# And (folklor) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/And_(folklor) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: And (folklor), https://tr.wikipedia.org/wiki/And_%28folklor%29 (CC-BY-SA-4.0) **And** veya **ant**, [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ve [Moğol halk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) kültüründe ve [inancında](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nan%C3%A7) [yemin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemin) demektir. [Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca)da **Anda** veya **Andgay** denir. ## Anlam ve içerik Yeminden dönmek büyük bir [günah](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCnah) ve [suç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su%C3%A7) olarak kabul edilir. [Söz](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6z)ün [kutsal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal) gücünden kaynaklanan bir [kavram](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavram)dır. Söz ile bildirdiği [davranış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Davran%C4%B1%C5%9F), [sonuç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sonu%C3%A7) veya [nesne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nesne) arasında bir farklılık olmadığı,[^1] sözün (ve adların) bir anlamda bunların [ruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruh)u olduğu, söz ile bunlar arasında cismi bir [bağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9F) olduğu düşüncesinin bir sonucudur. Söz vermek [deyim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deyim)i de sözün bir nesne gibi başkalarına verildiği düşüncesinin bir kalıntısıdır. And kavramı [insanlığın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nsanl%C4%B1k) ortak [algı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alg%C4%B1)larından birisidir ve yerine getirilmediğinde [insan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nsan)ın en azından onurunda bir eksilme meydana geleceğine, bazen de felaketlerle karşılaşılacağına ister [çağdaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fda%C5%9F), ister [ilksel](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lkel) hemen her toplumda inanılır. [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)-[Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) [kültür](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClt%C3%BCr)ünde önemli bir yer tutan [kan kardeş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kan_karde%C5%9F)liği de yine ant içilerek gerçekleştirilir ve kan kardeşi olmuş bu kişilere Antlı denir. [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) için [demir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demir) kutsaldır ve bu nedenle [kılıç](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7)la veya [bıçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C4%B1%C3%A7ak)la ant içilir.[^2] ## Antlı [Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca)da **Anda** veya **Andakar** denilir.[^3] Ant içerek kan kardeşi olmak demektir. Bir tasın içerisine koyulan [süt](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCt)e [bilek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilek)lerinde açılan [kesikten](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yara) [kan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kan) damlatarak içip kan kardeşi olunur. Türklerde ve Moğollarda ortak bir gelenektir. [Moğol mitolojisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_mitolojisi)nde “Anda Bars” denen ve [insan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nsan)larla kan kardeşi olmuş bir [Pars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pars) ongunu vardır. Anda'lık Türklerin en eski [gelenek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelenek)lerinden biridir. Andalar birbirlerini kardeşlerinden daha ileride korur, sayar ve kayırmaya çalışırlar. ## Tobadı **Tobadı** - [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler), [Çuvaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9Flar) ve [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_dilleri) [halk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halk) [inancında](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nan%C3%A7) [yemin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemin) sözüdür. **Tupata** olarak da söylenir. “Vallahi” veya “Billahi” gibi anlamlarda kullanılır. “Tobadı doğru söylüyorum” gibi... İskit ocak [tanrı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanr%C4%B1)sı Tabıtı'nın adıyla da bağlantılıdır. ## Etimoloji - **Ant/And:** (An) kökünden türemiştir. Söz verme, anlaşma anlamlarını içerir. [Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca) kökenlidir. An kökü Moğolca ve [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)de tutmak anlamını barındırır. Eski [Altayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altayca)da Anta, [Tunguz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunguz_halklar%C4%B1) ve [Mançu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Man%C3%A7ular) dillerinde de Anda biçimiyle yer alır. - **Tobadı:** (Top/Tob/Tab/Tap) kökünden türemiştir. Bu kök, Eski [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) ve [Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca)da diz, diz çökmek anlamı içerir. Hatta aynı anlam [Tunguz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunguz_halklar%C4%B1) ve [Mançu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Man%C3%A7ular) dillerinde de vardır. Kökeni tam olarak tespit etmek şu an için zor gözükmektedir. Toba (Tabgaç) şeklinde bilinen eski [Türk kavmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1)nin adını da çağrıştırmaktadır. Tapmak fiili ile de alakalıdır. Çuvaşçada Tob veya Tup sözcüğü evin ortası demektir. ## Dış bağlantılar - [Eski Türklerde Yemin](http://www.haybeci.com/makale-60-eski_turklerde_yemin.html) [^1]: Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Sayfa - 60) [^2]: Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi (Cilt-1, Sayfa 67) [^3]: Mongolian Dictionary, Andras Rajki, ("andgay").