# Ayvalık Cephesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k_Cephesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Ayvalık Cephesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ayval%C4%B1k_Cephesi (CC-BY-SA-4.0)

- **Çatışma:** Ayvalık Cephesi
- **Parçası:** Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi
- **Tarih:** 26-29 Mayıs 1919
- **Yer:** Ayvalık (Balıkesir)
- **Sonuç:** Ayvalık'ın Yunan ordusu tarafından işgali.
- **Savaşan:** Yunanistan; Osmanlı İmparatorluğu; Kuvâ-yi Milliye
- **Komutan:** Albay Zafiryos; Yarbay Ali Bey
- **Güç:** 1000 asker; 500 asker + 300 milis

[I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) kaybedilmesi ardından [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum)ları bölgede karışıklık çıkarmaya başladı. Buna ilaveten Dörtler Şurası, 19 Mayıs 1919'da [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) işgalinin hududunu [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir) sancağı ve [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) kazası olarak belirlendi. [Venizelos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eleftherios_Venizelos) 21 Mayıs 1919'da [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum) göçmenlerinin [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir) Sancağı ile [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) Kazası dahiline yerleştirilmeleri emrini verdi.

## Arka planı

Bu dönemde [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) Kaymakamı Osman Bey, Ayvalık'ta 172. Alay Komutanı [Yarbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarbay) [Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya) idi. Osman Bey aslen [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)li olup [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum) ve [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) taraftarlığı ile bilinen [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere) Hükûmetinin [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) mümessili Hadkinson'in kontrolü altına girmişti. Bunun tam tersi olarak [Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya) [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k)'ta meydana gelen olaylar karşısında buranın işgal edilmek üzere olduğunu sezmiş ve herhangi bir harekete karşı [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k)'ın doğusunda yapılmış olan tahkimatı tekrar tanzim ettirmişti. Ayrıca, [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k)'ta sıkı yönetim ilan ederek sükun ve asayişi sağlamaya çalıştı. Alayın [subay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Subay), [er](https://turkipedia.org/tr/wiki/Er) ve [milis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milis) yaklaşık 500 mevcudu vardı. [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) kasabası merkezindeki [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum)ların fazlalığından dolayı kasabasının sahilinde savunma tertibatı almaya imkân yoktu. Bu sebeple alay kasabanın doğusundaki sırtlarda savunma için tertibatı almıştı.

## Direniş hazırlıkları

Elindeki asker sayısını yeterli görmeyen [Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya), 17. Kolordu Komutanı Vekili [Bekir Sami Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekir_Sami_G%C3%BCnsav)'e mektup göndererek takviye ihtiyacı duyduğunu belirtti. Bekir Sami Bey 28 Mayıs'ta verdiği cevapta, elinde az asker olduğunu belirterek savunmayı milis kuvvetle yapılabileceğini belirtti. Bunun üzerine [Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya) çevre kasaba ve köylerden milis kuvvetler toplayarak bir direniş grubu oluşturmaya çalıştı. Kısa zamanda 300 kişilik bir milis kuvveti oluşturdu.

## İlk işgal teşebbüsü

[Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k)'ta bu hazırlıklar sürdürülürken, 26 Mayıs 1919 günü öğleden sonra saat birde bir [Britanyalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanyal%C4%B1lar) torpidosu [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) Limanı'na geldi. Bunu müteakip bir [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) torpidosu ile bir [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) nakliye gemisi Dalyan Boğazı haricine, diğeri de [Gömeç](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6me%C3%A7) karşısına geldi. [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) Mümesseli Hadkinson, [Britanyalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanyal%C4%B1lar)\] torpidosundaki komutanın 172. Alay komutanı olan [Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya)'i gemisine davet ettiğini bildirdi. [Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya) ise bu çağrıya uymayarak yerine Binbaşı Tevfik Bey'i gönderdi. Tevfik Bey [Britanyalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanyal%C4%B1lar)\] komutana, şehre tecavüz vukuunda, kasabanın savunulacağını bildirdi. Bunun üzerine [Britanyalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanyal%C4%B1lar)\] komutan gelen [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) gemilerinin hemen limanı terk etmesini emretti. [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) gemileri akşam üstü limanı ter edip [Midilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_%28ada%29)'ye gitti.

## Ayvalık'ın işgal edilmesi

[Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k)'ın da [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir) gibi işgal edileceğini anlayan [Osmanlı Harbiye Nezareti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harbiye_Nez%C3%A2reti), bölgedeki birliklere bir çeki düzen vermek istemiş, bu maksatla 28 Mayıs 1919'da verdiği bir emirle 172. Alayı 16. Kolordunun 62. Tümene bağlanmıştı. Ancak bu emir henüz 172. Alay'a ulaşmadan 29 Mayıs 1919 sabahı [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) birlikleri [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) sahilerine asker çıkarmaya başladı. [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) sahilerinde karaya çıkarak ilerleyen [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) kuvvetlerine 172. Alay birlikleri silahla karşı koydu. Fakat 172. Alay birlikleri İtilaf Devletleri destekli [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) kuvvetleri karşısında tutunmayarak Kozak istikametinde zeytinliklere doğru çekilmek zorunda kaldı.