# Bacaluşka

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Bacalu%C5%9Fka
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bacaluşka, https://tr.wikipedia.org/wiki/Bacalu%C5%9Fka (CC-BY-SA-4.0)

![Londra Kalesi'nde sergilenen bir bacaluşka](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Maltese_gun_at_Tower_of_London_2012.JPG/1280px-Maltese_gun_at_Tower_of_London_2012.JPG)
*Londra Kalesi'nde sergilenen bir bacaluşka (Jonathan Cardy, CC-BY-SA-3.0)*

**Bacaluşka**, [Ortaçağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F)'da kullanılan bir çeşit bronz [top](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top_%28silah%29).

[Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da *basilisco, basilic* vb. isimlerle tanınan ve [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Osmanlı kaynaklarında *baciliska, bacaluşka, bacaloşka, badaloşka, badaluşka, badoluşka, badoloşka ve bedoloşka* şeklinde geçen toplar en popüler ve yaygın Türk kuşatma ve kale toplarıydı.

Büyük bacaluşkalar 20 ve 18 karış (440 ve 396 cm.), kısa olanları 9 ve 10 karış (198 ve 220 cm.) uzunluğundaydı. Bazen kısa olanlar da 22 kg. (18 okka) ağırlığında nispeten büyük taneler atabiliyordu.

En büyük parçaların (*top-ı bacaluşka-ı büzürg*) ağırlığı 11 tonu aşabiliyordu. Ancak Osmanlı bacaluşkalarının çoğu çapları 11 okka ile 22 okka arasında değişen küçük toplardı. Bazı Osmanlı belgelerinde bacaluşka ile kanon/kanun eşanlamlı gibi kullanılırsa da diğer durumlarda kanon daha küçük olan 11 okka çaplı bacaluşkaları belirtmektedir.[^1]

[Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) komutasındaki [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)nun [Rodos Kuşatması (1522)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281522%29) sırasında büyük boyutlarda olduğu ifade edilen 12 bacaluşka topunun kullanıldığı kayıtlıdır. Keza; [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın 1543 yılındaki [Macaristan Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281543%29) sırasında Osmanlı ordusunun 500'den fazla çeşitli boyutlarda topa sahip olduğu, bacaluşka tipi topların [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) üzerinden taşındığu, belirtilmektedir. [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın son seferi olan [Zigetvar Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zigetvar_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1)'nda (1566) Osmanlı ordusu 17 kıta bacaluşka topu kullandı.[^2]

1588 yılında [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere)'yi işgal girişiminde bulunan [İspanyol Armadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanyol_Armadas%C4%B1) İngiliz kalelerini kuşatacağı düşüncesiyle birçok bacaluşka da taşıyordu. Ancak, felakete uğrayan donanmadaki bacaluşkalar da batan çok sayıda gemiyle birlikte denizin dibini boyladı.[^3]

[^1]: İslam Ansiklopedisi, "Top" maddesi, Gabor Agoston, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (2012), c.41, s.241. <https://islamansiklopedisi.org.tr/top>
[^2]: "Osmanlı Askerî Teknoloji Tarihi: Ateşli Silâhlar", Salim Aydüz, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, c.2, sy.4 (2004), s.273
[^3]: "Artillery Through the Ages: A Short Illustrated History of Cannon, Emphasizing Types Used in America", A.C. Manucy, DIANE Publishing Company (1994), S.36. ISBN 9780788107450.
