Ayranaşı

Ayranaşı, Mastuva veya Mastava bir çeşit yemektir. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde mastaba aşı veya mastaba çorbası olarak adı geçmiştir.^{[1]Arşivlenmiş kopya.}

Yörelere göre çeşitleri

Diyarbakır Mastava Aşı

Diyarbakır Mastava Aşı malzemeleri; yoğurt, pirinç, bulgur, yumurta, buğday unu, su, tuz, tereyağı ve üzüm pekmezidir. Ayrıca bu yemek halk arasında Ayran Aşı olarak da bilinir. Diyarbakır Mastava Aşı 11.10.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[2]Coğrafi İşaret Platformu.}

Ağrı Ayranaşı

Ağrı'da Ayran Aşı çorbasına Gırar da denir.^{[3]AYRAN AŞI.}

Bingöl Mastuva

Ayran, pirinç ve tereyağı kullanılır.^[4]MASTUVA. Mastuva, pirince ayran ilave edilerek yapılır. Bir tencerede ayran ve pirinç karıştırılarak ateşe oturtulur. Ayranın bozulmaması için kaynayıncaya kadar tahta kaşıkla sürekli karıştırılır. Kaynadıktan sonra karıştırma işlemi bırakılarak katı hâle gelinceye kadar pişirilir.^{[5]Türkiye'nin bayram tatları. ntvmsnbc.com. 18 Aralık 2007.}

Iğdır Ayranaşı

Tencereye su konularak bulgur kaynatılır. Buna ince ince doğranmış bütün otlar (yarpuz, ebegümeci, evelik, pancar yaprağı) ilave edilip iyice pişirilir. 4 kaşık un suda ezilerek karışıma ilave edilir. Diğer tarafta ayran hazırlanır sarımsaklar ezilerek ayrana katılır. Pişirilen karışıma sonra ayran eklenir. Bir iki taşım kaynatılıp ateşten alınır.

Van Mastaba Aşı

Evliya Celebi Seyahatnamesinde Van'ın Mastaba Aşının meşhur olduğunu yazmıştır.^{[6]Çelebi, Evliya. Evliya Celebi Seyahatnamesi. Zuhuri Danisman, 1971.} Van Ayran Aşı 11.05.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[7]Van Ayran Aşı. Türk Patent ve Marka Kurumu.}

Erzurum Ayran Aşı Çorbası

Erzurum Ayran Aşı Çorbası 13.04.2022 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[8]Erzurum Ayran Aşı Çorbası. Türk Patent ve Marka Kurumu.}

Malatya Ayranlı Soğuk Çorba

Malatya Ayranlı Soğuk Çorba 29.05.2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.^{[9]Malatya Ayranlı Soğuk Çorba. Türk Patent ve Marka Kurumu.}