Bajo Topulli

Bajo Topulli, asıl adı Bajram Fehmi Topulli, Arnavut Ulusal Uyanışı'nın Arnavut milliyetçi figürlerinden biriydi. Bajo, Çerçiz Topulli'nin ağabeyiydi.^{[1]Elsie, Robert. Historical Dictionary of Albania (Historical Dictionaries of Europe). Bloomsbury Academic, 2004, s. 418.}

Hayatı

Bajo Topulli, Ergiri'nin önemli bir ailesinin çocuğu olan Müslüman bir Tosk Arnavutuydu; Ago Topulli ve Kardhiq'li Laze Mullai'nin kızı Hasije'nin çocuğu olarak dünyaya geldi.

Topulli, Manastır'da Osmanlı Ortaokulu'nda (idadiye) müdürlük yaparken Kasım 1905'te Arnavutluk'un Kurtuluşu için Gizli Komite'yi kurdu.^{[2]Elsie, Robert. Historical Dictionary of Albania. Bloomsbury Publishing PLC, 19 Mart 2010, s. 449.} Komite üyelerine Osmanlı İmparatorluğu'na karşı silahlı faaliyetlere hazırlık görevi verildi ve Topulli, Prespa ve Görice bölgelerine ajitasyon için gönderildi.^{[2]Elsie, Robert. Historical Dictionary of Albania. Bloomsbury Publishing PLC, 19 Mart 2010, s. 449.} Mart 1906'da Melçan'daki Bektaşi tekkesinde kardeşi Çerçiz ile birlikte ilk Arnavut milliyetçi silahlı gerilla grubunu kurdu.^{[2]Elsie, Robert. Historical Dictionary of Albania. Bloomsbury Publishing PLC, 19 Mart 2010, s. 449.} Kolonya bölgesinde konuşlanmış olan grup, Osmanlı yönetimine karşı savaşmak için eğitimlerini bırakan Manastır'daki öğrencilerinden ve bazı yerel köylülerden oluşuyordu.^{[2]Elsie, Robert. Historical Dictionary of Albania. Bloomsbury Publishing PLC, 19 Mart 2010, s. 449.} Grup üç yıl boyunca aktif kaldı ve her iki kardeş de 1906-1907 kışında Sofya ve Bükreş'te bir kış tatili geçirdi. Her iki kardeş de şehir hayatının rahatlığından ayrıldıktan sonra gerilla savaşına katılmaya karar veren profesyonellerdi. Gerilla grubu, II. Abdülhamid'in Osmanlı rejimini Yunanlar ve Slavlarla birlikte düşman olarak görüyordu. 22 Eylül 1906'da Bajo Topulli'nin grubu, Papa Kristo Negovani'nin ölümünden sorumlu olduğu söylenen^{[2]Elsie, Robert. Historical Dictionary of Albania. Bloomsbury Publishing PLC, 19 Mart 2010, s. 449.} ve Arnavut rahibin intikamını almak için Görice'nin (şimdi Korçë) Rum Ortodoks piskoposu Photios'u öldürdü.

1907 yılında Bükreş'teki Başkimi (Birlik) Cemiyeti, Topulli'yi Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Arnavut diasporasına fon toplamak ve Osmanlı Arnavutluk'unda gerilla birliklerine katılacak genç erkekleri işe almak ve 1908 için planlanan bir ayaklanmada savaşmaya hazırlanmak üzere Boston'a bir görevle gönderdi. 1908'de Topulli, Şahin Kolonja ile birlikte yerel Arnavutlar için bir Arnavut kulübü kurmak üzere Üsküp'e gitti.