# Ayrılık Çeşmesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayr%C4%B1l%C4%B1k_%C3%87e%C5%9Fmesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ayrılık Çeşmesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ayr%C4%B1l%C4%B1k_%C3%87e%C5%9Fmesi (CC-BY-SA-4.0) - **Görüntü:** Ayrılık Çeşmesi-1 (cropped).jpg - **Diğer ad:** Ahmed Ağa Çeşmesi - **Mimari tarz:** Klasik Osmanlı mimarisi - **Konum:** Kadıköy, İstanbul, Türkiye - **Yaptıran:** Gazanfer Ağa - **Tamamlanma:** 17. yüzyıl ![2018'de tamamlanan onarımda 3 yalak ortaya çıkarıldı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/20241125_Ayr%C4%B1l%C4%B1k_%C3%87e%C5%9Fmesi.jpg/1280px-20241125_Ayr%C4%B1l%C4%B1k_%C3%87e%C5%9Fmesi.jpg) *2018'de tamamlanan onarımda 3 yalak ortaya çıkarıldı. (Basak, CC0-1.0)* **Ayrılık Çeşmesi** (**Ahmed Ağa Çeşmesi** ve **Söğütlü Çeşme** olarak da bilinir), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Kadıköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1k%C3%B6y) ilçesi [Rasimpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rasimpa%C5%9Fa%2C_Kad%C4%B1k%C3%B6y) mahallesi sınırları içinde kalan tarihî bir meydan çeşmesidir. Geçmişte [surre alaylarının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Surre-i_H%C3%BCm%C3%A2y%C3%BBn), doğu yönüne sefere çıkan [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)nun ve kervanların uğurlandığı Haydarpaşa çayırının kıyısında idi. [Küfeki taşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCfeki_ta%C5%9F%C4%B1)ndan yapılmıştır. ## Konumu [Büyük Karacaahmet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacaahmet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın [İbrâhim Ağa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_A%C4%9Fa_Camii) civarındaki ucundadır. ## Geçmişi Çeşmenin inşa ediliği tarihine ilişkin kesin bir bilgi olmamakla birlikte 17. yüzyılın başında Kapı Ağası Gazanfer Ağa tarafından[^1] bir [namazgâh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Namazg%C3%A2h) ile birlikte yaptırıldığı sanılmaktadır. Sade bir yapı olan çeşme, İstanbul'un sosyal yaşamında önemli bir rol oynamıştır. Osmanlı ordusunun doğu yönünde sefere çıkarken toplanma ve uğurlanma yeri olan Haydarpaşa Çayırınının kıyısında bulunmakta idi. Ordu, ilk defa 1638'de [IV. Murat](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Murad)'ın [Bağdat Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_Seferi) sırasında Haydarpaşa Çayırı'nda devlet erkânı ve İstanbul halkı tarafından uğurlanmış ve buradan başlayan yol [Bağdat Caddesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_Caddesi) adını almıştı. Ayrılık Çeşmesi, ordunun sefere uğurlandığı Bağdat Caddesi'nin başlangıcı idi.[^2] Anadolu vilayetlerine tayin edilen paşaların görkemli uğurlama törenleri, hac ziyareti için [Topkapı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)'ndan yola çıkan surre alayları da buradan uğurlanırdı. Şehirden ayrılan kafileler son olarak buradan uğurlandığı ve uğurlayıcılar buradan ayrıldığı için çeşmeye, *Ayrılık Çeşmesi* denmiştir.[^3] Ayrılık Çeşmesi, adını alt başında bulunduğu ve içinde pek çok tarihî şahsiyetin mezarının yer aldığı [Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayr%C4%B1l%C4%B1k_%C3%87e%C5%9Fmesi_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na vermiştir.[^4] Mezarlık da adını [Ayrılıkçeşme Sokağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayr%C4%B1l%C4%B1k%C3%A7e%C5%9Fme_Soka%C4%9F%C4%B1)'na ve içinde bulunduğu semte vermiştir.[^5] [Marmaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marmaray) projesi ve [M4 hattı](https://turkipedia.org/tr/wiki/M4_%28%C4%B0stanbul_Metrosu%29) dâhilinde inşa edilen tren ve metro istasyonları da *Ayrılık Çeşmesi* olarak adlandırılıştır. ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8c/Ayr%C4%B1l%C4%B1k_%C3%87e%C5%9Fmesi.jpg) * (Ersinjeofizik, CC-BY-SA-4.0)* Çeşme, en son 1930'larda kullanıldı, 1940'larda toprağa gömüldü.[^6] 1980'li yıllarda yol seviyesi indiridi, böylece çeşme açığa çıkarıldı. ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Ayr%C4%B1l%C4%B1k_%C3%87e%C5%9Fmesi_Restore_%C3%87al%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1.jpg) * (Ersinjeofizik, CC-BY-SA-4.0)* ## Onarımlar Çeşme üzerindeki kitabelerden çeşmenin 1741 yılında Kapı Ağası Ahmet Ağa ve 1921-1922 yıllarında [5. Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Mehmed)'in torunu [Dürriye Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCrriye_Sultan) tarafından olmak üzere iki kez tamir ettirildiği öğrenilmektedir. 1980 yılında toprağa gömülü halde iken yol kotu seviyesine çıkarıldı.[^7] Bölgedeki metro çalışmaları sırasında yeniden kapsamlı bir tamir gördü. Kadıköy Belediyesi 2010 yılında çeşmenin [rölöve](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%B6l%C3%B6ve), [restitüsyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Restit%C3%BCsyon) ve [restorasyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Restorasyon) projelerini hazırlayıp çevresinde arkeolojik kazı yaptı. Marmaray çalışmaları sonucunda etrafında yapılan köprü, merdiven gibi tesislerin alt kotunda kalan ve yalakları tekrar kapanan çeşmenin yanındaki namazgâhın taş duvar kalıntıları ile toprak altında kalan üç yalak, kazılar ile ile gün ışığına çıkarıldı. Restorasyon, 2018'de tamamlandı. ## Ayrıca bakınız - [Kadıköy'deki çeşmeler listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1k%C3%B6y%27deki_%C3%A7e%C5%9Fmeler_listesi) [^1]: Haberler. 17 Nisan 2018. [^2]: Hasretin başlangıç noktası. Tarih Dergisi, Haziran 2016. [^3]: Eyice, Semavi. Ayrılık Çeşmesi. [^4]: Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı. [^5]: Atılgan, Arif. Ayrılık Çeşmesi Sokağı Kurtuldu mu ?. 5 Nisan 2016. [^6]: Atılgan, Arif. Ayrılıık Çeşmesi'nin 417 yılı. 22 Ekim 2017. [^7]: Arşivlenmiş kopya.