# Ara Sarafyan
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ara_Sarafyan
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Ara Sarafyan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ara_Sarafyan (CC-BY-SA-4.0)
* (Jwslubbock, CC-BY-SA-4.0)*
- **Doğum yeri:** Kıbrıs
- **Milliyet:** Britanyalı
- **Alma mater:** Michigan Üniversitesi
**Ara Sarafyan** (Արա Սարաֆեան, d. 1961), [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) kökenli [Britanyalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k) bir tarihçidir. Sarafyan, modern [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan) çalışmaları ile bölgesel çalışmalar üzerine araştırmalar yürütüp bu araştırmaları destekleyen ve bu alanlarda kitaplar yayınlayan [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra) merkezli [Gomidas Enstitüsü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gomidas_Enstit%C3%BCs%C3%BC)nün kurucu yöneticisidir.[^1]
## Erken yaşam
Sarafyan, 1961 yılının temmuz ayında [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'ta doğdu.[^2] 1974 yılında [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra)'da tatildelerken Sarafyan ve ailesi, [Türk ordusunun Kuzey Kıbrıs'ı işgal etmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s_Harek%C3%A2t%C4%B1) sebebiyle mülteci durumuna düştüler. Daha sonra Sarafyan, [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) [devletinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) [Ermeni Soykırımı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_K%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1)'nı [reddine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Soyk%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1%27n%C4%B1n_reddi) muhalefet edebilmek amacıyla [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) öğrenmeye karar verdi ve Türk dili üzerinde çalışmak için [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya başvuru yaptı.[^3] [Türk Eğitim Bakanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_E%C4%9Fitim_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28T%C3%BCrkiye%29) bu başvuruyu reddetse de Sarafyan, yine de Türkçe eğitimi aldı ve bu eğitimin masraflarını da İngilizce öğretmenliği yaparak karşıladı. [*New Yorker*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_New_Yorker)da yayınlanan bir profiline göre Sarafyan'ın "Türkiye'ye gelmesi, onu beklenmedik bir yönde değiştirdi. Türk vatandaşlarını tanımak, yüksek eğitim, olgunluk ve değişen Türkiye siyasetinin birleşik etkisi; gençlik yıllarındaki nefret duygusunu ortadan kaldırdı ve onu uzlaşma fırsatları aramaya yöneltti."[^4] Sarafyan, [ABD](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri)'nin [Ann Arbor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ann_Arbor) şehrinde bulunan [Michigan Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Michigan_%C3%9Cniversitesi)ne girdi ve [Ronald Grigor Suny](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ronald_Grigor_Suny)'nin öğretmenliği altında [Master of Arts](https://turkipedia.org/tr/wiki/Master_of_Arts) derecesini aldı.[^5][^6]
## Gomidas Enstitüsü
Sarafyan, 1992 yılında Michigan Üniversitesi bünyesinde hâlen yürütücü direktörlüğünü yapmakta olduğu [Gomidas Enstitüsü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gomidas_Enstit%C3%BCs%C3%BC)nün kurucuları arasında yer aldı.[^7][^8] Gomidas Enstitüsünün merkezi şu anda Londra'da bulunmaktadır.[^9] Enstitünün yayınları arasında, Ermeni Soykırımı'yla ilgili Ermenice metinlerin İngilizce çevirileri bulunmaktadır.[^10] Yıllık *Ermeni Forumu*nu yayınlayan bu enstitü, [Talât Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talat_Pa%C5%9Fa)'nın Ermeni Soykırımı'yla ilgili raporunun[^11] yanı sıra ilk olarak 1916'da Britanyalı tarihçiler Lord [James Bryce](https://turkipedia.org/tr/wiki/James_Bryce) ve [Arnold J. Toynbee](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnold_Joseph_Toynbee) tarafından yayınlanan ve yaygınca [*Mavi Kitap*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mavi_Kitap_%28Bryce_ve_Toynbee_kitab%C4%B1%29) olarak bilinen *The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915-1916* (Osmanlı İmparatorluğu'nda Ermenilere Yönelik Muamele, 1915-1916) kitabının eleştirel bir basımını[^12] ve Türkçe çevirisini yayınladı. Ayrıca Gomidas Enstitüsü, [ABD'nin eski Ermenistan Büyükelçisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri%27nin_Ermenistan_B%C3%BCy%C3%BCkel%C3%A7isi) [John Marshall Evans](https://turkipedia.org/tr/wiki/John_Marshall_Evans)'ın hatıratını da yayınladı ve [Hrant Dink Vakfı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hrant_Dink) ile iş birliği yaptı.[^13]
## Araştırmalar
Sarafyan, 1990'larda [Hilmar Kaiser](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hilmar_Kaiser) ile beraber Türkiye'nin [Osmanlı Arşivi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fivi)'nde araştırmalar yürüttü.[^14]
Şubat 2007'de Sarafyan, dönemin [Türk Tarih Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Tarih_Kurumu) Başkanı [Yusuf Halaçoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Hala%C3%A7o%C4%9Flu)'nun ortak bir proje yürütme teklifini kabul etti.[^15] Sarafyan, Halaçoğlu'ya [tehcir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tehcir_Kanunu) sırasında "[Harput](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elaz%C4%B1%C4%9F) Ovası'nda ne yaşandığı" ve "ne kadar insanın öldüğü" ile ilgili ortak bir vaka incelemesi yapmayı önerdi.[^16][^17]
Bir ay sonra Halaçoğlu, Sarafyan'ın çalışmayı yürütmekten vazgeçtiğini duyurdu ve Sarafyan'ın "enstitünün [Ermeni Devrimci Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Devrimci_Federasyonu) Taşnak'ın arşivlerini incelemeye yönelik girişimlerinden rahatsız olduğunu" ekledi.[^18] Bir röportajda Sarafyan, Halaçoğlu'nun açıklamasının doğru olmadığını ve kendisinin böyle bir şey söylemediğini belirtti. Sarafyan'a göre ortak çalışma, Halaçoğlu'nun "ilk etapta ortak vaka incelemesinin temelini oluşturacağını söylediği ilgili kayıtların erişilemez olduğunu söylemesi sebebiyle sonlandı".[^19] Halaçoğlu'nun arşiv kayıtlarını esirgemesi ve projeden çekilmesi, dönemin Türk basınında eleştiriyle karşılandı.[^20]
[*The Nation*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_Nation) dergisi, Sarafyan'ı "İngiliz dilindeki soykırım (Ermeni Soykırımı) tarihinin önde gelen otoritesi" olarak tanımladı.[^21] Sarafyan iki bağımsız belgesel projesine konu oldu: Gagik Karagheuzian'ın 2009 yapımı [*The Blue Book, Political Truth or Historical Fact*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_Blue_Book%2C_Political_Truth_or_Historical_Fact) (Mavi Kitap, Siyasal Doğruluk veya Tarihsel Gerçeklik) filmi, Sarafyan'ın *Mavi Kitap* üzerindeki çalışmalarına odaklandı.[^22] John Lubbock'un 2015 yapımı [*100 Years Later*](https://turkipedia.org/tr/wiki/100_Years_Later) (100 Yıl Sonra) filmi ise, Sarafyan'ın Ermeni Soykırımı'nın 100. yılına yaklaşan günlerde Türkiye'deki [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte yaptığı çalışmaları konu aldı.[^23][^24]
[^1]: Home. Gomidas Institute.
[^2]: Khatchadourian, Raffi. A Century of Silence. The New Yorker, 5 Ocak 2015.
[^3]: Shakarian, Pietro A.. An Interview with Ara Sarafian. The Abovyan Group, 31 Mart 2015.
[^4]: Khatchadourian, Raffi. A Century of Silence. The New Yorker, 5 Ocak 2015.
[^5]: Maroot, Matthew. Sarafian Speaks on Kharpert Massacres. California State University, Fresno, December 1997.
[^6]: Lima, Vincent. The Next 1.5 Million: A Panel Discussion on Armenian Studies in the United States. Gomidas Institute, 7 Ocak 2008, s. 95-101.
[^7]: Home. Gomidas Institute.
[^8]: Shakarian, Pietro A.. An Interview with Ara Sarafian. The Abovyan Group, 31 Mart 2015.
[^9]: Khatchadourian, Raffi. A Century of Silence. The New Yorker, 5 Ocak 2015.
[^10]: Tataryan, Hakop. Ara Sarafian Discusses Genocide Memoir To the Desert. California State University, Fresno, October 2003.
[^11]: Talaat Pasha's Report on the Armenian genocide. Gomidas Institute, 2011.
[^12]: The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915-1916: Documents Presented to Viscount Grey of Falloden by Viscount Bryce. Taderon Press (Gomidas Institute), 2000.
[^13]: Gomidas Institute Publications: Hrant Dink Foundation Books / Hrant Dink Vakfi Kitaplar.
[^14]: Sarafian, Ara. The Ottoman Archives Debate and the Armenian genocide. Armenian Forum, Bahar 1999, s. 35-44.
[^15]: Gomidas Institute Offer to Historians in Turkey: "Let's Undertake a Case Study of the Events of 1915".
[^16]: Guvenc, Duygu. Turkish and Armenian historians are meeting at last. Turkish Daily News, 22 Şubat 2007.
[^17]: Armenian historian accepted suggestion of Turkish counterpart on joint work. PanARMENIAN.Net, 22 Şubat 2007.
[^18]: TTK President Halaçoğlu responds to Sarafian's claims. Today's Zaman, 17 Mart 2007.
[^19]: Sarafian: Genocide deniers weaker today than ever. Armenian Reporter, 31 Mayıs 2008.
[^20]: Birand, Mehmet Ali. Why do we invite them in the first place?. Turkish Daily News, 14 Mart 2007.
[^21]: Shakarian, Pietro A.. The Armenian Genocide Finally Gets Its Due With the Film ‘The Promise’. The Nation, 13 Ekim 2016.
[^22]: Karagheuzian, Gagik. The Blue Book, Political Truth or Historical Fact. Vimeo, 2009.
[^23]: Lubbock, John. 100 Years Later. Vimeo, April 2016.
[^24]: 100 Years Later: Dealing with the Legacy of 1915. Massis Post, 10 Şubat 2016.