# Ayran

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayran
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Ayran, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ayran (CC-BY-SA-4.0)

![Susurluk ayranı](https://bogbdlvmjlzadqhxozxt.supabase.co/storage/v1/object/public/media/wikimedia/24/24207783be39791231687461f855f5886a9dd566b3de8c8f96e1cce815ae93ba/1280.webp)
*Susurluk ayranı (Mavigogun, CC-BY-SA-3.0)*

**Ayran**, [yoğurdun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yo%C4%9Furt) içine [su](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su) katılarak elde edilen bir tür içecek. [Türk mutfağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_mutfa%C4%9F%C4%B1)na ait olan en yaygın içeceklerdendir. [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye), [Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan), [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan), [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran), [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan), [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan) ve diğer bazı Balkan ülkeleriyle [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu) ve [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya) ([Türki Cumhuriyetler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_devletleri_listesi)) ülkelerinde yapılır.[^1] Ayran yapımında doğal nitelikli yağlı [koyun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koyun) yoğurdu yeğlenir. Bir ölçü yoğurda en çok bir buçuk ölçü su karıştırılır. Nadiren su yerine [süt](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCt) de katılabilir. Az ölçüde [tuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuz) da eklenebilir. [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)in geleneksel içeceği olan ayran, [Balkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) ve [Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asya) ülkelerinde de içilir.

Su ve yoğurttan oluşan ayran, [heterojen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Homojen_ve_heterojen_kar%C4%B1%C5%9F%C4%B1mlar) bir karışımdır.[^2]

## Tarihçe

MS 552-745 yılları arasında hüküm süren [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler), ekşiyen yoğurdun ekşiliğini azaltmak için üzerine su eklediler.[^3] Böylece tesadüfen ayran ortaya çıkmış oldu.

Ayran kelimesi, tarihte ilk defa [Divan-i Lugat-it Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk) eserinde "*sütten elde edilen bir içecek*" olarak tanımlanmıştır.[^4]

![Ayran, bakır maşrapa içerisinde servis edilirken.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Some_ayran_in_copper_cups.jpg/1280px-Some_ayran_in_copper_cups.jpg)
*Ayran, bakır maşrapa içerisinde servis edilirken. (bnhsu, CC-BY-SA-2.0)*

## Çeşitleri

### Susurluk Ayranı

Ayranın yapılışı yöresel farklılıklar göstermemekle birlikte çeşitleri açısından farklılık göstermektedir. [Susurluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Susurluk) ([Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir), Türkiye) yöresinde ufak bir elektrikli motorla ayran, kazandan çekilerek dar bir boru aracılığıyla yukarıdan hızlı bir şekilde tekrar kazana boşaltılır. Bu [devridaim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enerji) sürecinde ayranın yağı ayran üzerinde köpük oluşturur. Bu ayran [Susurluk ayranı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Susurluk_ayran%C4%B1) olarak bilinir.

Susurluk Ayranı [Türk Patent ve Marka Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Patent_ve_Marka_Kurumu) tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.[^5][^6]

### Yayık Ayranı

![Ukrayna'nın Dnipro kentinde Türk Ayranı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Ayran._Dnipro_%28cropped%29.jpg/1280px-Ayran._Dnipro_%28cropped%29.jpg)
*Ukrayna'nın Dnipro kentinde Türk Ayranı (Alex Blokha, CC-BY-SA-4.0)*

Türkiye'nin bazı doğu kesimlerinde ise karıştırma yöntemi ile [yayık ayranı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1k_ayran%C4%B1) elde edilir ki bu ayran bol köpüklü olur.

### Malatya Pirpirimli Acılı Ayran / Malatya Semizotlu Acılı Ayran

[Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya) Pirpirimli Acılı Ayran / Malatya [Semizotlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semizotu) Acılı Ayran 11.04.2022 tarihinde [Türk Patent ve Marka Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Patent_ve_Marka_Kurumu) tarafından [tescillenmiş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tescilli_marka) ve coğrafi işaret almıştır.[^7]

## Ayrıca bakınız

- [Susurluk ayranı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Susurluk_ayran%C4%B1)
- [Yayık ayranı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1k_ayran%C4%B1)
- [Süt ürünleri listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCt_%C3%BCr%C3%BCnleri_listesi)

[^1]: Heyhoe, Kate. The ABC's of Larousse Gastronomique. <http://www.globalgourmet.com/food/kgk/2002/0102/kgk011102.html>
[^2]: Ayran homojen mi yoksa heterojen midir ve neden?. <https://www.hurriyet.com.tr/egitim/ayran-homojen-mi-yoksa-heterojen-midir-ve-neden-42064747>
[^3]: Turkish News Weekly - Ayranı kim buldu?. <http://203.45.23.64/tnw/2009-03-18/full.pdf>
[^4]: Ayran kelimesi etimolojisi. <http://www.etimolojiturkce.com/kelime/ayran>
[^5]: https://www.ci.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38086 <https://www.ci.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38086{{Ölü>
[^6]: Arşivlenmiş kopya. <https://www.ci.gov.tr/Files/GeographicalSigns/238.pdf>
[^7]: Malatya Pirpirimli Acılı Ayran / Malatya Semizotlu Acılı Ayran. Türk Patent ve Marka Kurumu. <https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38608>
