# Azak Deniz Muharebesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Deniz_Muharebesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Azak Deniz Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Azak_Deniz_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Sloane_3584_f.78v_Turkish_galleys_in_battle%2C_c.1636.PNG/1280px-Sloane_3584_f.78v_Turkish_galleys_in_battle%2C_c.1636.PNG)
* (public-domain)*

- **Çatışma:** Azak Deniz Muharebesi
- **Parçası:** Osmanlı-Kazak mücadelesi
- **Tarih:** Kasım 1614
- **Yer:** Azak Kalesi açıkları
- **Bölge:** Azak Denizi
- **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi
- **Savaşan:** 25px Osmanlı İmparatorluğu; Don Kazakları
- **Komutan:** 25px Şakşakî İbrahim Paşa; ??
- **Güç:** 25px 60 şayka ve kadırga; 40-50 şayka
- **Kayıp:** Hafif; Ağır

**Azak Deniz Muharebesi**, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)-[Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) mücadelesinde evre.

[Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) filosu komutanı [Şakşakî İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eak%C5%9Fak%C3%AE_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)'u bastıktan sonra esirlerle dönen [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) filosunu Kasım 1614'te [Don nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Don_Nehri)nin [Azak Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Denizi)'ne döküldüğü yerde mağlup etti.

## Muharebe öncesi

[Kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) [Kayserili Halil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayserili_Halil_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) 1614 yılında [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'de faaliyet icra edip [Malta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta%27n%C4%B1n_%C4%B0stilas%C4%B1_%281614%29), [Trablusgarp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus_Seferi_%281614%29) ve [Mani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mani_Seferi_%281614%29)'de başarılar kazanırken Osmanlılar hiç beklemedikleri bir yerden darbe yediler. Nitekim, [Don](https://turkipedia.org/tr/wiki/Don_Nehri) [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ı Ağustos 1614'te [Azak Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Denizi) üzerinden [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e açılarak [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)'a ulaştılar ve şehrin kalesine ansızın taarruz ettiler. Surları ve burçları aşan Kazaklar, içeriye girerek evleri ve konakları ateşe verdiler. Pek çok kişiyi katledip, şehri yağma ve talan ettiler. Şehre büyük zarar veren Kazaklar yağmaladıkları malları beraberlerine alarak geri dönüşle geçtiler.

Sinop Baskını o zamana kadar [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'i bir Türk gölü olarak gören Osmanlıları şaşkınlığa uğrattı ve [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Nasuh Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasuh_Pa%C5%9Fa)'nın gözden düşmesine neden oldu. Zira, Nasuh Paşa [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)luların Padişaha gönderdikleri şikayetnâmeyi örtbas etmeye çalışmış, Padişahın sorusu üzerineyse vakayı önemsiz bir olaymış gibi yansıtmıştı.[^1] Ancak, Nasuh Paşa'yla ihtilaflı olan Şeyhülislam Hocazade Mehmed Efendi Padişaha gerçekleri ayrıntıları ile açıkladı.[^2] 17 Ekim 1614 tarihinde [I. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ahmed) Cuma selamlığına çıkmadı ve [Saray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_saray_te%C5%9Fkilat%C4%B1) çevresinde koruma önlemleri aldırdı. Sadrazam ikametgâhı olan Paşakapısı'na ise Bostancıbaşı [Ohrili Hüseyin Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ohrili_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa) ve silahlı 100 kadar bostancı gönderildi ve Sadrazam [Nasuh Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasuh_Pa%C5%9Fa) Bostancıbaşının eliyle boğulup idam edildi.[^3]

## Muharebe

Baskın haberinin duyulması üzerine, Osmanlılar [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) ve [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) sahillerini korumakla görevli [Şakşakî İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eak%C5%9Fak%C3%AE_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) komutasındaki 60 parçalık filoyu 24 Ekim'de [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e gönderdiler.[^4] İbrahim Paşa, Kazak filosunu aramaktansa [Azak Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Denizi)'ne girerek filosunu geri döneceklerini bildiği [Don](https://turkipedia.org/tr/wiki/Don_Nehri) ağzına demirletti.

Buna mukabil Kazaklar, Kasım başında bölgeye ulaştıklarında İbrahim Paşa'nın pususundan haberdar olarak bir kısım [şayka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eayka)larını karadan kızaklar vasıtasıyla nehrin yukarısına çıkarmaya çalıştılar. Denizdeki şaykalar Osmanlı filosunun, karaya çıkanlar ise [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) atlılarının taarruzuna uğradı. Çarpışmalarda birçok Kazak öldürülürken, bir bölümü de esir alındı. İbrahim Paşa bu sayede Sinop baskınında yağma edilen malları, kadınları ve çocukları kurtarmayı başardı ve esirlerin 20'sini de zaferinin nişanesi olarak [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a getirdi.[^5]

## Muharebe sonrası

[Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın bu zaferi [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ın Osmanlılarda şaşkınlık yaratan Sinop Baskınında verdikleri hasarların telafi edilmesi açısından önemliydi.

Buna mukabil, [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ın gelecekteki taarruzları için yeterli önlemler de alınamadı. Nitekim, Kazakların Don nehrindeki geçiş yolunun iki yakasına kale inşası için bir hatt-ı hümayun gönderilmişse de [Rumeli Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) Ahmed Paşa bu işi gerçekleştiremeden geri çağrıldı.

[^1]: Naima Mustafa Efendi, (H.1281-1283) Tarih-i Naima, İstanbul c.2 s.123 (Osmanlıca)
[^2]: Uzunçarsılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.365-367
[^3]: Sakaoğlu, Necdet (1999), Bu Mülkün Sultanları, İstanbul: Oğlak Yayınları ISBN 975-329-2999 s.205
[^4]: "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.8, s.157
[^5]: "Osmanlı Tarih Yazarlarına Göre Sultan I. Ahmed Devri Deniz Muharebeleri (1603-1617)", Dr. Ali Sinan Bilgili, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sy.26, Erzurum (2004), s.244