# Aydemir (roman)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Aydemir_(roman)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Aydemir (roman), https://tr.wikipedia.org/wiki/Aydemir_%28roman%29 (CC-BY-SA-4.0)

- **Yayınevi:** Kaknüs Yayınları
- **Kitap adı:** Aydemir
- **Yazarı:** Müfide Ferit Tek
- **Basım tarihi:** 2002
- **Dili:** Türkçe
- **Türü:** Roman
- **İsbn id:** 975669851-9

**Aydemir**, [Müfide Ferit Tek](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCfide_Ferit_Tek)'in 1918 yılında [Türk Kadını](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kad%C4%B1n%C4%B1_%28dergi%29) Mecmuası Halk Kitaphanesi tarafından yayımlanmış[^1] ütopik romanı.

[Roman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roman), Demir Bey'le Hazin'in [Türkçülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk) ideali çevresinde filizlenen aşkını konu eder.[^2] Hikâyenin bir boyutunda Demir'in Hazin'e duyduğu aşk varken diğer bir boyutunda ise milli bilinç yaymak için çıktığı Türkistan yolculuğu vardır.[^3]

Yazarın edebiyat tarihine geçmiş iki eserinden ilkidir (diğeri [Pervaneler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pervaneler_%28roman%29)) ve [Halide Edip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halide_Edib_Ad%C4%B1var)'in 1912'de yayımlanan [Yeni Turan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Turan) adlı romanından sonra [Türk edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_edebiyat%C4%B1)nın ikinci "[Turancı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turanc%C4%B1l%C4%B1k)" romanıdır Ütopya tarzında yazılmıştır. Rus esareti altında bulunan Doğu Türklerinin siyasi ve sosyal sorunlarını ele alır. Romanın ideal tipi Aydemir, kendi şahsi hayatını ve saadetini bir kenara iterek Türkler arasında [milliyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milliyet) duygusunu uyandırmak maksadıyla Rusya'nın nüfuzu altında yaşayan Türk bölgelerine gider. Orada Rusya'nın tahakkümü ve nüfuzu altında sömürülen ve ezilen Türkler arasında milliyet duygusunu uyandırılmasına çalışır.[^4]

[I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndan mağdur çıkan millete teselli olsun diye [Yusuf Akçura](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ak%C3%A7ura)'nın teşviki ile bu romanı yazan Müfide Ferit, kahramanını Yusuf Akçura'yı model alarak oluşturmuştur.[^5][^6] Eseri [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)'ta sürgün yıllarında kaleme alan Müfide Ferit, eşi [Ahmet Ferit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Ferit_Tek)'in, Ukrayna'nın merkezi [Kiev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiev)'e Başkonsolos olarak atanması üzerine onunla birlikte gittiği Kiev'de bulunduğu sırada roman yayımlanmıştır. [Türk Kadını](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kad%C4%B1n%C4%B1_%28dergi%29) mecmuasının yayınladığı ilk eserdir.[^7]

Roman, barındırdığı idealist kahraman tipi nedeniyle yayımlandığı dönemde Osmanlı aydınları tarafından heyecanla karşılanmış,[^8] Eser basıldıktan birkaç ay sonra 1919 yılı içinde [Şair Nedim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eair_Nedim_%28dergi%29), [Büyük Mecmua](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Mecmua), Türk Kadını, [Genç Kadın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gen%C3%A7_Kad%C4%B1n_%28dergi%29) gibi dergilerde eleştiriler ve eseri tanıtıcı yazılar yayınlanmıştır.[^9] Hatta romanda Aydemir'in Türkistan'daki öğrencilerinin isimlerinin önüne "*Aydemir*" adını eklemeleri gibi yazar [Şevket Süreyya Aydemir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_S%C3%BCreyya_Aydemir)'in bu romanın etkisiyle yayınlanışından 16 yıl sonra roman kahramanının adını kendisine soyadı olarak seçtiği söylenir.[^10]

[^1]: Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537. <https://www.academia.edu/3346277/Ulusun_Umudu_ve_Felaketi_Erkekler_Milliyet%C3%A7i_kad%C4%B1n_yazarlar%C4%B1n_romanlar%C4%B1nda_erkeklik_kurgular%C4%B1_1918-1951_2012_>
[^2]: Türkeş, A. Ömer. Muhafazakâr bir feminist. Radikal gazetesi 7 Şubat 2003. <http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=ktp&haberno=1748>
[^3]: Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537. <https://www.academia.edu/3346277/Ulusun_Umudu_ve_Felaketi_Erkekler_Milliyet%C3%A7i_kad%C4%B1n_yazarlar%C4%B1n_romanlar%C4%B1nda_erkeklik_kurgular%C4%B1_1918-1951_2012_>
[^4]: Kızıltaş, Emine. Türkçülük ve Feminizm (Milliyetçi Kadın Hareketi). www.academia.edu. <https://www.academia.edu/6819039/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk_ve_Feminizm>
[^5]: Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537. <https://www.academia.edu/3346277/Ulusun_Umudu_ve_Felaketi_Erkekler_Milliyet%C3%A7i_kad%C4%B1n_yazarlar%C4%B1n_romanlar%C4%B1nda_erkeklik_kurgular%C4%B1_1918-1951_2012_>
[^6]: Demircioglu, Cemal. Mufide Ferit Tek and Nationalism in Her Novels. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1998. <https://www.academia.edu/303195/M%C3%BCfide_Ferit_Tek_ve_Romanlar%C4%B1ndaki_Milliyet%C3%A7ilik>
[^7]: Demircioglu, Cemal. Mufide Ferit Tek and Nationalism in Her Novels. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1998. <https://www.academia.edu/303195/M%C3%BCfide_Ferit_Tek_ve_Romanlar%C4%B1ndaki_Milliyet%C3%A7ilik>
[^8]: Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537. <https://www.academia.edu/3346277/Ulusun_Umudu_ve_Felaketi_Erkekler_Milliyet%C3%A7i_kad%C4%B1n_yazarlar%C4%B1n_romanlar%C4%B1nda_erkeklik_kurgular%C4%B1_1918-1951_2012_>
[^9]: Demircioglu, Cemal. Mufide Ferit Tek and Nationalism in Her Novels. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 1998. <https://www.academia.edu/303195/M%C3%BCfide_Ferit_Tek_ve_Romanlar%C4%B1ndaki_Milliyet%C3%A7ilik>
[^10]: Sünbüloğlu, Nurseli Yeşim. Ulusun Umudu ve Felaketi Erkekler: Milliyetçi kadın yazarların romanlarında erkeklik kurguları (1918-1951). İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 509-537. <https://www.academia.edu/3346277/Ulusun_Umudu_ve_Felaketi_Erkekler_Milliyet%C3%A7i_kad%C4%B1n_yazarlar%C4%B1n_romanlar%C4%B1nda_erkeklik_kurgular%C4%B1_1918-1951_2012_>
