# Babek Ayaklanması
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_Ayaklanmas%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Babek Ayaklanması, https://tr.wikipedia.org/wiki/Babek_Ayaklanmas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)
**Bâbek Ayaklanması**, [Hûrremîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrremiyye) Hareketi'nin önderliğini yapan [Bâbek Hûrremî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_H%C3%BCrremi) komutanlığında [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Azerbaycan)'da[^1] Hâlife [Memûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mem%C3%BBn) ve [Mutasım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutas%C4%B1m) zamanında [Abbâsîler Hâlifeliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) yönetimine karşı 816-838 yılları arasında 22 yıl boyunca sürdürülen ayaklanmadır.[^2]
## Karargâh merkezi "Bezz Kalesi"
*Bezz Kalesi. (میرنظامی, CC-BY-SA-3.0)*
Meşhur [Bâbek Hûrremî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_H%C3%BCrremi)'in temsilciliği yaptığı [Hûrremdîn’îyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrremiyye) hareketin karargâhıdır. [Hûrrem’îyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BBrrem%E2%80%99%C3%AEyye) adını [Mazdek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mazdek)'in eşi Hürrem'den alır. Hint-Avrupa dillerinde yiyecek, içecek anlamına gelen "Xurem", "Xwarin" ya da "Ve'xwarin" kelimesinin esası *"Tabu yoktur, her şey mübâhtır,"* mânâsına gelmektedir.[^3] Karargâhı "Bezz Kalesi" olan [Hûrremdîn’îyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrremiyye) Hareketi İsyânı'nda [Hâlife Mû'tasım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutas%C4%B1m)'ın altı ünlü komutanı [Bâbek Hûrremî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_H%C3%BCrremi) tarafından mağlup edilmiş ve böylece *"Bâbek Harekâtı"* [Abbâsîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) açısından dönemin en korkulu isyânına dönüşmüştü. [Hâlife Mû'tasım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutas%C4%B1m) bu isyânı bastırmak için son çare olarak [Abbâsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) ordusunun başına bir [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) generali olan [Afşın Haydâr bin Kâvûs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Fin_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_komutan%C4%B1%29)'u atamak zorunda kalmıştı. General [Afşın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Fin_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_komutan%C4%B1%29), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) köle askerlerinden müteşekkil olan bu yeni ordu ile isyâncıların üzerine yürüdü.[^4][^5]
### Bezz Kalesi’nin Abbâsîler tarafından fethi
[Hûrremîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrremiyye)'in karargâhı *"*[*Bezz Kalesi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_Ayaklanmas%C4%B1)*"* [Hicrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim) 20 [Ramazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazan) 222 / M. 26 Ağustos 837 tarihinde General [Afşın Haydâr bin Kâvûs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Fin_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_komutan%C4%B1%29) tarafından alındı.[^6] *(Yakûbî'ye göre: *[*Hicrî*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim)* 9 *[*Ramazan*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazan)* 222 / M. 15 Ağustos 837; *[*Mes'udî*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mes%C3%BBd%C3%AE)*’ye göre ise Ağustos 837’de.)*
### Bâbek’in ele geçirilmesi
[Bâbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_H%C3%BCrremi)'in kaçtığının anlaşılması üzerine General [Afşın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Fin_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_komutan%C4%B1%29) beş yüz kişilik bir kuvvetle birlikte takibe başladı. Kısa bir süre "Sehl bin Simbat" adında bir [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler)'nin yanında saklanan [Bâbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_H%C3%BCrremi), General [Afşın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Fin_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_komutan%C4%B1%29) tarafından bir av partisi esnasında yakalandı.
### Bâbek'in idamı
838 yılında [Bâbek Hûrremî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_H%C3%BCrremi), [Samarra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samarra) şehrine getirilerek [Hicrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim) 3 [Safer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safer) 223 / M. 4 Ocak 838[^7] tarihinde [Hâlife Mû'tasım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutas%C4%B1m)'ın huzurunda işkence ile [idam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BCm_cezas%C4%B1) edildi. Ayaklanma tam olarak sonuca ulaşmasa da, [Abbâsîler Hâlifeliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler)'nin parçalanmasını hızlandırdı.
## Hûrremdîn’îyye Hareketi Karargâhı "Bezz Kalesi" manzaraları
\ Dosya:Bazz fortress.jpg|[Bâbek’îyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babekiyye) fırkasının merkezi "Bezz Kalesi", Dosya:Khorramdin1.jpg|[Hûrremdîn’îyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrremiyye) Harekâtı merkezi "Bezz Kalesi", Dosya:BabakCastle.JPG|Sisler arasından [Bâbek Hûrremî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babek_H%C3%BCrremi)'nin karargâhı "Bezz kalesi", Dosya:Babak Catle 2.jpg|Kamp tarafından "Bezz Kalesi". \
[^1]: Azərbaycan qəhrəmanı Babək Xürrəmdin. Nəfisi Səid. "Elm", Bakı, 1990.
[^2]: Maurice Lombard. The golden age of Islam. 2003. s.152. ISBN 1-55876-322-8, 9781558763227
[^3]: Özalp, Mehmet Salih, Çöle Düşen Deli, Altıncı Yazıt, ISBN : 9786054745708
[^4]: Daniel Pipes, "Slave soldiers and Islam: the genesis of a military system ", Middle East Forum, 1981. pg 153: "Al-Mutasim undertook two military campaigns during his caliphate, the attack on Amorium (a town in Anatolia) and the suppression of the Persian rebel Babak. In both of these cases, Turkish military slaves played a major role;..
[^5]: Encyclopedia Iranica.
[^6]: TDV, İslâm Ansiklopedisi, Cilt 4, Sahife 377.
[^7]: TDV, İslâm Ansiklopedisi, Cilt 4, Sahife 377.