# Bağdatlı Davud Paşa
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdatl%C4%B1_Davud_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bağdatlı Davud Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ba%C4%9Fdatl%C4%B1_Davud_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)
*Carle Vernet tarafından çizilen bir Memlûk süvarisi (Gürcü kaynaklarına göre resimdeki kişi Dâvûd Paşa'dır) (BEFOR01, CC-BY-4.0)*
- **Unvan:** Bağdat Valisi
- **Doğum adı:** Davit Manvelaşvili
- **Doğum tarihi:** 1767 veya 1774
- **Doğum yeri:** Tiflis, Kartli-Kaheti Krallığı
- **Ölüm tarihi:** Temmuz 1851
- **Ölüm yeri:** Medine, Osmanlı İmparatorluğu
- **Eşi:** Büyük Süleyman Paşa'nın kızı
- **Çocukları:** Hacı Aslan
- **Hanedan:** Memlûk Hanedanı (Irak)
- **Dini:** İslam
- **Kökeni:** Gürcü
- **Makam:** Bağdat Valiliği
- **Dönembaşı:** 1817
- **Dönemsonu:** 1831
- **Milliyeti:** Gürcü
- **Unvan-ön:** Kölemen
- **Unvan-arka:** Vezir
- **Öncegelen:** Bağdatlı Said Paşa
- **Sonragelen:** Laz Ali Rıza Paşa
- **Savaşları:** Said Paşa'nın İndirilmesi; Osmanlı-İran Savaşı (1821-1823); Bağdat Kuşatması (1821); Diyala Çayı döyüşü (1822); Davud Paşa'nın Kürdistan Seferi; Osmanlı-Rus Savaşı (1828-1829); Davud Paşa'nın İsyanı
**Bağdatlı Dâvûd Paşa** veya doğum ismiyle **Davit Manvelaşvili** (დავით მანველაშვილი; 1767/1774, [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis) – Temmuz 1851, [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)), [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) komutanı ve devlet adamıdır. 1817-1831 târihlerinde [Bağdat Eyâleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_%28eyalet%29)'ni yöneten Dâvûd Paşa, [Osmanlı Memlûk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Hanedan%C4%B1_%28Irak%29) paşalarının sonuncusudur.[^1]
## Hayatı
1767 veya 1774'te Hristiyan [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) bir ailenin oğlu olarak [Kartli-Kaheti Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartli-Kaheti_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın başkenti olan [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)'te doğdu. Küçükken esir tüccarları tarafından [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'a götürüldü ve orada önce Mustafa er-Rebîî'ye, sonra da 1780-1802 yılları arasında Bağdat valiliği yapan [Büyük Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa)'ya satıldı. Onun [kölemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk)leri arasına girerek iyi bir eğitim gördü. [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [fıkıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1k%C4%B1h) başta olmak üzere devrinde okutulan derslerde başarı gösterdi, ayrıca [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)'yı öğrendi. Bu arada binicilik ve kılıç kullanmada da maharet kazanmıştı.
Zekâsı, kabiliyeti ve çalışkanlığı ile kısa zamanda yükseldi. Efendisi Süleyman Paşa'nın takdirini kazanarak yirmi yedi yaşında iken defterdarlığa getirildi. Bir süre sonra da Süleyman Paşa'nın küçük kızıyla evlendi. Bu evlilik ona daha yüksek mevkilerin kapısını açtı. Süleyman Paşa'nın vefatından sonra yerine geçen büyük damadı Ali Paşa'nın valiliği sırasında (1802-1807) onun idarî faaliyetlerinden hoşlanmadığı için [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'ya çekilerek fıkıh ve edebiyatla meşgul oldu. Bu arada bazı bölgelerin idaresini ellerine geçiren mahallî idarecileri ortadan kaldırıp devletin merkeziyetçi yapısını güçlendirmek isteyen [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud), Ali Paşa'nın 1807'de öldürülmesinden sonra eniştesinin yerine vali olan Küçük Süleyman'ı görevden aldı ve yerine Abdullah Paşa'yı tayin etti (1810). Abdullah Paşa ile anlaşamayan Süleyman Paşa'nın oğlu [Said](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdatl%C4%B1_Said_Pa%C5%9Fa), Müntefik aşiretinden topladığı kuvvetlerle Bağdat'a girerek yeniden Kölemenler'in idaresini başlattı. Osmanlı merkezî hükûmeti de bu durumu kabullenmek zorunda kaldı (1813). Bu olaylar sırasında yeniden [defterdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Defterdar)lığa getirilen Dâvûd daha sonra [kethüdâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keth%C3%BCd%C3%A2) oldu (1814). Ortaya çıkan karışıklıklardan faydalanarak durumunu kuvvetlendirmeye çalıştı. Dürüstlüğü ve herkese iyi muamelesi sebebiyle halkın kendisine karşı olan güveni arttı. Bunun üzerine Said Paşa kendi yerine geçebileceği endişesiyle onu kethüdâlıktan azletti (1816). Dâvûd da bir komploya kurban gitmemek için [Süleymaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye) ve [Kerkük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerk%C3%BCk) taraflarında kendisine bağlı aşiretlere sığındı. Buralardan topladığı kuvvetlerle Bağdat'a geri dönerek Said'i öldürttü ve valiliği eline geçirdi (27 Şubat 1817). Osmanlı hükûmeti de Kölemenler'in içinde en iyisi olarak gördüğü Dâvûd'a vezâret rütbesiyle Bağdat valiliğini tevcih etti.
*Bağdat'taki Hasan Paşa Câmii çıkışında Davud Paşa, 1816 (BEFOR01, CC-BY-4.0)*
Dâvûd Paşa öncelikle kendisi için tehlike oluşturan bazı Arap, Kölemen ve Kürd reislerini ortadan kaldırarak kısa sürede Bağdat ve yöresinde güvenliği sağladı (1818). Ardından [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) ve çevresinde imar, eğitim, ziraat ve sanayi alanlarında bazı ıslahatlara girişti. Mevcut cami ve medreseleri onarttığı gibi yenilerini de inşa ettirdi. Bağdat'ta medrese sayısını yirmi beşe çıkardı ve kendi adıyla anılan bir külliye yaptırdı. Pek çok ilim adamını, edibi ve mutasavvıfı himayesine aldı. Bağdat ve çevresinde ziraatın gelişmesine de büyük önem verdi. Kapanan su kanallarını temizletti ve yeni kanallar açtırdı, pamuklu ve yünlü dokuma fabrikaları kurdurdu. Ayrıca [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'dan teknisyenler getirterek tüfek imalâthanelerini faaliyete geçirdi. Bölgedeki yabancı imtiyazlarına şiddetle karşı çıktı, hatta bir ara [İngilizler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'in [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nden anlaşmalarla elde ettiği imtiyazları tanımadığını da ilân etti. Ancak İngilizler durumu [Bâbıâli](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li) nezdinde protesto edip siyasî baskı yapınca geri adım atmak zorunda kaldı.
1820 yılında Paşa Kuzey İran topraklarına saldırdı ancak başarısız oldu.[^2][^3] Buna sinirlenen [Feth Ali Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feth_Ali_%C5%9Eah) Osmanlılara 1821 yılında savaş ilan etti ancak Dâvûd Paşa Bağdatı [başarılı bir şekilde savundu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-%C4%B0ran_Sava%C5%9F%C4%B1_%281821-1823%29).[^4]
Irak için sürekli tehlike arzeden [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a karşı bölgedeki aşiretleri teşkilâtlandırarak mücadele eden ve ayrıca [Vehhâbîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vehhab%C3%AElik)'e karşı [Kavalalı İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) ile iş birliği yapan Dâvûd Paşa'nın devlete yıllık vergisini vermekle birlikte giderek daha bağımsız davranması, [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un merkeziyetçi siyasetiyle uyuşmuyordu. [Osmanlı-Rus savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1828-1829_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1)nın (1828-1829) başladığı sıralarda istenen vergiyi göndermekte gecikmesi üzerine II. Mahmud azledildiğini bildiren bir fermanla Sâdık Efendi'yi Bağdat'a gönderdi. Dâvûd Paşa bu emre uymadığı gibi çevresindekilerin de teşvikiyle Sâdık Efendi'yi öldürttü. Bu durum devlete karşı bir isyan olarak değerlendirilerek Halep Valisi [Ali Rızâ Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_R%C4%B1za_Pa%C5%9Fa_%28%C5%9Fair%29) Dâvûd Paşa'nın tenkiliyle görevlendirildi. Ali Rızâ Paşa kuvvetleri Eylül 1831'de Bağdat'a girerek Dâvûd Paşa'yı teslim aldı.
Ali Rızâ Paşa'dan iyi muamele gören Dâvûd Paşa ailesiyle birlikte [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderildi. Burada da iyi karşılandı ve 1833 yılında [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek)'ya vali olarak tayin edildi. İki yıl sonra Dâr-ı Şûrâ-yı Bâbıâli reisliğine getirildi. 1839 yılında [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) valisi oldu, 1840'ta azledildi. Yaşı hayli ilerlediği için şeyhülharemliğe tayin isteği kabul edildi. Bu görevde iken Temmuz 1851'de [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'de öldü.[^5]
## Ayrıca bakınız
[Curnalü'l-Irâk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Curnal%C3%BC%27l-Ir%C3%A2k)
[^1]: NATİONAL PARLİAMENTARY LİBRARY OF GEORGİA web sitesi დაუდ ფაშა გურჯი (მანველაშვილი) sayfası.
[^2]: Sicker, Martin. The Islamic world in decline : from the Treaty of Karlowitz to the disintegration of the Ottoman Empire. Westport, Conn. : Praeger, 2001.
[^3]: Ward, Steven R.. Immortal : a military history of Iran and its armed forces. Washington, D.C. : Georgetown University Press, 2009, s. 76.
[^4]: BAĞDAT . By ABDÜLAZÎZ ed-DÛRÎ.
[^5]: TDV İslâm Ansiklopedisi web sitesi DÂVUD PAŞA, Kölemen sayfası.