# Aras Han Muharebesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Aras_Han_Muharebesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Aras Han Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Aras_Han_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Secaatname_0057_%28cropped%29.jpg)
* (Dal Mehmed Çelebi (Asafi), public-domain)*

- **Çatışma:** Aras Han Muharebesi
- **Parçası:** 1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı
- **Tarih:** 9-11 Kasım 1578
- **Yer:** Şamahı
- **Bölge:** Azerbaycan
- **Sebep:** Safevîlerin Şirvan'a doğru ilerleyen Osmanlı ordusunu durdurmak istemesi
- **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi
- **Savaşan:** Osmanlı Devleti; Safevî Devleti
- **Komutan:** Özdemiroğlu Osman Paşa; Adil Giray; Aras Han; Dede Han; Erdoğdu Han; İmam Kulu Han; Seyyid Mir Sultan
- **Güç:** 10.000 asker; 16.000 Kırım atlısı (3. gün); 30.000 asker
- **Kayıp:** 2.000 ölü, 2.000 yaralı; 10.000 ölü, 10.000 yaralı, 5.000 esir

**Aras Han Muharebesi** ya da **Birinci Şamahı Muharebesi**, [1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29)'nda evre, [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı birliğinin 9-11 Kasım 1578 tarihlerinde [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1) Hâkimi [Aras Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aras_Han) komutasındaki [Safevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ordusuna karşı büyük bir zaferiyle sonuçlanan askerî çarpışma.

## Muharebe öncesi

[Lala Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_Mustafa_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusunun [Tokmak Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokmak_Han) komutasındaki [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ordusuna karşı 9 Ağustos 1578'de kazandığı zaferin ardından [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan), 9 Eylül 1578'de [Türkmen Emir Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmen_Emir_Han) komutasındaki ikinci bir [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ordusuna karşı [Koyungeçidi Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koyunge%C3%A7idi_Muharebesi)'nde kazandığı zaferin ardından ise [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan)'ın büyük bölümü Osmanlı topraklarına katılmıştı.

[Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan) ve [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1) Hâkimi [Aras Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aras_Han) ise, başlangıçta Osmanlı ordusuna mukavemet etmeyi düşündüyse de, Şirvan'daki [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) halkın ayaklanması üzerine iki ateş arasında kalmamak için askeriyle birlikte [Karabağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaba%C4%9F) bölgesine çekildi.

Osmanlılar ise [Ereş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ere%C5%9F) kentinde bir kale inşasına başladı ve komşu bölgelerde güvenliği sağladı. *Şark Serdarı* [Lala Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_Mustafa_Pa%C5%9Fa), [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan)'ın yönetimini *Şirvan Serdarı* unvanı ve vezirlik payesiyle [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa)'ya, [Ereş Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ere%C5%9F_Eyaleti)ni de [Saruhan Sancakbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1) [Kaytas Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaytas_Pa%C5%9Fa)'e verdikten sonra iki komutanın da emrine birlikler vererek ana Osmanlı ordusuyla birlikte kışlamak üzere [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis) üzerinden [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'a çekildi.

Osmanlı ordusu tarihindeki en başarılı askerî harekâtlarından birini gerçekleştirerek [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'dan [Hazar Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Denizi) kıyısında [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC)-[Derbent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derbent) arasındaki bölgeye kadar uzanan bir hattı ele geçirmiş, ancak ordunun [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'a çekilmesiyle bu ince hat güneyden [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in karşı taarruzlarına da açık kaldı.

[Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa), ana Osmanlı ordusunun çekilmesinin ardından keşif ve zahire tedariki için çevre bölgelere birkaç akın hareketi yaptırınca [Aras Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aras_Han) komutasındaki Safevî ordusunun [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'nın yaklaşık 150 km güneyindeki [Salyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salyan) kentinde toplandığını haber aldı ve [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'yı savunmak için tahkim etmeye başladı ve [Ereş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ere%C5%9F)'e takviye gönderdi. [Aras Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aras_Han) ordusuyla [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'ya yürürken, [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence) Hakimi [İmam Kulu Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mam_Kulu_Han) da [Kura Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kura_Nehri)'ni aşarak [Ereş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ere%C5%9F)'e yöneldi. Ereş Komutanı [Kaytas Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaytas_Pa%C5%9Fa) ise kaleye kapanıp savunma yapmak yerine elindeki ufak kuvvetle hücum edince yenilgiye uğradı. Aynı sürede [Aras Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aras_Han)'ın ordusu da [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'ya ulaşarak kentin güneyinde mevzilendi.

## Muharebe

İran kuvvetleri 9 Kasım 1578 günü Şamahı'nın karşısındaki tepelere yerleşerek muharebe düzeni aldı. Buna mukabil, Osmanlı birliği ise şehrin dışındaki mezarlığın yakınında mevzilendi. Osmanlıların merkezinde top ve tüfekle destekli [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler ve eyalet askerleri, kanatlarda ise sancak beyleri ve tâbi olan yerel beylerin askerleri bulunmaktaydı.

Muharebe öncü kuvvetlerin çarpışmasıyla başladı. Yeniçerilerin direnişine mukabil, Safevîler [Ali Kulu Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Kulu_Han)'ın komutasındaki korucular ve atlı askerlerle Osmanlı birliğinin gerisine sarkmaya çalıştı. Ancak, Özdemiroğlu Osman Paşa darbzenler ve tüfekli askerlerle bu birlikleri püskürttüğü gibi, Ali Kulu da bir top mermisi isabeti sonucu öldü.

Bu defa Safevî ordusu Osmanlı birliğini [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'nın dışına çıkarmak ve toplardan uzaklaştırmak amacıyla sahte bir [ricat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ricat) icra ettilerse de, şiddetli çarpışmalar akşama kadar sürdü ve taraflar çarpışmalara ara verdi.

10 Kasım 1578 günü Osmanlı birliğinin sağ kanadına [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan) Hâkimi Şemhal Han, Sincar Beyi Budak Bey ve sol ulufecilerbaşı Hürrem Ağa, sol kanadına da tâbi [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan) beyleri komuta ederken çatışmalar gün boyu sürdü. Aynı gün ise, [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [kalgay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalgay)ı [Adil Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adil_Giray)'ın Tatar askeriyle birlikte yardıma geldiği haberi ulaştı. Akşam çarpışmalara yine ara verildi.

11 Kasım günü sabah saatlerinden itibaren başlayan çatışmalarda [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lerin hücumları etkili olmaya başladı ve ikindiye doğru [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'ya yönelik [Safevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) hücumları etkisini yitirdi. Tam bu sırada [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) öncüleri çarpışmaya girdi. Ardından ise Kırım askerlerinin tamamı muharebeye girdi ve ikiye ayrılarak Osmanlı birliğinin sağ ve sol kanatlarına yerleşti. Osmanlı birliğinin merkezinin top ve tüfek desteğiyle hücuma geçmesiyle Safevî ordusu ağır kayıplar vererek bozgun halinde çekilmeye başladı.

## Muharebe sonrası

[Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler), [Çıldır](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C4%B1ld%C4%B1r_Muharebesi), [Koyungeçidi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koyunge%C3%A7idi_Muharebesi) ve Şamahı (Aras Han) muharebelerindeki yenilgilerine karşın, [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan) ve [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan)'ı geri alma mücadelesinden vazgeçmedi. [Aras Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aras_Han)'ın yenilgisinden kurtulan yaklaşık 10.000 asker [Karabağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaba%C4%9F) ve [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence) bölgesinde saldırı hazırlığı yapan [Mirza Hamza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirza_Hamza)'nın yanına ulaştı. Gerek [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'da mevzilenen [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) gerek yağma akınına çıkmış Kırım kuvvetlerinin konumu hakkında bilgi toplayan Mirza Hamza, [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in o zamana kadar topladığı en büyük kuvvet olan 80.000 kişilik bir orduyla [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'ya yürüdü ve 24 Kasım'da [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1)'yı kuşattı.[^1]

[^1]: "Habeşistan'dan Kafkasya'ya Bir Osmanlı Paşası: Özdemiroğlu Osman Paşa", Çetin Sungur, Hacettepe Üniversitesi, Ankara (2012), s.76