# Bömbögör Yazıtı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6mb%C3%B6g%C3%B6r_Yaz%C4%B1t%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Bömbögör Yazıtı, https://tr.wikipedia.org/wiki/B%C3%B6mb%C3%B6g%C3%B6r_Yaz%C4%B1t%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

**Bömbögör Yazıtı**, [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan)'da Bayanhöngör aymağı, Bömbögör somunun kuzeybatısındaki Şiveni Herem bölgesinde bulunan bir [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) yazıtıdır. Mezar kompleksi bir tümsek, bir dikili taş ve taş çitlerden oluşur. Yazıt, [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan) Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü'nde görevli bilim insanlarının Govi-Altay ve Bayanhöngör aymağında yaptığı keşif gezileri sonucunda bulunmuştur. Yazıt metninin fotoğrafı ve taslak kopyası, bulunmasının hemen ardından yayımlanmıştır.[^1] Yazıt metnini ilk kez [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) bilim insanı Ts. Battulga, ikinci kez de [Japon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Japonlar) bilim insanı S. Kosetu,[^2] üçüncü ve son kez de Türk bilim insanı Hatice Şirin yayınlamıştır.[^3]

## Yazıttaki Metinler

Dikili taşın tepesinde dört kısa yatay satır ve yan tarafında dikey biçimde kazılmış uzun bir satır vardır. Yazıt üzerinde birçok damga bulunmaktadır. Bu damgaların kağana bağlı alt boyları, aileleri temsil ettiği düşünülmektedir.[^4]

## Yazıtın boyutları

Çit halkanın uzunluğu 22-29 metredir. Dikili taşın yüksekliği 1.33 m., uzunluğu 0.20-0.47 m., genişliği ise 0.16-0.20 m.'dir.

## Yazıttaki metinlerin konusu

Yazıt [Aşina Hanedanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fina)'na mensup ve [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar)'a gelin olarak gönderildiği düşünülen Türk kunçuyunun cenaze törenidir. Yazıt metnini bu şekilde ilk okuyan Türk profesör Hatice Şirin'dir. Yazıtta [Karluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) ve [Basmil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmil) boylarının adı geçmektedir. Kunçuy kelimesi Prenses anlamına gelmektedir.

## Yazıtın dikiliş tarihi

Araştırmacılar [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)'in [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar)'a gelin göndermesinden yola çıkarak bu yazıtın 718-742 yılları arasında dikilmiş olabileceğini düşünmektedir. Çünkü [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) ile [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) arasındaki son savaş 718 yılında Tez Irmağı'nda gerçekleşmiştir. Bu yıldan 742 yılında gerçekleşen [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar)-[Karluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluk_grubu)-[Basmil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmil) ittifakına kadar [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar), [Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na baş eğip barış içerisinde yaşamışlardır.

[^1]: Moğolca Tseveendorj D. - Batbold N. Enhtör, A. - Bazargür, D. (2004), Govi-altay, Bayanhöngör aymgiyn zarim nutagt hiysennarheologiyiyn sudalgaa (ur'dçilsan ür düngees) Arheologiyn sudalgaa, Tomus II (XXII), Fasc. 1-23, Ulanbaatar, 5-17..
[^2]: İngilizce Kosetu, S. (2010), Newly Found Turkic Inscription from Bömbögör: On the Conflicts for the Hegemony in Mongolia from the Qarluq'a Viewpoint, New Trends in Studies on Liao, Jin and Xi-Xia (3), Edited by: S. Arakawa, Y. Takai, K. Watanabe, Tokyo University of Foreign Studies, Research Institute for Language and Culture of Asia and Africa (ILCAA): Tokyo.
[^3]: Hatice Şirin, “Bombogor Inscription: Tombstone of a Turkic Qunčuy (“Princess”)”, Journal of the Royal Asiatic Society, FirstView Article, November 2015, pp 1 - 9.
[^4]: Mert, O. (2008), Öngöt Mezar Külliyesi ve Külliyede Bulunan Damgalar, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 36, Erzurum, 281-305.