# Anadolu mitolojisi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_mitolojisi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Anadolu mitolojisi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Anadolu_mitolojisi (CC-BY-SA-4.0)

**Anadolu din ve mitolojisi** [Hatti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatti), [Hitit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hitit_mitolojisi), [Luvi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Luviler), [Hurri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hurriler), [Asur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asur), [Urartu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urartular), [Lidya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lidya), [Frig](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frigler) gibi [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'nun antik halklarının yanı sıra kısmen [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ve [Yunanların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_mitolojisi) daha geç döneme ait inanç ve [söylence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Efsane)lerinden oluşmaktadır. [Çatalhöyük](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87atalh%C3%B6y%C3%BCk), tarımsal yerleşimden kent yerleşimine geçilen dünyanın en eski kenti kabul edilmektedir. Burada [ana tanrıça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ana_tanr%C4%B1%C3%A7a) heykellerinin yanında bulunan hayvan özellikle [boğa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fa) sembolleri, ana tanrıça kültünün yanı sıra erkek verimlilik sembollerinin de kullanıldığı [gök](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tengri) ve [savaş tanrısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava%C5%9F_tanr%C4%B1lar%C4%B1_listesi)nın boğa formunda sembolize edildiğini düşündürmektedir[^1]

![Yazılıkaya'da Yeraltı dünyasının 12 tanrısını betimleyen rölyef](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Yazilikaya_B_12erGruppe.jpg/1280px-Yazilikaya_B_12erGruppe.jpg)
*Yazılıkaya'da Yeraltı dünyasının 12 tanrısını betimleyen rölyef (Klaus-Peter Simon, CC-BY-3.0)*

## Eski Anadolu halkları

### Hattiler

[Hattiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hattiler) MÖ 2500-2000/1700 yıllarında [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da yaşamış bir uygarlık olup Hatti dininin temelleri [Taş devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9F_Devri)'ne dek uzanmaktadır.[^2] Hatti inancında yeryüzü ana tanrıça olarak kişileştirilmiştir. Hatti [pantheon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Panteon) bir boğa tarafından temsil edilen [fırtına tanrısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rt%C4%B1na_tanr%C4%B1s%C4%B1) [Taru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taru), bir [leopar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pars) tarafından temsil edilen [güneş tanrıçası](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCne%C5%9F_tanr%C4%B1s%C4%B1) [Furušemu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Furu%C5%A1emu) veya Wurunšemu ile diğer tanrıların yer almaktadır ki bunların çoğu [Hititler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hititler)ce ödünçlenmiştir.[^3] Telepinu ve ejderha İlluyanka gibi Hitit efsaneleri bile Hatti mirasısıdır.

### Hurriler

[Hurri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hurriler) kültürü Hititlerin dinî üzerinde önemli ölçüde etkili olmuştur. Kummanni de bulunan Kizzuwatna Hurri kült merkezi Hitit inançları içerisine sızmayı başarmıştır. Böylece Hitit ve Hurri dinleri birleşerek sinkretik bir din ortaya çıkmıştır. Sadece Hitiler değil Geç dönem Urartu krallığında da Hurri kökenli tanrıları saygı duyulmaktaydı. Hurri dinî farklı formlarda Eski Mısır ve güney Mezopotamya hariç, tüm Yakın Doğu dinlerini etkilemiştir.

Hurri panteonundaki önemli tanrılar şöyledir:

- [**Teşup**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Te%C5%9Fup)**, Teşup**; Hava tanrısı.
- **Hebat, Hepa**; Teşup'un eli olan ana tanrıça. Hititler Güneş tanrıçası olarak kabul edilmiştir
- **Sharruma** veya **Sarruma, Šarruma**; Teşup ile Hebat'ın oğulları.
- **Kumarbi**; Teşup'un babası; Urkesh şehrinde yaşamaktaydı.
- **Shaushka** veya **Shawushka, Šauska**; doğurganlık, savaş ve şifa tanrıçası olup Asur tanrıçası İştar'ın karşılığıdır
- **Shimegi, Šimegi**; güneş tanrısı.
- **Kushuh, Kušuh**; Ay tanrısı.
- **Nergal**; Öteki dünya (yeraltı)tanrısı
- **Ea**; Babil kökenli olduğu sanılan deniz ve nehir tanrısı

### Hititler

**Hitit mitolojisi**, [Mezopotamya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya) kaynaklarından esinlenmiş olmakla beraber, Hatti ve Hurri etkisinde kalmıştır. [Hititler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hititler), ele geçirdikleri bölgelerde tapınılan tanrı ve tanrıçalara gösterdikleri saygıdan ve onları da yerel ölçekte bile olsa tanımalarından dolayı "bin tanrılı halk" adını almıştır.[^4]

### Frigler

- [Frigler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frigler) de Hititler gibi çok tanrıcı olup en önemli tanrıçaları ise Kibele'dir. Başlıca Frig tanrıları şunlardır;
- [Kibele](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kibele): Ana tanrıça, toprak ve üretim ile ilgilidir.
- [Attis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Attis): Kibele'nin sevgilisi, tanrısallaştırılan ölümlü Attis
- [Sabazios](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sabazios): Trakya kökenli veya Frig yerel tanrısı olarak düşünülen tarım tanrısı.
- [Men](https://turkipedia.org/tr/wiki/Men): Ay tanrısı

[^1]: Özhan Öztürk. Dünya Mitolojisi. Nika Yayınları. Ankara, 2016. s.142 ISBN 978-605-8389199
[^2]: Ekrem Akurgal Anadolu Kültür Tarihi TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları s:49 - 55
[^3]: Özhan Öztürk. Dünya Mitolojisi. Nika Yayınları. Ankara, 2016. s.142 ISBN 978-605-8389199
[^4]: E. Laroche, Recherches sur les noms des dieux hittites, 1947; O.R. Gurney, Some aspects of Hittite religion (Schweich Lectures, 1976) 1977:4-23.