Büyük Postane

Büyük Postane, Sirkeci PTT Merkezi İstanbul'un Fatih ilçesindeki Sirkeci semtinde yer alan Türkiye'nin en büyük postane binasıdır.

Büyük Postane binasının inşaatına Posta ve Telgraf Nezareti (پوسته و تلغراف نظارتی) binası olarak hizmet etmek üzere 1905 yılında başlandı.^{[1]Küskü, Fırat. Osmanlı Devleti'nde Posta Çantaları / Mail Bags in the Ottoman Empire. 1 Ocak 2023.} 1909 yılında inşaatı tamamlanan binanın adı 1930'larda “Yeni Postane”, sonradan “Büyük Postane” oldu.^{[2]100 yıllık mimarisi ve süslemeleriyle Sirkeci Büyük Postane, Seramik Türkiye Dergisi, Sayı 9, Haziran 2005.} Yapı, mimar Vedat Tek'in ilk eseridir ve Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın ilk örneklerindendir.^{[2]100 yıllık mimarisi ve süslemeleriyle Sirkeci Büyük Postane, Seramik Türkiye Dergisi, Sayı 9, Haziran 2005.} Posta Nezareti daha önce Eminönü'ndeki Postahane-i Amire Binası'nda hizmet vermekteydi. Burada 1840'tan itibaren Yeni Cami avlusundan yürütülen posta işleri, 1890'da bu binaya, 1909'da da Büyük Postane'ye taşınmıştır.^{[3]Arşivlenmiş kopya.}

4 katlı ve 3200 metrekarelik binanın girişi basamaklarla yükseltilmiş ve ön cephesinin her iki köşesi de öne çıkarılıp, yükseltilerek üzerleri kubbe ile kapatılmıştır. Binanın içinde 3 kat boyunca yükselen dikdörtgen bir orta mekân ve bunu çevreleyen odalar vardır. Süslemelerde 16. yüzyıl Osmanlı üslubu hakimdir.^{[2]100 yıllık mimarisi ve süslemeleriyle Sirkeci Büyük Postane, Seramik Türkiye Dergisi, Sayı 9, Haziran 2005.} Cephe yontma taş ve mermerdir. Tuğlalarını Vedat Tek’in özel olarak tasarladığı sanılır.^{[2]100 yıllık mimarisi ve süslemeleriyle Sirkeci Büyük Postane, Seramik Türkiye Dergisi, Sayı 9, Haziran 2005.} Ana giriş bir salona açılır. Çatıya dek yükselen tavan, turuncu ve mavi renk ağırlıklı camlarla kaplıdır. Giriş kapısı üst tarafında çini işlemeli olarak eski yazı ile "Posta Telgraf Nezareti" yazılıdır.^{[4]Öyküleriyle İstanbul Anıtları.}

Bina 1927-1936 yılları arasında İstanbul Radyoevi olarak da hizmet etti. 1958 yılında tamamen posta ve telgraf işlerinde kullanılmaya başlandı. Günümüzde İstanbul Avrupa Yakası PTT Başmüdürlüğü olarak hizmet etmekte, giriş katında ise tam teşekküllü bir postane (Sirkeci PTT Merkezi) yer almaktadır. İçinde ülkenin iletişim ve telekomünikasyon tarihi hakkında bir müze de barındırır.