# Başdurak Camii

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fdurak_Camii
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Başdurak Camii, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9Fdurak_Camii (CC-BY-SA-4.0)

- **Görüntü:** Başdurak Camii.jpg
- **Konum:** Konak, İzmir, Türkiye
- **Durum:** Etkin
- **Mimari tarz:** Osmanlı mimarisi
- **Tamamlanma:** 1652
- **Minare sayısı:** 1

**Başdurak Camii**, (Hacı Hüseyin Camii) [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'in [Konak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konak%2C_%C4%B0zmir) ilçesinde bulunan, [Kemeraltı Çarşısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemeralt%C4%B1)'nın ana güzergâhlarından olan Anafartalar Caddesi üzerindeki [cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami).

## Yapımı

Başdurak Camii, Hacı Hüseyin Ağa tarafından 1652 yılında yaptırılmıştır. [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi)'nin aktardığına göre Hacı Hüseyin Ağa zahire ([tahıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tah%C4%B1l)) tüccarıydı. Daha önceki yıllarda caminin adının banisinin adıyla yani Hacı Hüseyin Camii olarak ifade edildiği belirtilmektedir. Yapıldığı bölgeye eskiden Başoturak dendiği için caminin adının Başoturak Camii olarak anılageldiği aktarılmaktadır.[^1] Günümüzde adı yaygın olarak Başdurak Camii olarak ifade edilmektedir.

1774-1775, 1892-1893, 1893-1894 yıllarında onarım görmüştür.[^2] İnşa döneminden kitabesini [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi)'den nakille bilebildiğimiz caminin bu kitabesi bugün bulunmamaktadır; en eski kitabe ise 1774 yılındaki onarım sonrası hazırlanmıştır. Son olarak 1997-2001 yılları arasında restorasyon geçirmiştir. Yapıldığı yıllarda aynı zamanda [medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese), [kütüphane](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCt%C3%BCphane) ve [sebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sebil) de inşa edilmiştir.

## Mimari özellikleri

Günümüzde toplamda 28 adet [dükkân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Perakendecilik) ve deponun bulunduğu bir altyapının oluşturduğu alan üzerine oturtulmuş cami fevkani tipinde yani cami-çarşı şeklindedir. Alt katı ticaret ve cami vakfiyesi; üst katı da ibadet için tasarlanmıştır. Üst kattaki ibadet alanı kare planlıdır ve tromplarla geçilen büyük bir kubbe ile; üç bölümlü son cemaat yerinin üzeri ise ortada ayna tonoz, yanlarda ise pandantif geçişli yine birer kubbe ile örtülmüştür.[^3] Son restorasyon sonrası son cemaat yeri camekanla kaplanmıştır.[^4]

[Mihrap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihrap) ve [minber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Minber)i mermerden yapılmış; işçilikli sanat eserleridir. [Mihrap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihrap) bitkisel motiflerle bezelidir; mihrap nişinin hemen önüne, püsküllü kuşakla iki yana çekilmiş birer perde motifi asılmıştır. [Minber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Minber)de ise mermer kabartmalar, yan aynalık yüzeyleri, kabartma kıvrım dallar, [karanfil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karanfil_%28%C3%A7i%C3%A7ek%29)ler, stilize [lale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lale)ler, [akantus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akantus) yaprakları ve çiçeklerle girift bir şekilde doldurulmuş, [ajur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ajur) tekniğinde yapılmış süslemeler bulunmaktadır.[^5] Lale ve akantus İzmir camilerinde en çok kullanılan bitkisel motifler arasındadır. Minberin giriş aralığının üzeri yuvarlak kemerle örtülüdür; kabartma sütuncelerinin alt kesimleri, vazo görünümlü unsurlarla son bulmakta, kenarlarda, “S” kıvrımlarıyla belirlenmiş sütun başlıklarında, [Kelime-i Tevhid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevhid) yazılıdır.[^6] Eğrisel hatlardan oluşan taç kısmında, üç satırlık ayet kitabesi görülmektedir. Caminin iç aydınlatması büyük tek sıra ve küçük, vitray işlemeli üç sıra pencere ile sağlanmıştır. İç duvarlarının açık [turkuvaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turkuaz) renkte olmasıyla cami içi ferah görünüme sahiptir. Kubbealtı koyu kahverengi-kızıl; kubbesi ise açık kahverengidir. Caminin iç cephesi ise kalem işi süslemelerle kaplıdır. Yıkılan ilk [minare](https://turkipedia.org/tr/wiki/Minare)si yerine inşa edilen bugünkü minare, caminin kuzeybatı cenahında yer alır.

## Önemi ve günümüz

Günümüzdeki konumu itibarıyla günümüzde [Kemeraltı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemeralt%C4%B1) içerisinde, Anafartalar Caddesi ile Kestelli Caddesi'nin kesiştiği noktadadır. Altındaki dükkanlarda ve çevresinde giyimden baharata kuyumculuktan gıdaya çok farklı alanlarda ticaretle uğraşan dükkanlar bulunmaktadır. 2011 yılında [İzmir Ticaret Odası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Ticaret_Odas%C4%B1) tarafından *Kemeraltı'ndaki Başdurak Camii altında yer alan dükkanları turistik çarşı olarak kente kazandırma projesi* oluşturulmuştur.[^7] Ocak 2016 itibarıyla camide [imam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mam) hatip görevinde Mehmet Rıza Önal, [müezzin](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCezzin) görevinde ise Hüseyin Başkaya bulunmaktadır.[^8]

[^1]: İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü - Tarihi Camiler. <http://www.izmirkulturturizm.gov.tr/TR,77392/tarihi-camiler.html>
[^2]: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt.23, s.526. <http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=230526>
[^3]: İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü - Tarihi Camiler. <http://www.izmirkulturturizm.gov.tr/TR,77392/tarihi-camiler.html>
[^4]: İzmir Büyükşehir Belediyesi - Başdurak Camii. <https://www.izmir.bel.tr/BasdurakCamii/229/483/tr>
[^5]: Sedat Bayrakal - İzmir Minberleri <http://sanattarihidergisi.ege.edu.tr/index_htm_files/STD%20XIII-2-Bayrakal%20Sedat.pdf>
[^6]: Sedat Bayrakal - İzmir Minberleri <http://sanattarihidergisi.ege.edu.tr/index_htm_files/STD%20XIII-2-Bayrakal%20Sedat.pdf>
[^7]: İZTO projesi. <http://izto.org.tr/demo_betanix/uploads/cms/yonetim.ieu.edu.tr/6169_1447661714.pdf>
[^8]: Konak Müftülüğü - Başdurak Camii. <http://www.konakmuftulugu.gov.tr/index.php?m=cami&cami=199>
