# Büyük Kuzey Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Kuzey_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Büyük Kuzey Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Kuzey_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Great_Northern_War.jpg/1280px-Great_Northern_War.jpg)
* (Otto August Mankell (1838–1885); Johan Henrik Schildt (1678–1732); Pierre-Denis Martin (1663–1742); Magnus Rommel (1676–1735); Maurice Baquoi (1680–1747), public-domain)*

- **Çatışma:** Büyük Kuzey Savaşı
- **Tarih:** 22 Şubat 1700 – 10 Eylül 1721; (21 yıl, 6 ay ve 2 hafta ve 5 gün)
- **Sonuç:** Koalisyon zaferi:; Rusya Çarlığı kendini Avrupa'da yeni bir güç olarak tesis etti; İsveç İmparatorluğu ve Polonya-Litvanya Birliği'nin zayıflaması
- **Savaşan:** İsveç İmparatorluğu; 22px Holstein-Gottorp; 22px Lehistan (1704-09); Osmanlı İmparatorluğu (1710-14); 22px Kazak Hetmanlığı (1708-1709); Rusya Çarlığı; Danimarka-Norveç; (1700, 1709-); 22px Saksonya; (1700-06, 1709-); 22px Lehistan; (1700-04, 1709-); 22px Kazak Hetmanlığı (1700-1708); 22px Prusya (1715-); 22px Hannover (1715-); Büyük Britanya Krallığı (1717-)
- **Komutan:** Demirbaş Şarl; Rehnskiöld; Stenbock; Lewenhaupt; 22px IV. Frederik; 22px Stanisław Leszczyński; III. Ahmed; 22px Ivan Mazepa; Büyük Petro; Menshikov; Boris Petroviç Şeremetev; IV. Frederik; 22px; 22pxII. August; (askeri birlik)25pxI. Friedrich Wilhelm; 22px; I. George
- **Güç:** 77,000-393,400; En az 360,000
- **Kayıp:** Toplam: Yaklaşık 200 bin İsveçli; 25 bin kadarı cephede; 175 bin kadarı açlık ve kıtlıktan; Toplam: Belirsiz; En az 75 bin Rus cephede; 14 bin – 20 bin kadar Lehli ve Saksonyalı; 60 bin Danimarkalı

**Büyük Kuzey Savaşı** (1700–1721) [Rusya Çarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) önderliğindeki koalisyonun [İsveç İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sve%C3%A7_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Kuzey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Avrupa), [Orta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Avrupa) ve [Doğu Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Avrupa)'daki üstünlüğüne başarıyla karşı koyduğu çatışmaydı. İsveç karşıtı ittifakın baştaki liderleri [Rusya Çarı I. Petro](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Petro), [Danimarka-Norveç Kralı IV. Frederik](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Frederik) ve [Polonya Kralı Güçlü II. Augustus](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._August)'tu. IV. Frederik ve II. Augustus, [XII. Charles](https://turkipedia.org/tr/wiki/XII._Karl) komutasındaki İsveç tarafından mağlup edildi ve sırasıyla 1700 ve 1706'da ittifaktan çekildi ancak 1709'da XII. Charles'ın [Poltova Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Poltava_Muharebesi)'ndeki yenilgisinden sonra yeniden katıldı. [Büyük Britanya Kralı I. George](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._George) ve , 1714'te Hanover ve 1717'de Britanya için ve [Prusya Kralı I. Frederick William](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Friedrich_Wilhelm) 1715'te koalisyona katıldı.

[Otuz Yıl Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otuz_Y%C4%B1l_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [II. Gustaf Adolf](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Gustav_Adolf) önderliğinde İsveç orduları Avrupa içlerine dek girmiş, Fransa sınırına dek tüm Alman birliklerini süpürmüştü. İsveç'in bu şaşırtıcı gücü, müttefiki Fransa'yı bile ürkütecek boyuttaydı. Kalabalık ordusu, donanması ve demir madenleri sayesinde İsveç, komşuları aleyhine topraklarını genişletiyordu.

[Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın ileri görüşlü Çarı [Deli Petro](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Petro), İsveç tehdidini bertaraf etmek için harekete geçti. İsveç'in yayılmasından hoşnut olmayan komşuları Rusya, [Prusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prusya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Danimarka-Norveç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Danimarka-Norve%C3%A7) ve [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi) bir araya gelerek Kuzey İttifakı'nı kurdu.

İsveç'in genç ve dinamik kralı [Demirbaş Şarl](https://turkipedia.org/tr/wiki/XII._Karl), ordusunun başına geçerek ittifak güçleriyle savaştı. Aynı yıllarda, Avrupa'nın batısında [İspanya Veraset Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya_Veraset_Sava%C5%9F%C4%B1) sürmekte olduğu için İsveç, [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın yardımından mahrumdu. Ne var ki Demirbaş Şarl tüm cephelerde zafer kazandı. Rusları da 1700'te [Narva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Narva_Muharebesi_%281700%29)'da ezdi.

Ancak İsveç'in kaynakları, bu kadar düşmana karşı savaşı sürdürmeye yetmedi. 1709'da [Poltava](https://turkipedia.org/tr/wiki/Poltava_Muharebesi)'da bozguna uğrayan kral, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne sığınınca savaş güneye sıçradı ([Prut Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prut_Sava%C5%9F%C4%B1)). Osmanlıların Rusları 1711'de Prut'ta yenmesi İsveç'i rahatlattıysa da Osmanlılar savaştan çabuk çekildi.

İsveç savaştan mağlup ayrılmış oldu. Yarım asırdan fazla süredir devam eden İsveç yayılması sona erdi. Ruslar ise [Baltık Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balt%C4%B1k_Denizi) kıyılarında geniş bir kıyı parçası elde ettiler. Sonrasında dünyanın [en büyük devletlerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_g%C3%BC%C3%A7) biri oldular.

## Ayrıca bakınız

- [Prut Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prut_Sava%C5%9F%C4%B1)
- [Demirbaş Şarl](https://turkipedia.org/tr/wiki/XII._Karl)
- [I. Petro](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Petro)
- [Kuban Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuban_Seferi_%281711%29)