# Anadolu ağızları > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Anadolu ağızları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Anadolu_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Batı, Doğu ve Kuzeydoğu olmak üzere üç ana ağız grubu](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/T%C3%BCrkiye_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1_haritas%C4%B1.jpg/1280px-T%C3%BCrkiye_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1_haritas%C4%B1.jpg) *Batı, Doğu ve Kuzeydoğu olmak üzere üç ana ağız grubu (Necromancer569, CC-BY-SA-4.0)* **Anadolu ağızları**, [Türkiye Türkçesi ağız bölgesinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1) [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) kolunda yer alan ağızlardır. Eski [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) coğrafyasında konuşulan Türkiye Türkçesi [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da çeşitli ağızlarla konuşulmaktadır. Ağızların sebebi, göçler, iklim, coğrafya ve dilin kendisine ait özelliklerdir. İletişim ve [medya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medya) teknolojileri ile bütün yurtta İstanbul ağzı genelleşmekte, yöresel ağızlar giderek azalmaktadır. Bu ağızları [folklor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Folklor)da görmek mümkündür. Her yörenin [türkü](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%BC)lerinde ağızlar hâkimdir. Sanatçılarda yöresel ağız, konuşmalarda bile belli olur: [Neşet Ertaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ne%C5%9Fet_Erta%C5%9F), [Özay Gönlüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zay_G%C3%B6nl%C3%BCm), [İbrahim Tatlıses](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Tatl%C4%B1ses)'in ağızları yörelerine hastır. ## Ağız bölgeleri Türkiye Türkçesi, tarihî [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) coğrafyasında günümüzde konuşulmaya devam eden Türk ağızları bakımından bazı gruplara ayrılır. Söz konusu gruplandırma için Anadolu ve [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1) ağız bölgelerinden söz edilir. ## Anadolu ağız bölgesi Türkiye Türkçesinin kollarından Anadolu kolu ana ağız grupları bakımından Doğu Grubu, Kuzeydoğu Grubu ve Batı Grubu olarak üçe ayrılır.[^1] Prof. Dr. Leylâ Karahan'ın *Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması* adlı çalışması [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) ağızları üzerine yapılmış akademik bir çalışmadır. Anadolu ağız bölgesi, [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin Anadolu topraklarını içerir.[^2] İlk aşamada sınır bu şekilde belirtilmiş ve incelenmiştir. Anadolu'da özellikle Karadeniz Bölgesi, Güneydoğu Bölgesi ve de Ege Bölgesi'nde ağız farklılıkları vardır. Ancak bu ağızlar, küçük yaşlardan itibaren eğitimde yazı dilinin kullanımı, basın-yayın gibi bazı sebeplerle yavaş yavaş kaybolmaktadır. ### Doğu Grubu - Doğu ve [Güneydoğu Anadolu’](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCneydo%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi)da konuşulan Türk ağızları, özellikle Erzurum, Elazığ, Erzincan, Kars, Iğdır, Van, Diyarbakır ve Urfa gibi illerde, Oğuz Türkçesinin içinde özgün bir lehçe alanı oluşturur. Bu ağızlar genellikle Anadolu ağızları içinde sınıflansa da, birçok özelliğiyle [Azerbaycan Türkçes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice)i'nin etki alanında yer alır.[^3][^4] - Bu bölgelerin dilsel farklılığı, 14.-15. yüzyıllarda bölgeye hâkim olan Türkmen konfederasyonlarına, özellikle [Karakoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakoyunlular), [Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) ve ardından gelen [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)e, dayanır. Bu devletlerin resmi dili, Doğu Oğuz kökenli, erken dönem Azerbaycan Türkçesi idi ve yoğun biçimde [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) etkiler barındırıyordu. Bu dil ve kültür, [Anadolu'ya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) yayılan Kızılbaş-Alevî topluluklar tarafından dini kimlikleriyle birlikte taşındı ve korunmaya devam etti.[^5] ## Özellikler Birkaç özellik: - [Ege](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi) ağızlarında /r/ sesi kaybolmuştur: *var*-*vā* gibi... - [Orta Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7_Anadolu_B%C3%B6lgesi) ağızlarında /k/ sesi, /g/ olur: *Konya*-*Gonya*, *keçi*-*geçi*. *p*/*b* değişimi vardır: *piliç*-*biliç*. - [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri),[Bozok](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yozgat) yöresinde *ö*/*ü* sesleri değişir: *öküz*-*oküz*... - Doğu ve güneydoğu ağzında gırtlak sesleri Arapçaya özgüdür: *alem*-*a'lem*... - [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) ağızlarında Eski [Tuva Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca) gibi *b*/*p* değişimi görülür: *bunu*-*puni*... - [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya) ağızlarında Batı Anadolu'da (Özellikle [Doğu Marmara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Marmara_%28istatistiki_b%C3%B6lge%29)) yaşayan [Manavlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manavlar) ile [Balkan Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_T%C3%BCrkleri)'nin ve [Gagavuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzlar)'ın ağızlarında görüldüğü gibi ilk hecedeki /ö/o sesleri daralabilir: *börek*-*bürek, (büyle) büle-böyle, usman-osman bu daralmalar *[*Türkiye Türkçesi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)*'ne *[*Kıpçak Türkçesi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar)*'nin etkisinden kaynaklanmaktadır.*[^6][^7][^8][^9] - [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s) ağızlarında Azerbaycan Türkçesi gibi *t↔d, k↔g * değişimi görülür: *kurt ↔ gurd*... [^1]: Leylâ Karahan, Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996, s. 1-2. [^2]: Leylâ Karahan, Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1996, s. 1-2. [^3]: Develi, Hayati. Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre XVII. Yüzyıl Azerbaycan-Türkmen Ağzı. 1 Ocak 2004. [^4]: Doğu Anadolu Ağızlarındaki Bazı Sözcük ve Eklerde Eskicil İzler. Servet Ertekinoğlu, 2016. [^5]: DOBRA, Seyhan. Karakoyunlular Akkoyunlular-İran ve Anadolu’da Türkmen Hanedanları. 31 Aralık 2021, s. 579-581. [^6]: Sakarya- İzmit Yöresi Yerleşik Türkmenleri Manav Ağızlarında Ötümsüz Patlayıcı Ünsüz Değişmeleri. [^7]: TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA OĞUZCA DIŞI DİL UNSURLARI. [^8]: Acar, Kenan (2010). Kuzeybatı Anadolu Manav Türkmen Ağızları Üzerine Birkaç Not. SAÜ Fen Fakültesi Dergisi 2010 (II) [^9]: Gagavuz Türkçesi ile Kocaeli Yerli (Manav) Ağızları Arasındaki Paralellikler.