Azmzâde Esad Paşa

Azmzâde Esad Paşa veya doğum adıyla Esad el-Azim (Arapça: أسعد باشا العظم; d. 1701^{[1]ESAD PAŞA, Azmzâde.} – ö. Mart 1758), 1743'ten 1757'deki görevine kadar Osmanlı yönetimi altında Şam valisiydi. Şehirde ve Suriye'nin diğer yerlerinde çeşitli mimari eserlerin yapımından sorumluydu.^{[2]Commins 2004, p. 58.}

Geçmiş

1701'de Osmanlı Suriye'sinde Maarrat al-Nu'man'da doğdu^{[3]محمد راغب الطباخ الحلبي. إعلام النبلاء بتاريخ حلب الشهباء - ج3. محمد كمال دار القلم العربي, 1988, s. 270.} Esad, Ma'arrat al-'a gönderilen "muhtemelen Türk soyundan" olan İbrahim el-'Azm'ın torunuydu. Nu'man on yedinci yüzyılın ortalarında düzeni yeniden sağlamak; Dedesinin ölümü üzerine Esad'ın babası İsmail Paşa el-Azm ve amcası Süleyman Paşa el-Azm, babalarının görevini tamamlayarak Osmanlı idaresi tarafından Humus, Hama ve Ma'arrat al'daki irsiyet iltizamlarıyla ödüllendirildiler. Böylece, Al-Azim ailesi, 1725'te Osmanlı Suriye'sinin vilayetlerinin çoğunu kontrol etmeye geldi.^{[2]Commins 2004, p. 58.} Kardeşlerinden biri de Sadeddin Paşa el-Azm'dı. Esad, Hama'yı birkaç yıl vergi tahsildarı olarak yönetti,^{[4]Ring, Berney, Salkin 1996, p. 318.} amcası Şam valisi Süleyman Paşa el-Azm 1743'te öldü.^{[2]Commins 2004, p. 58.} Hama'da ikamet ettiği yere Azm Sarayı'nı yaptırdı.^{[4]Ring, Berney, Salkin 1996, p. 318.}

Ölüm

Esad Paşa, tahttan indirildikten sonra Halep Eyaleti'ne atandı ve bir ay sonra Mısır Valisi olarak atandı.^{[5]Joudah 1987, p. 43.} 1757 sonlarında Hac kervanı yok edildi. Osmanlılar, Esad Paşa'yı o yılın başlarındaki ifadesine cevaben Bedevileri kervana saldırmaya teşvik etmekle suçladı.^{[6]Choueiri 2005, p. 232.} Bunun üzerine Sadrazam Rağıb Paşa, Esad Paşa'nın idamını emretti.^{[7]Salzmann 2004, p. 95.} Esad Paşa, Mart 1758'de kendisini sürgünde yaşayacağı Girit'e götüren bir gemide idam edildi.^{[5]Joudah 1987, p. 43.} Esad Paşa'nın Gürcü memluk (köle askeri) Osman Paşa el-Kurji, daha sonra Osmanlı yetkililerini efendisinin hazinelerinin bulunduğu yere götürdü ve 1760'ta Şam valiliği ile ödüllendirildi.^{[7]Salzmann 2004, p. 95.}