi ziyaret etmesi ve oradaki baruthanelerde gördüğü makinelerin İstanbul'a getirilmesi gerektiği konusunda bir rapor sunması üzerine fabrikada yeni bir dönüşüm yaşandı.[^6] 1854'teki [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında artan barut talebini karşılamak için baruthane gece gündüz çalıştı; yıpranan ekipmanları [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere)'den getirilen ekipmanla yenilendi.[^7] 1886 yılında baruthane yine büyük bir yangınla tahrip oldu. Tahrip olan makineler yerine daha ileri teknoloji üretim makineleri getirilip prizmatik barut, pamuk barutu gibi barut çeşitleri üretilmeye başladı. Fabrikanın dumansız barut üretimine tahsis edilen kısmında 1896'da günde iki üç kilo kadar dumansız barut üretimi yapılmaktaydı. Üretim teknolojinisin yenilenip yeni makineler alınması ile dumansız barut üretimi günde 50 kiloya kadar çıkarıldı. Dumansız barutu yıkamakta kullanılan ispirtonun temini için [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) yıllarında tesisin içine bir ispirtohane inşa edildi.[^8] I. Dünya Savaşı'nın ardından [İstanbul'un işgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali) esnasında işgal güçleri dumansız barut üretimine müsaade etmediğinden fabrikada sadece [kara barut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karabarut) üretimi gerçekleşti.[^9] Sonraları bu izin de kaldırılınca fabrikanın müdürü [Binbaşı Azmi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Azmi_S%C3%BCmen)'in girişimiyle fabrikada makarna, kibrit, kolonya, sabun, ayakkabı boyası imal edilmiş; hatta barut makinesi jeneratöre çevrilip elde edilen elektrikle Bakırköy aydınlatılmıştır. Bu sırada bir yandan da Anadolu'da başlayan [Milli Mücadele](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) için gizlice barut üretimine devam edilmekteydi.[^10] Fabrika, Cumhuriyet döneminde Askeri Fabrikalar İdaresi'ne geçti. 1953'te elektrik kontağından çıkan bir yangın sonucu kullanılamaz hale geldi.[^11] 1955'te [Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makine_ve_Kimya_End%C3%BCstrisi)‘na devredildi. 314.000.000m²'lik baruthane arazisi 1958-1959 yılları arasında [Türkiye Emlak Kredi Bankası](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Emlak_Kredi_Bankas%C4%B1)'nın mülkiyetine geçti, üzerine siteler yapıldı.[^12] Baruthanenin ana binası, 1972 yılında *Barut Fıçısı* adıyla diskotek olarak işletildi; kısa süre sonra terk edildi.[^13] Bakırköy Belediyesi, mimar Haydar Karabey önderliğinde iki yıl süren restorasyon sürecinin ardından Baruthane ana binasını 3 Mart 1993'te *Yunus Emre Kültür Merkezi* adıyla hizmete açtı.[^14] İçinde iki adet tiyatro salonu ve sanat galerisi bulunan kültür merkezinde [Bakırköy Belediye Tiyatroları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C4%B1rk%C3%B6y_Belediye_Tiyatrolar%C4%B1) burada oyunlarını sergilemektedir. 1997'de Bakırköy Belediyesi İspirtohane binasını 49 yıllığına Emlak Kredi Bankası'ndan kiraladı.[^15] Yapı, masrafları Bakırköy Belediyesince karşılanarak, bir konservatuvar ve kültür merkezi olarak kullanılmak üzere [İstanbul Teknik Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Teknik_%C3%9Cniversitesi) Mimarlık Fakültesi öğretim üyelerinden oluşan Nur Akın önderliğindeki bir ekip tarafından restore edildi ve 2000'de açılışı yapıldı.[^16][^17] Baruthaneden günümüze ana binası ve ispirtohane dışında sahil kesimindeki bazı cephanelik yapıları, nöbet kulesi, çeşme ile Hünkâr Köşkü (Baruthane Kulesi) ulaşmıştır. Bu binalar, [İBB Miras](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0BB_Miras) tarafından restore edilerek 2024'te *Ataköy Baruthanesi* adıyla kamusal bir yaşam alanı olarak hizmete girmiştir.[^18][^19] Ataköy Marina'daki saat kulesi de baruthane kulelerinden biridir.[^20] ## Dış bağlantılar - [Baruthane: İstanbul 'un Mirası](https://www.youtube.com/watch?v=Bo8dFRPLpYs), Ekrem İmamoğlu Youtube Kanalı, 17 Ağustos 2024 [^1]: Kütükoğlu, Mübahat. Baruthane-i Amire. [^2]: Osmanlı Barut Üretim Merkezi: Baruthâne-i Âmire. 1 Haziran 2015. [^3]: Kütükoğlu, Mübahat. Baruthane-i Amire. [^4]: Baruthane Kulesi. [^5]: Gölen, Zafer. İstanbul Baruthaneleri. [^6]: Osmanlı’nın barut üretim merkezi: İstanbul Baruthanesi. 1 Haziran 2019. [^7]: Gölen, Zafer. İstanbul Baruthaneleri. [^8]: 20. Yüzyıl Başında Bakırköy: Tarihi Haritalarda Geçmişin İzini Sürmek1. Kış 2018. [^9]: Osmanlı’nın barut üretim merkezi: İstanbul Baruthanesi. 1 Haziran 2019. [^10]: Osmanlı’nın barut üretim merkezi: İstanbul Baruthanesi. 1 Haziran 2019. [^11]: Bir zamanların “barut kokan semti” şimdi kitap kokuyor !. 16 Ocak 2024. [^12]: 20. Yüzyıl Başında Bakırköy: Tarihi Haritalarda Geçmişin İzini Sürmek1. Kış 2018. [^13]: Gölen, Zafer. İstanbul Baruthaneleri. [^14]: Atakoy Yunus Emre Kultur Merkezi Hakkinda. [^15]: 20. Yüzyıl Başında Bakırköy: Tarihi Haritalarda Geçmişin İzini Sürmek1. Kış 2018. [^16]: 20. Yüzyıl Başında Bakırköy: Tarihi Haritalarda Geçmişin İzini Sürmek1. Kış 2018. [^17]: İspirtohane Kültür Merkezi. [^18]: Ataköy Baruthanesi. 9 Ocak 2024. [^19]: Uzun Aydın, Birsen. Yeniden işlevlendirilerek halkın kullanımına açılan endüstri mirası: Baruthane. 21 Şubat 2024. [^20]: Gölen, Zafer. İstanbul Baruthaneleri.