# Avarca > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarca > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Avarca, https://tr.wikipedia.org/wiki/Avarca (CC-BY-SA-4.0) - **Dilin adı:** Avarca - **Kendi dilindeki adı:** магӀарул мацӀ, авар мацӀ - **Telaffuz:** maharul macʼ, awar macʼ - **Ülkeler (ülke):** Rusya - **Bölge:** Dağıstan - **Etnisite:** Kafkasya Avarları - **Konuşanlar:** 815,000 - **Dönem:** 2010 - **Aile rengi:** Kafkas - **Aile:** Kuzeydoğu Kafkas dilleri; Dağıstan dilleri; Avar-Andi dilleri - **Alfabe:** Kiril alfabesi - **Ulus:** Dağıstan - **İso:** av; ava - **Lc:** ava; oav - **Ld:** Modern Avarca; büyük Avarca **Avarca** (Avarca: магӀарул мацӀ; çeviri: *dağlı dili*), çoğunluğu [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan)'da yaşayan ve [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) olan [Avarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarlar_%28Kafkasya_halk%C4%B1%29)ın konuştuğu bir [Kuzeydoğu Kafkas dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzeydo%C4%9Fu_Kafkas_dilleri).[^1] Avarca, bu aile içerisinde [Dağıstan dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan_dilleri)nin [Avar-Andi-Tsez dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avar-Andi_dilleri) koluna mensuptur.[^2] [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) ile yazılır. ## Coğrafî dağılım Resmî dil olduğu tek yer [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) içindeki [Dağıstan Özerk Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan)'dir. Dağıstan'daki Avarların çoğunluğu dağlık kesimlerde yaşar. Bir bölümü ovalık kesimlere (Buynakskiy, Hasav'yurtovskiy ve diğer bölgeler) yerleşmiştir. [Çeçenya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C3%A7enistan), [Kalmıkya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalmukya) ve [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın diğer bölgelerinde, [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)’da (Kah, Balaken ve Zakatala rayonları da içinde olmak üzere) toplam yaklaşık 180.000 kişi, [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan)'da (Kvareli Avarları) yaşayan 20.000 kişi vardır. 2007 yılı tahmini verilerine göre [Avarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarlar)ın nüfusu; 840.000’i [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan)’da olmak üzere [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)’da 1.050.000'in üzerindedir. Bu rakama Rusya dışındaki diğer eski Sovyet cumhuriyetlerindeki 300.000 Avar'ı eklersek, eski Sovyet toprakları üzerinde sayılarının 1.350.000'i bulmaktadır. Ayrıca çoğunluğu [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de olmak üzere çeşitli (Suriye, Ürdün, Irak, Mısır, Suudi Arabistan, Lübnan, ABD, Almanya, Fransa vb.) ülkelerde toplam 180.000 ile 200.000 kadar Avar yaşadığı tahmin edilmektedir. ## Yazı ![Gürcü alfabesinin Asomtavruli karakteriyle Avarca yazılmış bir haçtaşı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/Image_Avar_Kreuz.jpg) *Gürcü alfabesinin Asomtavruli karakteriyle Avarca yazılmış bir haçtaşı (Maginhard Avars, public-domain)* ![Avar alfabesinin yıllara göre değişimi (1928—1937)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b2/Avar_alphabet28-37.jpg) *Avar alfabesinin yıllara göre değişimi (1928—1937) (Geoalex, public-domain)* Avar dili ilk kez [15. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._y%C3%BCzy%C4%B1l)da yazıya geçirildi. İlk kullanılan abece eski Gürcü yazı sistemiydi. Nitekim Gürcü alfabesinin Asomtavruli karakteriyle Avarca yazılmış bir [haçtaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kvacvari) günümüze ulaşmıştır. [17. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._y%C3%BCzy%C4%B1l)dan itibaren bugün hâlâ konuşanlar tarafından bilinen Avarcaya uyarlanmış [Arap alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_harfleri)ne geçilmişse de 1928 yılında [Latin alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_harfleri) kabul edilmiştir. [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nin getirdiği zorunluluk ile 1938 yılında [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi)ne geçilmiş ve hâlâ kullanılmaktadır. Dilin yazın düzenini oluştururken mevcut Kiril alfabesine bir de fazladan harf eklenmiştir. Eklenen (Ӏ) harfi ([Paloçka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%D3%80)) birçok bilgisayar tarafından doğru gösterilmediği için bu harfin yerine sık sık Latin alfabesindeki (*I*) harfi de kullanılır. Bu harfin büyük ya da küçük harf düzeninde bir farkı yoktur, daima aynı yazılır. Avar dili genellikle [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) ile yazılır. Alfabenin harfleri ([IPA](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uluslararas%C4%B1_Fonetik_Alfabe)'ya uygun telaffuz ile) şöyledir:[^3] [^1]: http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ava Ethnologue report for Avar [^2]: Glottolog 4.2.1 - Avar. [^3]: Avar alfabesi ile ilgili Omniglot, dil ve fonetik.