# Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan_Demokratik_Cumhuriyeti > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, https://tr.wikipedia.org/wiki/Azerbaycan_Demokratik_Cumhuriyeti (CC-BY-SA-4.0) ![Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından 1919 Paris Barış Konferansında sunulan resmi haritanın renkli versiyonu.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Map_of_the_Azerbaijan_Democratic_Republic.png/1280px-Map_of_the_Azerbaijan_Democratic_Republic.png) *Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından 1919 Paris Barış Konferansında sunulan resmi haritanın renkli versiyonu. (Golden, CC-BY-SA-4.0)* - **Adı:** Azerbaycan Halk Cumhuriyeti - **Kendi dilindeki adı:** آزربایجان خلق جومهوریتی; Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti - **Slogan:** !بیر کره یوکسلن بایراق، بیر داها ائنمز; Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz!; Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez! - **Başkent:** Gence (Eylül 1918'e kadar); Bakü - **Yaygın diller:** Türkçe - **Demonim:** Azeri - **Yönetim biçimi:** Üniter parlamenter cumhuriyet - **Yönetici unvanı:** Başbakan - **Yönetici:** Fetali Han Hoyski; Nesib Bey Yusufbeyli; Memmedhasan Hacınski - **Yönetici1 dönemi:** 1918-1919 - **Yönetici2 dönemi:** 1919-1920 - **Yönetici3 dönemi:** 1920 - **Temsilci unvanı:** Meclis Başkanı - **Temsilci:** Mehmed Emin Resulzade; Alimerdan Bey Topçubaşov - **Temsilci1 dönemi:** 1918 - **Temsilci2 dönemi:** 1918-1920 - **Yasama organı:** Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Millî Şûrası - **Kuruluş günü:** 28 Mayıs - **Kuruluş yılı:** 1918 - **Yıkılış olayı:** Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'ı işgali - **Yıkılış günü:** 28 Nisan - **Yıkılış yılı:** 1920 - **İstatistik yılı:** 1918; 1919 - **Yüzölçümü istatistiği:** 99.908,87 - **Nüfus istatistiği:** 4.617.671 - **Para birimi:** Azerbaycan manatı - **Ö:** Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti - **A:** Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti - **Günümüzdeki durumu:** Azerbaycan; Ermenistan; Gürcistan **Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti**,[^1][^2] **Azerbaycan Halk Cumhuriyeti**[^3] veya kısaca **Azerbaycan Cumhuriyeti** (Azərbaycan Demokratik Respublikası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti), Doğu Kafkasya'da yerleşmiş ve yüzölçümü 147.629[^4] km2 olan, [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) ve [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) toplumlarında kurulan ilk[^5] [laik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laiklik) ve [demokratik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demokrasi) devlet.[^6] Nüfusu 2 milyon kişiye[^7] ulaşan cumhuriyetin sınırları kuzeyde [Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Kafkasya_Cumhuriyeti), kuzeybatıda [Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan_Demokratik_Cumhuriyeti), batıda [Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan_Demokratik_Cumhuriyeti) ve güneyde [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'la belirlenmiştir. [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'da en büyük şehir olan [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'nün [Bolşevik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bol%C5%9Fevizm) [Bakü Sovyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC_Sovyeti)'nin kontrolünde olması nedeniyle, AHC'nin geçici başkenti [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence) olmuştur. Millî Şûra'nın ilk toplantısı 28 Mayıs 1918'de yapıldı ve Azerbaycan'ın bağımsız bir devlet ilan edilmesi için tarihi bir karar alındı. Böylece, 100 yılı aşkın bir aradan sonra, Doğu ve Güney Kafkasya'da Azerbaycan'ın millî devleti yeniden tesis edildi. Aynı toplantıda, yeni bir demokratik devletin kurulması gerçeğini yasal olarak belirleyen "Azerbaycan'ın Bağımsızlığı Yasası" kabul edildi.[^8][^9] Devlet gücü üç koldan oluşuyordu: Azerbaycan parlamentosu, hükûmet ve yargı. Devlet, kanunlar ve parlamento tarafından kabul edilen kararlarla yönetiliyordu. Çok az sayıda halk da dâhil olmak üzere Azerbaycan topraklarında yaşayan tüm halklar, milletvekilleri tarafından parlamentoda temsil edildi. Yürütme gücü hükûmete aitti. Hükûmet parlamentoya karşı sorumluydu. Azerbaycan Halk Cephesi hükûmeti 28 Mayıs - 16 Haziran 1918 tarihleri arasında Tiflis'te (Gürcistan), 16 Haziran - 17 Eylül tarihleri arasında Gence'de ve 17 Eylül - 28 Nisan 1920 tarihleri arasında Bakü'de faaliyet gösterdi. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Paris Barış Konferansı kararıyla bağımsız bir devlet olarak tanındı. Dünyanın birçok ülkesiyle büyükelçilik ve misyon düzeyinde diplomatik ilişkiler kurdu, ikili ve çok taraflı anlaşmalar yaptı. Halk Cephesi de bağımsız bir yargının kurulması için önemli adımlar attı. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, uluslararası hukuk normlarını büyük ölçüde ihlal eden [RSFSR](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_Sovyet_Federatif_Sosyalist_Cumhuriyeti)'nin askerî müdahalesi sonucunda 28 Nisan 1920'de ortadan kaldırıldı. Kuzey Azerbaycan Bolşevik birlikleri tarafından işgal edildi ve tekrar Rusya'ya boyun eğdirildi. 1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılması sonucunda Azerbaycan halkı Kuzey Azerbaycan'da devlet bağımsızlığına kavuşmuştur. [Azerbaycan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan), Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin halefi ve varisidir. ## Tarih [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda 1917'nin [Şubat Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eubat_Devrimi)'nden sonra [Transkafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Kafkasya)'da iktidar Özel Transkafkasya Komitesi oldu, fakat [Ekim Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekim_Devrimi) ile [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'da egemenliğin Bolşeviklerin eline geçmesi sonucu 11 Kasım 1917'de Tiflis'te [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler), [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) ve [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) temsilcilerinden oluşan Bolşevik karşıtı [Transkafkasya Komiserliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Transkafkasya_Komiserli%C4%9Fi) (Maveray-i Kafkas Konfederasyonu) karma hükûmeti kuruldu ve [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC) dışında tüm [Transkafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Kafkasya)'de egemenliği ele aldı. [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'de ise 2 Kasım 1917 tarihinde [Bakü Sovyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC_Sovyeti) hükûmeti kurulmuştu. Ocak 1918'de Transkafkasya Komiserliği [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)'te oluşturulan [Transkafkasya Seymi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Transkafkasya_Seymi)'ni yasama organı olarak ilan etti ve 1918'in Şubat ayında [Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Transkafkasya_Demokratik_Federatif_Cumhuriyeti) kuruldu. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), 18 Aralık 1917 tarihinde Erzincan Mütarekesi ile Maveray-i Kafkas Konfederasyonu'nu tanıdı,[^10] fakat [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) ve [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) temsilcileriyle sınır ihtilaflarını çözemedi. [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) taarruza başladıktan sonra Maveray-i Kafkas Konfederasyonunda nasıl bir politika takip edilmesi gerektiği hususunda fikir ayrılığı oluştu. [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) ve [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) temsilciler silahlı mücadele kararı verirken [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) temsilcileri [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) ile dostane [politika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyaset) takibinden yana idi. 3 Mart 1918'de imzalanmış olan [Brest-Litovsk Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brest-Litovsk_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile o dönemde Maverayı Kafkasya içerisinde yer alan Kars, Ardahan ve Batum Osmanlı devletine verilmişti ve [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) tarafı buna yoğun tepki göstermiş, fakat Türk askerî harekâtı üzerine 28 Mart 1918'de antlaşmayı tanımak zorunda kalmıştı. Kafkasya Müslümanlarının bağımsızlık taleplerinin giderek artması üzerine, [Stepan Şaumyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stepan_%C5%9Eaumyan) 31 Mart 1918'de [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'de 14 bin Müslüman'ın katliamı ile neticelenen büyük bir tedhiş eylemi gerçekleştirdi.[^11] Baküdeki [Mart Olayları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mart_Katliam%C4%B1)'ndan sonra 3 Nisan tarihinde Seymin Müslüman grubu istifa etti. 9 Nisan tarihinde ise Seym hükûmeti istifa etti. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile ihtilafları çözmek için önce [Trabzon Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_Konferans%C4%B1) yapıldı, arkasından da 11 Mayıs 1918'de [Batum Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'na başlandı.[^12] [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan_Demokratik_Cumhuriyeti)'ı himayesine alması üzerine 26 Mayıs 1918'de [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan_Demokratik_Cumhuriyeti) Kafkasya birliğinden çıkmaya karar verdi ve 26 Mayıs'ta Seym son kez toplanarak kendini feshetti. 28 Mayıs 1918 tarihinde [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)'te [Azerbaycan Millî Şurası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan_Mill%C3%AE_%C5%9E%C3%BBras%C4%B1) tarafından Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti [ilan edildi.](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_Beyannamesi)[^13] Meclis açılıncaya kadar geçici şura ilan edilerek, başkanlığa [Mehmed Emin Resulzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Emin_Resulz%C3%A2de) seçildi. 9 kişilik [icra heyetinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Azerbaycan_Demokratik_Cumhuriyeti_H%C3%BCk%C3%BBmeti) başkanlığına da [Fetali Han Hoyski](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetali_Han_Hoyski) getirildi, H.Agayev ve M.Seyidov başkan yardımcısı oldu[^14] 4 Haziran'da [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Azerbaycan Millî Şurası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan_Mill%C3%AE_%C5%9E%C3%BBras%C4%B1) arasında [Batum Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) imzalandı. 12 Haziran tarihinde [Bakü Sovyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC_Sovyeti) ordusu [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'den [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence)'ye harekete başladı ve bu nedenle Azerbaycan hükûmeti [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nden yardım isteğinde bulundu. 16 Haziran'da hükûmet [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)'ten [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence)'ye taşındı, 17 Haziran'da Fetali Han Hoyski başkanlığında ikinci hükûmet kuruldu, 19 Haziran'da Azerbaycan'da savaş durumu ilan edildi. Hükûmetin 27 Haziran 1918 tarihli kararı ile [Azerice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice) Azerbaycan Halk Cumhuriyetinin devlet dili oldu. 1 Ağustos'ta [Azerbaycan Savunma Bakanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan_Demokratik_Cumhuriyeti_Mill%C3%AE_Ordusu) kuruldu. [Almanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanlar), [Bolşevikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bol%C5%9Fevikler), [Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) ve [İngilizler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) petrol bakımından zengin olan [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'nün [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)in eline geçmesine karşı idiler. 25 Temmuz'da [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'de Şaumyan hükûmeti devrilmiş ve [Menşevik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Men%C5%9Fevik) ve Taşnaklardan oluşan Sentrokaspi hükûmeti [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da bulunan İngilizleri yardıma çağırmıştı. O tarihte Bakü'de 18 bin silahlı [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler), 1200 [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) ve 1500 [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) birlikleri, yani 20 ile 30 bin kişilik kuvvet bulunmakta idi. Bakü cephesinde savaşa hazırlanan [Kafkas İslam Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkas_%C4%B0slam_Ordusu)nda [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'dan gelen 8 bin [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) askeri, 7 bin [Azeriler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azeriler)den milis kuvveti vardır.[^15] [Bakü Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC_Muharebesi_%281918%29)'nin ardından [Nuri Paşan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuri_Killigil)ın komuta ettiği [Kafkas İslam Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkas_%C4%B0slam_Ordusu) 15 Eylül 1918'de [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC) şehrini almayı başardı.[^16] [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'nün ele geri alınması sırasında 1130 Türk askeri öldü.[^17] 17 Eylül tarihinde hükûmetin [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence)'den [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'ye taşınması ile Azerbaycan Halk Cumhuriyetinin Başkenti [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC) şehri oldu.[^18] [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nin savaşı kaybetmesiyle, 30 Ekim 1918'de [Mondros mütarekesini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi) imzalayarak, 16 Kasım'da [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'yü, 15 Aralık'ta ise Azerbaycan'ı tümüyle terk etti, 17 Kasım'da [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) kuvvetleriyle beraber [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) ve [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) askerleri [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'ye girdi.[^19] 9 Kasım 1918'de Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Hükûmeti tarafından üç renk üzerine ay ve sekiz köşeli yıldızdan oluşan Azerbaycan bayrağı kabul edildi. Bu renkler üstte Türkçülüğü temsil eden mavi, ortada çağdaşlaşmayı temsil eden kırmızı ve altta İslamcılığı temsil eden yeşilden oluşmaktadır.[^20] Kasım 1918'de [Aras Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aras_T%C3%BCrk_Cumhuriyeti) kuruldu. Başkenti [Nahçıvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nah%C3%A7%C4%B1van) şehri olan bu cumhuriyetin arazisi 16.000 kilometrekare, nüfusu ise 1 milyona yakındı. Sınırları Nahçıvan, Şerur-Daralagez, Ordubad kazalarını ayrıca Uluhanlı, Vedibasar, Kemerli, Meğri vb. arazileri birleştirirdi.[^21] 7 Aralık'ta Azerbaycan Parlamentosu açıldı, [Alimerdan Topçubaşov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alimerdan_Bey_Top%C3%A7uba%C5%9Fov) Azerbaycan Parlamentosunun ilk başkanı seçildi. 26 Aralık'ta Fetali Han Hoyski başkanlığında üçüncü kabine kuruldu. Cumhuriyetin Meclisi [nispi temsil sistemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nispi_temsil_sistemi) ile evrensel oylama sonuçlarına dayanarak seçilmiştir. Meclis devlet yönetiminin en yüksek organı olmuş, Bakanlar Kurulu ise Meclise sorumlu olmuştur. Şubat 1919'da [İngilizler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)'yü terk etti. 14 Nisan 1919'da [Nasib Bey Yusufbeyli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nesib_Bey_Yusufbeyli)'nin ilk ve Aralık 1919'da ise ikinci kabinesi kuruldu. Bu beşinci kabine Azerbaycan Halk Cumhuriyetinin son hükûmeti oldu.[^22] 12 Ocak 1920 tarihinde [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) dışında dünyanın 23 devleti Azerbaycan Cumhuriyeti'nin varlığını resmen tanıdı. 1920 yılında [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) hükûmeti Birinci Dünya Savaşında galip gelen devletlerle tekrar savaşa girmiş bulunuyordu. Aynı düşmanlarla savaşmakta olan Sovyet Rusya Türkiye için bir müttefik olarak görülüyordu. Sovyet Rusya da bunu kullanarak, Türkiye'ye yardım etmek istediklerini, ancak Müsavat hükûmetinin buna engel olduğunu öne sürüyordu.[^23] [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova), Türk subaylar aracılığıyla, [Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan_Demokratik_Cumhuriyeti)'la savaşmakta olan [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'da var olan hükûmeti yıkarak, Komünist Partisi hükûmetinin oluşmasını sağladı. [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'ye yardım gerektiği bahanesini öne sürerek, bu yeni hükûmetin daveti üzerine [Kızıl Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Ordu) 26 Nisan'da sınırı geçerek Azerbaycan'a girdi[^24] ve ardından 28 Nisan 1920'de [Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti) kuruldu. ## Ayrıca bakınız - [11. Ordu (SSCB)](https://turkipedia.org/tr/wiki/11._Ordu_%28Sovyetler_Birli%C4%9Fi%29) - [Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan_Demokratik_Cumhuriyeti) - [Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan_Demokratik_Cumhuriyeti) - [Azerbaycan'ın katıldığı savaşlar listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan%27%C4%B1n_kat%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_sava%C5%9Flar_listesi) [^1]: ASAM [^2]: Hasan Kanbolat, "Türiye-Azerbaycan-KKTC", Stratejik Analiz Kasım '05 [^3]: Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı ordusu'nun Azerbaycan ve Dağıstan harekâtı: Azerbaycan ve Dağıstan'ın bağımsızlığını kazanması, 1918. 1996, s. 31. [^4]: page 866 // : A Loose–leaf and Self–revising Reference Work. In ten volumes with 515 Illustrations and Ninety–six Maps. Volume one. Editor in Chief: Francis J. Reynolds. New York: & Son Company, 1921, 498 pages. [^5]: Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition. 1995. [^6]: Üçüncü Uluslararası Atatürk Sempozyumu. Atatürk Araştırma Merkezi. [^7]: Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community. 2004. [^8]: "Qrandükün sarayı". jurnal.meclis.gov.az. meclis.gov.az. [^9]: Cümhuriyyət: Tiflisdən Bakıya gedən yol". metbuat.az. metbuat.az. [^10]: Kurat.,Türkiye ve Rusya..., s.464 [^11]: Hasanlı,Cemil. Azerbaycan Tarihi, Ankara. 1998. [^12]: Nasır Yüceer, Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Ordusu'nun Azerbaycan ve Dağıstan Harekatı, Ankara, 1996 [^13]: The Struggle for Transcaucasia: 1917 - 1921. 1981. [^14]: Mehmetzade, Mirza Bala. Millî Azerbaycan Hareketi, Ankara, 1991 [^15]: Kafkas İslam Ordusu'nun Bakü'yü Fethi [^16]: Süleymanov, Mehman. Qafgaz İslam Ordusu və Azərbaycan, Bakı, 1999 [^17]: Bir Kere Yükselen Bayrak Bir Daha İnmez!. [^18]: Gıyas Şüküroğlu. Aristokratik Zihniyetin Siyasal Düzene Müdahalesi: Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Kuruluş Sürecinde Haziran Krizi (16-18 Haziran 1918). Belleten. [^19]: Swietochowski, Tadeusz, Müslüman Cemaatten Ulusal Kimliğe Rus Azerbaycanı 1905-1920, İstanbul, 1988. [^20]: DHO Öğrenci Dergisi. [^21]: Szadtribun.net. [^22]: Bala, Mehmetzade Mirza, Millî Azerbaycan Hareketi-Millî Azerbaycan ‘‘Müsavat’’ Halk Fırkası Tarihi, Berlin, 1938. [^23]: Resulzade, Mehmet Emin, Esrimizin Seyavuşu, Çağdaş Azerbaycan Edebiyatı, Çağdaş Azerbaycan Tarihi, Bakı, Gençlik, 1991. s.92 [^24]: Swietochowski, Tadeusz, Müslüman Cemaatten Ulusal Kimliğe Rus Azerbaycanı 1905-1920, İstanbul, Bağlam, 1988. s.239-240