# Arabi Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Arabi_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Arabi Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Arabi_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/05/Arabi_%281906%29_-_TIMEA.jpg)
* (CC-BY-SA-2.5)*

- **Doğum tarihi:** 1841
- **Ölüm tarihi:** 21 Eylül 1911
- **Ölüm yeri:** Kahire
- **Milliyet:** Mısırlı
- **Alma mater:** El-Ezher Üniversitesi

**Arabi Paşa** ya da **Urabi Paşa** olarak da bilinir, tam adı **Ahmed Arabi Paşa el-Mısri** (**d.** 1841 - **ö.** 21 Eylül 1911), [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)lı [milliyetçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milliyet%C3%A7ilik) [önder](https://turkipedia.org/tr/wiki/Liderlik). Aydınların, subayların ve Mısır köylü halkının yabancı denetiminden duyduğu hoşnutsuzluğu dile getiren [toplum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toplum)sal ve [siyasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyaset) hareketin başında yer almıştır.

![Arabi Paşa (1882)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Ahmed_Orabi_1882.png)
*Arabi Paşa (1882) (public-domain)*

Bir köylü ailesinden gelen Arabi, [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'nun o dönemdeki öncü [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)i bilim kurumu olan [El-Ezher Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-Ezher_%C3%9Cniversitesi)'nde öğrenim gördü. Orduya girdikten sonra, [1875-1876 Mısır-Etiyopya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1875-1876_M%C4%B1s%C4%B1r-Etiyopya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında levazım subayı olarak görev yaptı ve albaylığa kadar yükseldi. 1879'da subayların [Hıdiv İsmail Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Pa%C5%9Fa)'ya karşı düzenlediği ayaklanmaya katıldı. Daha ordudaki ilk yıllarında, üst kademeleri tekelinde tutan [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kökenli subayları tasfiye etmek amacıyla kurulan gizli bir derneğe katıldı; 1881'de bu amaçla bir ayaklanma başlattı. Ertesi yıl, [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)lı devletlerin müdahalesi ve Mısır Meclisinin bütçe denetimiyle ilgili yetkileri konusunda çıkan anlaşmazlık üzerine [Mahmud Sami el-Barudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Sami_el-Barud%C3%AE) başkanlığında kurulan milliyetçi hükûmette savaş bakanı oldu. Mısır Mısırlılarındır (*Mısr li'l-Mısriyin*) sloganı, Arabi'yi ulusal bir kahraman haline getirdi. Arabi'nin saygınlığının artmasından endişelenen [Hıdiv Tevfik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Pa%C5%9Fa)'nın yardım isteği üzerine, Fransızlar ve Britanyalılar [İskenderiye Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye_K%C3%B6rfezi)nde hemen bir deniz tatbikatına giriştiler. [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'de ayaklanmalar baş gösterdi. Britanyalı donanması kenti bombalayınca (Temmuz 1882), Arabi, Mısır ordusunun başkomutanı olarak direnişin başına geçti ve hidivi hain ilan etti. Ama Sir [Garnet Wolseley](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garnet_Wolseley) komutasında [İsmailiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smailiye)'de karaya çıkan İngiliz askerleri tarafından [Et-Tellü'l-Kebir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tel-el_Kebir_Sava%C5%9F%C4%B1)'de bozguna uğratıldı (13 Eylül 1882). Tutuklanarak Divan-ı Harpte yargılandı ve [ölüm cezası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BCm_cezas%C4%B1)na mahkûm edildi. Britanyalıların araya girmesiyle cezası [Seylan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sri_Lanka)'da sürgüne çevrildi. 1901'de Mısır'a geri dönmesine izin verildi. 1911 yılında [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de öldü.

## Ayrıca bakınız

- [Arabi Paşa Ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arabi_Pa%C5%9Fa_Ayaklanmas%C4%B1)