# Ayaz Ğıylecev > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayaz_%C4%9E%C4%B1ylecev > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ayaz Ğıylecev, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ayaz_%C4%9E%C4%B1ylecev (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum tarihi:** 17 Ocak 1928 - **Doğum yeri:** Tataristan - **Ölüm yeri:** Kazan, Tataristan - **Meslek:** Yazar - **Dil:** Tatarca - **Vatandaşlık:** SSCB - **Dönem:** Çağdaş Tatar Edebiyatı - **Tür:** Yazar - **Önemli eser:** Bir Avuç Toprak **Ayaz Ğıylecev** (17 Ocak 1928; Sarman, [Tataristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tataristan_%C3%96zerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti) - 13 Mart 2002 [Kazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan%2C_Tataristan), Tataristan),[^1] [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar) yazar, dramaturg, eleştirmen, fıkra yazarı ve fikir adamıdır. [Modern Tatar edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatar_edebiyat%C4%B1)nın önemli yazarlarından biridir.[^2] [Stalin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Josef_Stalin) döneminde beş yıl kadar cezaevi ve çalışma kamplarında geçiren yazar, serbest kaldıktan sonra köy edebiyatı akımını temsil eden eserler verdi.[^3] Özellikle roman ve uzun hikâye türünde eserleri ile tanınmıştır. *Bir Avuç Toprak (1962),* en önemli eseri kabul edilir.[^4] ## Hayatı 1928 yılında [Tataristan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tataristan_%C3%96zerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti)’nin Sarman İlçesi'nin Çukmalı Köyü’nde doğdu. Babası bir öğretmendi.[^5] 1945 yılında üniversiteyi kazandı fakat dönemin politik olayları ve kaotik ortam nedeniyle ilk yılında bırakıp köyüne döndü.[^6] Bir süre [Sovyetler Birliği gençlik yapılanmasında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Komsomol) (komsomol) bölüm şefliği yaptı. 1948 yılında [Kazan Devlet Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan_Federal_%C3%9Cniversitesi)'nin [Tatar Dili ve Edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarca) Fakültesini kazandı. Edebiyata öğrencilik yıllarında başladı. Ancak üniversite eğitimi sırasında iken Sovyet iktidarına karşı propaganda yürütmekle suçlandı ve 22 Mart 1950'de tutuklandı.[^7] Sovyet kamplarında yedi yıl cezaya çarptırıldı; 1951 başlarından 1955 Ağustos'una kadar [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan)'ın türlü kamplarında, kerpiç fabrikasında çamur karıcı, inşaatlarda taşçı, beton dökücü ve usta olarak çalıştı. 1997 yılında yayımlanan *“Haydi, Dua Edelim!*” adlı romanında, hapishane yıllarını bir “okul” olarak değerlendirdi.[^8] [Stalin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Josef_Stalin)’in ölümünden sonra çıkarılan af sayesinde serbest kaldı ve 1955 sonbaharında [Kazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan%2C_Tataristan)'a döndü, üniversite eğitimini tamamladı.[^9] Üniversite eğitiminin ardından çeşitli yayınlarda çalışan Ğıylecev, 1962 yılında *Bir Avuç Toprak* adlı romanını yayımladı. 1964 yılında *Bir Avuç Toprak* Rusça olarak [SSCB](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) genelinde yayımlandı. Her ne kadar hayat öyküleri örtüşmese de yazar, kendisin tanıyanlara bu romanının kahramanı olan Bibinur adlı köylü kadın için " *Bibinur benim*" demiştir.[^10] Ğıylecev, hayatı boyunca üç düzineye yakın piyesin yanı sıra hikaye ve romanlar yazdı;[^11] daha çok romancılığı ile tanındı.[^12] Eserlerini Tatar kültürü, tarihi ve folkloru ile besleyen yazar, millet bilincini canlı tutmak için tutmak için köy romanları yazdı. Çünkü köyler, homojen Tatar nüfusun yaşadığı, kendi kültürlerinin yaşattıkları mekanlardı.[^13] Yazar, birçok ödüle değer görüldü. 1979 yılında yayımlanan "*Comga Kön, Kiç Bilen*" (Cuma Günü, Akşam) romanından ötürü Abdullah Tukay Devlet Ödülü'nü kazandı. Geçmişi ile yüzleşmek üzere gençlik yıllarını çalışma kamplarında geçirdiği Kazakistan'a 1989 yılında yeniden gitti.[^14] Stalin Dönemi’nde yaşanan zulmü unutturmamak üzere yaşanmışlıkları kitaplarına taşıdı. 2002 yılında öldü.[^15] ## Ödülleri ve unvanları - 1964 yılında “Bir Avuç Toprak” romanı [SSCB](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) genelinde Rusça yayınlandı ve “[Drujba Narodov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Drujba_Narodov)” dergisinin özel ödülüne layık görüldü. - 1978 yılında “Tataristan’ın Emektar Sanat Adamı” ödülü - 1983 yılında “Cuma Günü, Akşam...", "Bir Avuç Toprak", "Horoz Çıkmış Çite" eserleri için Tataristan Cumhuriyeti'nin “[Ğabdulla Tukay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_Tukay) Devlet Ödülü” - 1985 yılında “Rusya Federasyonu’nun “Emektar Sanat Adamı” ödülü - 1987 yılında "Cuma günü, akşam..." eserinin Rusça çevirisi ile SSCB'nin “Maksim Gorki Devlet ödülü” - 1993 yılında Tataristan Cumhuriyeti'nin ‘Halk Yazarı” unvanı - 1995 yılında edebiyat ve sanat dalındaki hizmetleri için “Gayaz İshaki Ödülü”[^16] ## Kitapları - Bir Avuç Toprak (Öç arşın cir), 1962 - Cuma Günü, Akşam... (Comğa kön, kiç bilen...), 1979 - Yara ## Ayrıca bakınız - [Galimcan İbrahimov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alimcan_%C4%B0brahimov) - [Ayaz İshaki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayaz_%C4%B0shaki) - [Nurihan Fettah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nurihan_Fettah) [^1]: Ayaz Gıylecev. [^2]: Şener, Ayşe. Tatar Yazar Ayaz Gıylecev'in Cuma Günü Akşam Romanında Gelenek ve Kültür. Paradigma Akademi, Kasım 2019. [^3]: Çekiç, Abdülkadir. Tatar Yazar Ayaz Gıylecev'in Düşünce ve Sanat Dünyası. TURAN-SAM Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergisi. [^4]: A.Ş, Kidega Elektronik Tic ve Yayıncılık. Bir Avuç Toprak & Ayaz Gıylecev – Konusu ve Fiyatı – Mart 2013. [^5]: Ayaz Gıylecev. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 3 Temmuz 2019. [^6]: Ayaz Gıylecev. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 3 Temmuz 2019. [^7]: Mosta, Rafail. Repressiya Kurbanı Tatar Yazarları. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 1997. [^8]: Kurban, Roza. Zulmün Gizlenen İzleri. Kırım Haber Ajansı, 9 Ağustos 2018. [^9]: Mosta, Rafail. Repressiya Kurbanı Tatar Yazarları. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 1997. [^10]: Çekiç, Abdülkadir. Tatar Yazar Ayaz Gıylecev'in Düşünce ve Sanat Dünyası. TURAN-SAM Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergisi. [^11]: Mosta, Rafail. Repressiya Kurbanı Tatar Yazarları. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 1997. [^12]: Ayaz Gıylecev. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 3 Temmuz 2019. [^13]: Şener, Ayşe. Tatar Yazar Ayaz Gıylecev'in Cuma Günü Akşam Romanında Gelenek ve Kültür. Paradigma Akademi, Kasım 2019. [^14]: Kurban, Roza. Zulmün Gizlenen İzleri. Kırım Haber Ajansı, 9 Ağustos 2018. [^15]: Ayaz Gıylecev. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 3 Temmuz 2019. [^16]: Ayaz Gıylecev. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 3 Temmuz 2019.