# Anzavur Ayaklanması > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Anzavur_Ayaklanmas%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Anzavur Ayaklanması, https://tr.wikipedia.org/wiki/Anzavur_Ayaklanmas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) - **Çatışma:** Ahmet Anzavur Ayaklanması - **Parçası:** İç Cephe-Ayaklanmalar - **Tarih:** Birincisi: 1 Ekim 1919-25 Kasım 1919; İkincisi: 16 Şubat 1920-16 Nisan 1920; Üçüncüsü: 10 Mayıs 1920-22 Mayıs 1920 - **Yer:** Manyas, Susurluk, Gönen, Ulubat - **Sonuç:** Ayaklanma bastırıldı. - **Savaşan:** Kuva-i Seyyare; Kuva-i İnzibatiye - **Komutan:** Çerkez Ethem; Yarbay Rahmi Bey; Ahmet Anzavur - **Güç:** 1. Ayaklanma: ~400; 2. Ayaklanma:; 2000 piyade ve atlı, 4 top, 40 makineli tüfek ve; Demirci Efe: 600 atlı; 1. Ayaklanma: ~450; 2. Ayaklanma:; ~7500 isyancı; 1 Birleşik Krallık harp gemisi - **Kayıp:** 1. Ayaklanma: 8 ölü, 17 yaralı; 2. Ayaklanma: 11 ölü, 34 yaralı; 1. Ayaklanma: 20 ölü, 40 yaralı; 2. Ayaklanma: Yüksek **Ahmet Anzavur Ayaklanması** (ya da **Anzavur İsyanı**),[^1] [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'na karşı Anadolu'da düzenlenen ayaklanmalardan biridir. [İstanbul Hükümeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nce desteklenmiş olan Anzavur Ayaklanması'nın adı, ayaklanmaya önderlik eden [Anzavur Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anzavur_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'ten gelir. Ahmet Anzavur'un önderliğinde çeşitli aralıklarla gelişen ayaklanmalar, esasen [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki direnişi kırmaya yönelen iç isyanlar arasında en önemlisi sayılabilir. Çünkü [Batı Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Bat%C4%B1_Cephesi)'nin oluşturulması ve [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) işgalinin durdurulmasının gecikmesine sebep olmuştur.[^2] ## Ayaklanmanın Nedenleri Birinci Anzavur isyanının nedenleri arasında [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k)'ın tahriklerinin rolü önde gelir. [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k) [Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi)'nden sonra hâkim vaziyete geldiği Boğazlar ve [Marmara Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marmara_Denizi)'ndeki mevcut durumunu korumak ve devam ettirmek, [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye)'yi buralara yaklaştırmamak ve burada bir tampon bölge meydana getirmek istiyordu.[^3] Ayaklanmaların başlıca sebepleri:[^4] - Boğazlardaki üstünlüğü korumak isteyen ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) ile [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya)'daki [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye)cilerin birleşmesine karşı olan Birleşik Krallık'ın kışkırtmaları. - [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k)'ın güdümündeki [Damad Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa)'nın yeniden sadrazam olmak ve [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye)cilerden intikam almak istemesi. - [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k)'ın ayaklanmanın işgalci [Yunanistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na karşı direnen millî kuvvetleri zayıf düşüreceğini umması. - Bazı [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye)cilerin yaptığı bir kısım hatalar. ## 1. Anzavur Ayaklanması [Sivas Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_Kongresi) sonrasında İstanbul Hükûmeti, [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye)cilerin dine ve halifeye karşı oldukları propagandasıyla halkı kışkırtıyordu. Eski bir jandarma subayı olan Anzavur Ahmet'i de Kuzey Ege ve Marmara bölgelerindeki direnişi kırmakla görevlendirdi. Anzavur Ahmet Eylül 1919'da Biga, Gönen ve Manyas'ta Kuvâ-yi Milliye karşıtı çalışmalara başladı. 1 Ekim 1919'da başlayan ayaklanmayla, 12 Kasım 1919'da silahlı adamlarıyla Susurluk'a girdi. Ama Kirmastı ([Mustafakemalpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafakemalpa%C5%9Fa)) yakınlarında [Çerkes Ethem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkez_Ethem) kuvvetlerine yenildi. ## 2. Anzavur Ayaklanması Anzavur Ahmet, Şubat 1920'de ikinci kez ayaklandı. Gâvur İmam adlı bir başka ayaklanmacının denetimindeki [Biga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biga)'yı üs edindi. Ardından [Gönen](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6nen%2C_Bal%C4%B1kesir), [Manyas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manyas), [Ulubat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uluabat%2C_Karacabey), [Susurluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Susurluk), [Bandırma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Band%C4%B1rma) ve [Karacabey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacabey)'i ele geçirdi. [Çerkes Ethem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkez_Ethem) ve [Danişmentli İsmail Efe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dani%C5%9Fmentli_%C4%B0smail_Efe) komutasındaki [Kuva-i Seyyare](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Seyy%C3%A2re) güçleri, zorlu bir savaşın ardından 16 Nisan 1920'de Anzavur Ahmet'in kuvvetlerini dağıttılar.[^5] Bunun üzerine 19 Nisan'da [Karabiga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karabiga%2C_Biga)'ya kaçan Anzavur oradan da bir Britanya gemisiyle [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmüştür. Böylece, [Batı Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Bat%C4%B1_Cephesi)'nin oluşturulmasını ve Yunan işgalinin durdurulmasını geciktiren Anzavur Ayaklanması Nisan ayı sonunda kesin olarak bastırılmış oldu. ## 3. Anzavur Ayaklanması [Süleyman Şefik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C5%9Eefik_S%C3%B6ylemezo%C4%9Flu) kendisine sonradan katılan Anzavur Ahmet ile anlaşmazlığa düşünce [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmüş ve Kuvayı İnzibatiye'nin başına Yarbay Senai geçmiştir. [Kuvayı İnzibatiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_%C4%B0nzib%C3%A2tiye)'nin bu dönemdeki amacı [Geyve](https://turkipedia.org/tr/wiki/Geyve) boğazını alarak [Eskişehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski%C5%9Fehir) istikametinin yolunu açmaktır. Bu amaçla top ve makineli tüfeklerle pekiştirilmiş 2.000 kişilik bir kuvvetle Geyve boğazına taarruza karar verilmiştir.[^6] Anzavur Ahmet'in komutası altında 15-16-17 Mayıs'ta saldırılar gerçekleştirilmiş, her defasında geri püskürtülen Anzavur Ahmet, [Adapazarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adapazar%C4%B1)'ndan ayrılarak [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmüştür.[^7] 23 Mayıs'ta yeniden temas edilen [Kuvayı İnzibatiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_%C4%B0nzib%C3%A2tiye) birlikleri ağır bir yenilgiye uğratılmış, 3 subay, 40 kadar er esir edilmiş, 4 topla 4 makineli tüfek ve çok sayıda malzeme ele geçirilmiş, [Sapanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sapanca) ve [Adapazarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adapazar%C4%B1) kurtarılmıştır.[^8] ## Ayrıca bakınız - [Hilafet Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_%C4%B0nzib%C3%A2tiye) [^1]: Atatürk, Mustafa Kemal. Nutuk. Akis Kitap, 1950. [^2]: Dr. Yunus Kobal: Milli Mücadelede İç Ayaklanmalar, Hacettepe Üniversitesi [^3]: Atatürk Araştırma Merkezi, Yrd. Doç. Dr. Orhan Hülagü: Anzavur İsyanı, Sayı 40, Cilt: XIV, Mart 1998 [^4]: Atatürk Araştırma Merkezi, Yrd. Doç. Dr. Orhan Hülagü: Anzavur İsyanı, Sayı 40, Cilt: XIV, Mart 1998 [^5]: Atatürk Araştırma Merkezi, Yrd. Doç. Dr. Orhan Hülagü: Anzavur İsyanı, Sayı 40, Cilt: XIV, Mart 1998 [^6]: Dr. Yunus Kobal: Milli Mücadelede İç Ayaklanmalar, Hacettepe Üniversitesi [^7]: Dr. Yunus Kobal: Milli Mücadelede İç Ayaklanmalar, Hacettepe Üniversitesi [^8]: Dr. Yunus Kobal: Milli Mücadelede İç Ayaklanmalar, Hacettepe Üniversitesi