# Ana Oğuzca

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ana_O%C4%9Fuzca
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Ana Oğuzca, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ana_O%C4%9Fuzca (CC-BY-SA-4.0)

- **Dilin adı:** Ana Oğuz Türkçesi
- **Ülkeler:** Göktürk Kağanlığı; Oğuz Yabgu Devleti; Büyük Selçuklu Devleti; Anadolu Selçuklu Devleti
- **Aile rengi:** Altay
- **Aile:** Altay Dil Ailesi (?); :Türk dilleri
- **Alfabe:** Orhun alfabesi (Oğuz Yabguluğu); Arap alfabesi (Selçuklular)
- **İso:** mis

**Ana Oğuzca**, **Ana Oğuz Türkçesi** ya da **Proto-Oğuzca** Türk dilinin Milat sonrası dönemlerinden günümüze gelen en büyük kollarından biridir. Erken Oğuzların dilinden çıkmış bilinen en eski yazılı eser 6 Ağustos 2025 tarihinde keşfedilmiş olan Kültöbe yazıtıdır. [Divânu Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)’te Oğuzcaya dair belirtilen görüşler, bu kolun (en azından) Divandan birkaç yüzyıl önceki biçimine dair düşünceler verir.

![Türk boylarından Oğuzların en önemli eserlerinden biri Dede Korkut Kitabı içindeki Basat depe gözi öldürdügi boyı beyan ider hanum hey (kırmızı yazı) kısmı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Basat_kills_Tepegez_Dede_Korkut_manuscript_Dresden.jpg)
*Türk boylarından Oğuzların en önemli eserlerinden biri Dede Korkut Kitabı içindeki Basat depe gözi öldürdügi boyı beyan ider hanum hey (kırmızı yazı) kısmı (public-domain)*

10. yüzyıldan sonra [Maveraünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir), [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) sahalarında yaygınlaşmış, yüzyıl boyunca yazı dili olma yönünde aşama kaydetmiştir. Eski Anadolu Türkçesi dönemi, bu sürecin yeni biçimi olmuştur.

Ana Oğuz Türkçesi veya Oğuz Türkçesi denen dil grubu, [Göktürkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrk%C3%A7e)de çeşitli yönleriyle saptanmıştır. Bunlar [ses bilgisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ses_bilgisi), [şekil bilgisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bi%C3%A7imbilim), [söz varlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6z_varl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) bakımlarından var olmuş olan ögelerdir.[^1]

## Tarih

### Dönem

[Köktürk yazıtlarında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhun_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1), Bilge Kağan “tokuz oguz bodun kentü bodunum erti ‘Dokuz Oğuz halkı öz halkım idi’ der (KT.K.4). Bu “oğuz” adı, [Eski Batı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ogur_%C3%B6be%C4%9Fi) kaynaklarında kurallı olarak “ogur” şeklinde kaydedilmiştir. Tarihte Asya, Avrupa, hatta Kuzey Afrika'da yazılı eserler vermiş, günümüzde ise Türk dünyasının büyük çoğunluğunu oluşturan Oğuzların ilk edebî yazı dilleri, XIII. yüzyıldan itibaren Anadolu sahasında ortaya çıkar.[^2]

## Günümüzdeki kollar

[Türkiye Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e), [Azerbaycan Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice), [Türkmen Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence), [Gagauz Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzca), [Kaşkay Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fkayca), [Horasan Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_T%C3%BCrk%C3%A7esi) bu yazı dilinin sonradan birbirinden ayrılarak devam eden biçimleridir.

[^1]: Gürer Gülsevin, “Köktürk Bengü Taşlarındaki Oğuzca Özellikler”, Kardeş Ağızlar/ (Türk Lehçe ve Şiveleri Dergisi), 7. Sayı, Ankara 1998, s. 12-18.
[^2]: Gürer Gülsevin, “Köktürk Bengü Taşlarındaki Oğuzca Özellikler”, Kardeş Ağızlar/ (Türk Lehçe ve Şiveleri Dergisi), 7. Sayı, Ankara 1998, s. 12-18.